Skip to main content
Internet Archive's 25th Anniversary Logo

Full text of "అమ్మా అనువాద నాటకాలు శ్రీశ్రీ సాహితీ సర్వస్వం-4"

See other formats




(అనువాద నాటకాలు) 
శ్రీశ్రీ సాహిత్య సర్వస్వం-4 


వ్రత జూ 


వాదం 


అోనవత్‌ = 260] 





చలసాని ప్రసాద్‌ 





విప్లవ రచయితల సంఘం 
ఆంధప్రదేశ్‌ 
1999 


జీ శీ సాహిత్య సర్వస్వం-4 


1. సంపెంగ తోట - 1947 


{cherry Orchard - by chekhov}) 


2. అమ్మా = 1967 


(Mother by Karel Capek} 


కాపీరైటు 


ప్రచురణ వ 
కూర్పు 


టెక్స్‌ కంపోజింగ్‌ 


కవర్‌ కంపోజింగ్‌ 
ము(ద్రణఐ : 


హోల్‌ డఉసప్టిబ్యూటర్స్‌ : 


జిరంగంవెంకటురమణ (జూనియర్‌ శ్రీశ్రీ) 
2/1, ఎస్‌.టి రోడ్డు, 

మండవల్లి, మద్రాస్‌ - 600 028 

వెష్ట్లవ రచయితల సంఘం 

ఆంధప్రదేశ్‌ 

చలసానిప్రసాద్‌ 

విశాఖపట్టణం 

వాంట్‌లైన్‌ గ్రాఫిక్స్‌, 

బాగ్‌లింగంపల్లి, 

హైదరాబాద్‌-44, ఫోన్‌ 7660000 
అక్షి డిజిటల్‌ గ్రాఫిక్స్‌ 

హైదరాబాద్‌ 

చరిత (గ్రాఫిక్స్‌ 

చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్‌, ఫోన్‌ 760736] 
నవోదయ బుక్‌ హస్‌, 

3-3-865, ఆర్య సమాజ్‌ ఎదురువీధి 
కాచిగూడ, హైదరాబాద్‌ - 500 027 
ఫోన్‌ : 4652387 


రూ : 30/- 


మా మాట 


చెపుతూ చూపించేది కధయితే చూపించుతూ చెప్పేది నాటకం 
అనురక్తి మెండు రేడియో నాటికలు, చతురస్రం నాటకం కూ 
'కృష్ణాకృష్ణ చమక్కున మెరిపించాడు మూడు గోడలతొ బెండయ్య గారిగది ముచ్చట తీర్చాడు. 
ఒక మేరకయినా తన మాట దక్కించుకున్నాడు కాని వాటివి 
మన మనసుల్లో సుడులు రేపుతూనే వున్నాయి 

ఈ సంపుటిలో వున్నవి రెండే రెండు నాటకాలు రష్యాలో సామాజిక పతనాన్ని చిత్రించే చెహూవ్‌ 
(1860-1904) నాటకం ఇది అతని చిట్టచివరి రచనల్లో ఒకటి. ఆ ఏడాది (1904) చెహూవ్‌ కన్ను 
మూశాడు. జార్‌ రాజరికం సామ్రాజ్య వాదులతో షరీకయి ప్రజలని పీల్చి పిప్పిచేసింది సమాజంలో 
మానవ సంబంధాలు అధమావస్థకి చేరుకున్నాయి మేటి కళాకారుడిగా చెహూవ్‌ తన గళం 
విప్పాడు. [nN the GUllyఅనే తన కధలో కూడా బండివాడిపాత్ర చేత Mother Russia is Arising 
అని ఆశాశంఖం పూరిస్తాడు. ఆ మరుచటి ఏడాదే (1905) రష్యాలో తొలివిష్లవం చెలరేగింది. 
జారుసైన్యం తుపాకులు పేల్చింది. సామాన్యుల నెత్తురితో నేలంతా చిత్తడి అయింది. అదే Bloody 
Sund౭y గా చరిత్రకెక్కింది లెనిన్‌ సారధ్యంలోని బోల్లివిక్‌ పార్టీ నిర్మాణమే విప్లవాన్ని విజయవంతం 
(1917) చేసింది. ఇది చరిత్రసారం చిక్కటి సామాజిక చిత్రణలో, ఉత్తమ సందేశంలో, ఆశలు 
పురికొల్పడంలో రష్యన్‌ సాహిత్యం మార్గదర్శి. చెహూవ్‌ నాటకం దీనికో మేలిరకం ఉదాహరణ. 

సంపెంగతోట తెలుగు అనువాదం రాతప్రతి (శ్రీ శ్రి స్వదస్తూరి) మా దగ్గర పదిలంగా వుంది. 
అయితే సత్యం చెప్పులు తొడుక్కునే లోపల అసత్యం భూప్రదక్షిణం చేసి వస్తుందని అంటారు. 
ఈ అనువాదం మీద శ్రీరంగం నారాయణబాబుగారు రగడ చేశారు. దీని పూర్వాపరాలు పూర్తిగా 
తెలియాలంటే అనుబంధంలోని నాలుగు ఉత్తరాలు అందరూ చదవాలి. అవి చదివి సత్యాసత్యాలు 
ఎవరికి వారే నిర్ణయించుకోవచ్చు. 

ఇక రెండో నాటకం అమ్మా వినగానే అందరికి గోర్కీనవల గుర్తు రావడం సహజం విప్లవం 
విజయవంతం కావలసిన అవసరాన్ని చిత్రించేది గోర్కీ అమ్మ విప్లవ విజయం తరవాత 
ప్రపంచశాంతి ఆవశ్యకతని చిత్రించేది కారల్‌ చాపెక్‌ (1890-1938) అమ్మా ఎందుకంటే లెనిన్‌ 
అన్నట్టు సామ్రాజ్యవాద మంటేనే యుద్ధం ఇతర పద్దతుల ద్వారా రాజకీయాలు కొనసాగింపే 
యుద్దం. ప్రపంచ శాంతి, దేశదేశాల విప్లవాలు విడదీయరానివి. 

ఈ రెండు నాటకాలలోనూ కూడా పాత్రల పేర్లని కూడా తెలుగు చేసేశాడు శ్రీశ్రీ. నిజానికిది 
సాహసం. సాహిత్య సాహసి శ్రీశ్రీ. అయితే ఇలా Nativise చేయడం ఎంతవరకు సమంజసమో 


తేల్చవలసింది మాత్రం నాటకాలుచదివిన వాళ్ళూ, చూఫిన వాళ్ళూ 


స్తృతీ, వైశాల్యం, లోతు, గాఢత్వం 


విశాఖపట్టణం 


31-10-1999 చలసాని ప్రసాద్‌ 


ఈ సంపెంగతోటలో 


జయశ్రీ సంపెంగతోట యజమానురాలు 
అరుణ ఆవిడ కూతురు, వయస్సు 17 సం॥ 
తరుణ ఆవిడ ఆభిమాన పుత్రిక వయస్సు 24 సం॥ 
విరించి జయశ్రీ అన్నగారు 

శేషశాయి వ్యాపారస్తుడు 

అనంతం ఒక విద్యార్డి 

లింగమూర్తి భూస్వామి 

శివయ్య గుమాస్తా 

జానకి . పనిమనిషి 

వియ్యన్న . జీతగాడు 

రాముడు బంట్రోతు 





Anton chekhov రష్టున్‌ గ్రంధకర్త కధలు, 
నాటకాలు చాలా రచించాడు. సమకాలిక సాహిత్యాన్ని 
చాలా ప్రభావితం చేశాడు. మానవుడి ఎకాకి తనం, 
అనహాయత్వం, ఆశావైఫల్యం, క్లేశం, రష్యన్‌ 


జీవనంలోని వెనుకబాటు - ఇవి ముఖ్యంగా ఇతని 
రచనకు వస్తువులయ్యాయి ఇతని రచనలలో 
ముఖ్యమైనవి. The Sea Gull (1898), Uncle 
Vanya (1897), The Three Sisters 
(1901), The Cherry Orchard (1904), 
ఇది చెహోవ్‌ చిట్టచివరి రచన. 








సం 
YB 
ke) 


[1/3 
h 
3 
ఓ 
3 
0 
D 


అనుసృజన 
వరద 


CHU 





శా ఎ ఎ 4 


10 
11 
12 


13. 


1 14 
15 
16 
17 


18. 


19 


20 
| 21 


22. 
23. 


24, 
25 
26 
27 
28 
29 


పరిణయ రహస్యం. వి ఆర్‌ పైస్‌, విశాఖపట్టణం 

ప్రభవ కవితాసమితి విశాబపట్టణం 

వారం వారం, ప్రతిమాబుక్స్‌, ఏలూరు 

సంపెంగతోట, ప్రజాసాహిత్యపరిషత్తు, తెనాలి 

eసువాదంChekhov Cherry Orchard 

మహాప్రస్తానల నళినీకుమాల్‌, మచిలీపట్నం 

విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌-విజయవాడ, దాదాపు 20 ముద్రణలు ౫52 ౦ 

శ్రీశ్రీ స్వంతదస్తూరి స్వంతగొంతుక విదేశాంధ్ర ప్రచురణ-లండన్‌ 

అమ్మ (కారల్‌ చాపెక్‌ Mother నాటకం అనువాదం) 

అరుణరేబ ప్రచురణలు-నెల్లూరు. సోషలిస్టు పబ్లికేషన్స్‌-విజయవాడ 1952 

మేమే, త్రిలింగ పబ్లిషర్స్‌-విజయవాడ, 

మరో (ప్రపంచం. రేడియో నాటికలు, సారధి పబ్లికేషన్స్‌-సికిందరాబాద్‌ 

అరుణరేఖ ప్రచురణలు-నెల్తూరు 

1+1=1 (ఆదే పుస్తకం పేరుమార్చ్సు) రేడియో నాటికలు 1964. 

విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం-విజయవాడ 1979, 1984, 

Three Cheers for Man, Abhyudaya Prachuranalu-Madras 

చరమరాత్రి కధలు, గుప్తాబ్రదర్స్‌-విశాఖపట్నం 

మానవుడి పాట్లు (మైఖేల్‌ షోలఖోవ్‌, అనువాద నవల) 

విశాలాంధ్ర [పచురణాలయం-విజయవాడ 

Soudamini, Purnpanda's Poems translated into English, 

Addepally & Co. - రాజమండ్రి 

గురజాడ, మనసాహితి-హైఢరాబాద్‌ 

మూడు యాభయిలు, విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం -విజయవాడ 

ఖడ్గసృష్టి. విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం 1966, 

వ్యూలు, రివ్యూలు-ఎమ్వీయల్‌ మినర్వాపైస్‌-మచిలీపట్నం 

శ్రీశ్రీ సాహిత్యం, 5 సంపుటాలు, షష్టిపూర్తి సన్మానసంఘం-విశాఖ పట్నం 
ఎడిటర్‌ కెవి ఆర్‌ 

Sri Sn's Miscellany, English Volumes Editor : K V.R 

షష్టిపూర్తి సన్మానసంఘం, విశాఖపట్నం 

లెనిన్‌, (మయకోవిస్కీ కావ్యం అనువాదం) ప్రగతి ప్రచురణ-మాస్కో 

రెక్క విప్పిన రివల్యూషన్‌ (Beginning of the end అనువాదం) 

ఉద్యమసాహితి-కరీంనగర్‌ 

వ్యాసక్రీడలు, నవోదయ పబ్లిషర్స్‌-విజయవాడ 

మరోమూడు యాభయిలు, ఎమెస్కో-సికింద్రాబాద్‌ 

చైనాయానం, స్వాతి ప్రచురణలు-విజయవాడ 

మరోప్రస్థానం-విరసం 

సిప్రాలి-అమెరికాలో ఫోట్లోకాపి 

పాడవోయి భారతీయుడా, శ్రీశ్రీ ప్రచురణలు-మద్రాసు 

శ్రీశ్రీ వ్యాసాలు-విరసం 

New Frontiers-వరసం 





1924 
1928 
1946 
1947 


1950 
1984 
1981 


1967 
1954 
1954 
1956 
1966 
1987 
1956 
1957 


1958 


1958 
1959 
1964 
1984 
1969 


1970 


1970 
1971 


1971 
1973 
1974 
1980 
1980 
1981 
1983 
1983 
1983 


ఇవేకాక ఎక్కడా అచ్చుకాని శ్రీశ్రీ రాతప్రతులూ, ఉదాహరణకు “బెండయ్యగారిగది", 
కృష్ణా కృష్ణ నాటకాలు - పత్రికల్లో అచ్చయి, పుస్తకరూపంలో రాని రచనలు చాలా వున్నాయి 
అన్నీ కలిపి మళ్ళీ వర్గీకరించి శ్రీశ్రీ సంపూర్ణ సాహిత్యం మొత్తం 20 సంవులాలుగా విరసం 
ప్రచురిస్తున్నద్‌. 


శివయ్య i 


శేషశాయి 
జానకి 





అమ్మయ్య! 3 


అయిదు (చేతలోని లాంతరు ఆర్చి! ఆవ్వుడే తెల్లారిపాతొంది 


౨లాొచ్చెసింది ఎన్ని గంటలిప పుడు ॥ 


రైలివాళ యెంతో ఆలస్యవయిండి (ఆవలించి బడ్డకం తీరు కుంటూ) వంత బు 

తక్కువపని చేశానూ! వాళ్ళని రైలు దగర కలుసుకుందామని వ 

కూర్చుని అదటై నిద్రపోవడంవేంవిటి? కాస్త నువ్వయినా 

నాకేం తెలుసూ. మీరు సం. (వింటూ) అదిగో ఆ వచ్చేది వాళ్ళే కాబోలు 
డ్‌ 


యెక్కడొస్తారు? ఊరు విడిచి అయిదేళ్ళు కావా 
ఉంటుందో ఆవిడ బహుదొడ్డమనిషి చక్కని స్వభావం వె 

వాళ్ళది ఎంత ఆస్తి! యెంత ఐశ్వర్యం! ఇప్పుడంటే చితికిపోయినారు కాని నా 
చిన్నప్పుడు - యిప్పటికీ నాకు చాలా జ్ఞాపకం నన్నెంతో గారాబంగా చూసేది. 
పేదరైతుబిడ్డను మా పూర్వీకులంలా డ్య. చేసుకుని ౭ బతికినవాళ్ళే నే నీ నాటికి 
మోతుబరినై సేలంపంచా సిలుకు చొక్కా వేసుకు తిరిగితె మాత్రం? ఎంత డబ్బున్నా 
యిప్పుడూ, యెప్పుడూ నేనో రైతుబిడ్డనే (పుస్తకం తిరగేస్తూ) 
తోకా కనపడలేదు అలా చదువుతూనే నిద్దరొయాను 

ఇంట్లో పెంపుడు కుక్కలు కూడా రాత్రల్లా అరుస్తూనే ఉన్నయి వాటికి తెలుసు 


ఈ పుస్తకానికి తలా 


కాబోలు అమ్మగా రొస్తున్నారని. 

అదేం జానక్‌ అలా వున్నావేంవిటి? 

చేతులు వాణుకుతున్నయి పడిపాతానేమో అని భయంగా వుంది. 

ఆ వేషం! అలంకారాలు! నీకు చనువిచ్చి పాడుచేశారు. అది కాదు ఎవరి హద్దులో 
వాళ్ళుండాలి 

(శివయ్య ప్రవేశం పూలతట్టతో) 


జానకీ! ఈ పూలు తోట్లోవి. అమ్మగారొచ్చాక యిమ్మన్నాడు తోటమాలి లోపలికి 


తీసుకెళ్లు 
నాకు కాస్త దాహానికి మజ్జిగ RSWATA py} 
తెస్తున్నా. (లోపలికి వెళుతుంది) oy శ 
2 i 400 we) 
ఘా జూ 
థీ నంపెంగతోట స్‌ Fs ము = 
న క 


శేషశాయి 
జానకి 


శేషశాయి 


జూనకి 


అరుణ 
జయశ్రీ 
తరుణ 


జయశ్రీ 


ఇవాళ ఉక్కజాస్తిగా ఉంది పువ్వులు విరియబూచినా ఈ వేడికి వసివాడుతయేమో 
అనిపిస్తుంది (ఏటో కాలమాన వేంవీ బాగులేదు చూడండీ శేషశాయిగారూ! నా 
కెంత అవస్త వచ్చిందొ మొన్న కొన్న కిర్రు చెప్పుల కాట్లకి కాళ్ళన్నీ పచ్చిపుళ్ళవుతున్నయి 
త్రైలమర్రనం ఆవసరమాంటారా, కాదంటారా? 
ఊరుకొవయ్యా శివయ్యా! ఆ వాగుడు కట్టిపెడుదూ బాబూ! 
నా జాతకం యేంవిటాగాని రొజూ నా నెత్తిమీద ఒక కొత్త పిడుగు పడుతూనే 
ఉంటుండి అనిటిక్‌ ఓర్చుకోవటం అలవాటయింది 

డ్‌ ల్స్‌ 


రన్‌ 


షశాయికి మజ్జిగగిన్నె అందిస్తుంది, 

ఇహ నే వెడుతున్నా (అంటూ నడచి కుర్చీని డీకొని పడిపోతాడు) ఇదీవరస 
ఇలాంటివి మనకీ రొజూ యిరవై అపశకునాలు నా కర్మం 

(వెళ్ళిపోతాడు) 

శివయ్య నన్ను పెళ్ళి చేసుకుంటా నంటున్నాడు. 

చిత్రం ! నిజంగానే? 


- ఎవో? నిజంగా అన్నాడో, హాస్యానికన్న మాటలో ఇతగాడి ధోరణంతా అదోమాదిరి 


ఐ(విటో మాట్టాడేస్తూంటాడు ఏటి అర్థంకాదు నా మీద వెజ్జి అబిమానం వొట్టి 
. వొట్టి దురదృష్టవంతుడు ప్రతి 
నిత్యం యెదో ఒక ఆపద తెచ్చుకుంటాడు శకునపక్షి అని అందరూ వెక్కిరిస్తారు 
(విన్నట్టు అబినయిస్తూ) అలికిడవుతోంది వాళ్ళాస్తున్నారనుకుంటాను 

వాళ్ళే వాళ్ళే! ఎ(విటిచెప్మా నా కిలా వుంది వొళ్ళల్లా చల్లబడి పోతోంది 

ఈ మాటు నిజంగా వాళ్ళ .. ఎదురు వెళ్ళి కలుసుకుందాం పద జయశ్రీ గారు నన్ను 
పొల్తిపట్టగలుగుతారా? అయిదేళ్ళు కావచ్చింది ఆవిడ నన్ను చూసి 

(తత్తరపాటుతో) నిలబడలేకుండా వున్నాను నా గుండె లెలా కొట్టుకుంటున్నాయో!' 


సత్యకాలష్మనిషి ఇతనంటే నాకూ యిష్టవే కాని 


(వీధి గుమ్మందగ్గర బండ్లు ఆగిన చప్పుడు శేషశాయి, జానకి దూకుడుగా వెళ్‌ పొతారు 
రంగష్టలం నిర్మానుష్యంగా ఉంటుండి పక్కగదుల్లొ నుంచి చప్పుడు వినిపిస్తుంది 
జయశ్రీని చూదామని వచ్చిన వియ్యన్న తత్తరపాటుతో కర్రూత పుచ్చుగుని రంగస్టలానికి 
అడ్డంగా నడచిపోతాడు ఎదో గొణుక్కుంటూ ఉంటాడు మనకేంవీ స్పష్టంగా వినిపించదు 
నేపధ్యాన కలకలం యెక్కువవుతుంది ఒక కంరస్వరం “రండి! యిలా పోదాం" జయశ్రీ, 
అరుణ, తరుణ, విరించీ, లింగమూర్తి, శేషశాయి, జానకి ప్రవేశిస్తారు సామాన్లు ఒక టొకటే 


పనిమనుషులు తెచ్చి లోపల పెడుతుంటారు ) 


. ఇలారండి. ఈ గదిలోకి రండి అమ్మా ఈ గడేదో నీకు తెలుసునా? 


(కన్నీళ్ళతో) పురుళ్ళ గది 


' ఎంత ఉక్కగా వుంది! ఎండలు ముదురుతున్నయి (జయశ్రీతో) నీ పడగ్గద్‌, 


నగలగదీ ఇప్పటికీ అలాగే ఉన్నాయమ్మా 


. నేను పుట్టినగది. నా చిన్నతనంవంతా యీ గదిలోనే గడిచింది మళ్ళీ యిక్కడికే 


8 జా (్రీ(భ్రీ 


జానకి 


అరుణ 
జానకి 


అరుణ 


జానకి 


ఆరుణ 


జానకి 
అరుణ 
జానకి 


తరుణ 
జానకి 


తరుణ 


అరుణ 


tA 
(| 

న్‌ 
Pi 


(| క్‌ ఇ సీం ప ఆలో బా Sa i శ 
అయల్లులూ ఆశ్రం జదజ్‌లాే కత చమ స el కలే అ wl చమూ! 


[ 
£ 
స్వ 
(| 
(1 
t 
{ 
ల్‌ 
ఓ 


గ్గ 
[| 


Pal jah 
స్ట్‌ 
ci 


ండుగంట లాలస్యంవయిండి ఇలా చేసుకుంటారా ఎవకేనా? 
రూ లోపలికి వెళి పోతారు - జానకి. అరుణ తప్ప] 

మీరొస్తారని యెన్నాళ్ళనుంచా యెడురుచూస్తున్నాము 

ప్రయాణంలో రెండు రాత్రులూ నిద్రలేదు నికా 
వెర్రి తల్లీ నువ్వు లేకపోవటం ఇల్లు ఇల్లులా లేడు ఇంటీమాట 
"ఘోష వినేందుకు యెవరూ లేకపోయారు 

ఎం సంగతీ? 

శివయ్య నన్ను పెళ్ళిచేసుకుంటానన్నాడు 

నువ్వుజ్బి పెచ్చిదానివి ఎప్పుడూ అలా కలలుకంటూ ఉంటావు (తల తడువుకుంటూ) 
నా పిన్నులన్నీ పోయాయమ్మా 

ఆయనకి నామీద యెంత (పేమ! 

నా స్వంత గది! కిటికిల కళ్ళతో నన్నే చూస్తోంది ఈ గది ఎప్పుడూ విడిచినబ్చేలేదు 
ఎలా అయితేనేం యింట్లో పడ్డాను నిద్రలేవగానే తోటలోక్‌ పరిగడతాను నిద్ర 
పడుతుందా? ప్రయాణ(వంతా కంటికి కునుకు లేదు ఏఎంవిటో అడుర్హా ఏదా గుండె 
బెదురు 

మొన్ననే అనంతంగా రొచ్చారు. 


€ 
౮ 
ట్‌ 


q 


సై 
fil 

గీ 

ef 

ps 
= 
29 
న 


. (పట్టలేనంత సంతోషంతో) అనంతం! 


. సామాన్ల గదిలో పడుకున్నారు. మీ కెవరికీ యిబ్బంది కలగకూడదని (కిటికి వొంక 


చూస్తూ) నేను లేపాలనే అనుకున్నా. కాని తరుణ లేపొద్దని ఒకటేపోరు 
జానకీ! జానకి! లేచి కాస్త కాఫీ పెడుదూ అమ్మ కావాలంటోంది. 


| ఇక్కడు న్నట్టు 


(వెళిపాతూంది) 
దేవుడిదయవల్ల మీరంతా దేశానికొచ్చేశారు ఇంతకూ చక్కని తల్లీ! నువ్వాచ్వేశావు నా 
కళ్ళు చల్లబడ్డాయి ఎన్నాళ్ళయింది! ఎన్నాళ్ళయింది! 


“నుర సిమ్లా చేరుకోవటం చలికాలంలో. అందులోకి విపరీతంవయిన చలి వెళ్ళిన 


నాలుగురోజులకే వచ్చీరాని హిందీ మాట్లాడటం మొదలు పెట్టాను. అమ్మ ఓ 
మూడంతస్తుల మేడలో ఉండేది. ఆ మేడలో కాపురంవున్న వాళ్ళంతా ఉత్తరాదివాళ్ళ 
ఒక్క అమ్మ తవ్ప అమ్మని చూసేనరికల్తా నా కెంతో జాలేసింది. 
కన్నీళ్ళాపుకోలేకపోయాను అమ్మ కూడా నన్ను కావలించుకుని ఎడ్చింది 


. ఆ సంగతి తలచుకుంటే నాకు దుఃఖం పార్లిపార్లి వస్తుంది. ఆ సంగతెత్తకు 


పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసుకునే మొగాళ్ళకే కల్లు తిరిగిపోతయి. సిమ్లా కాపర(వంటే 
... అమ్మ బంగారంవంతా అమ్మేసింది నా సంగతి నీకు తెలుసు కదా! కట్టుబట్టతో 





శీథీ నంపెంగతోట య 9 


ip i yh gpa amg 
2 2 8 3 వో 
wy iG 2 ge 8 
* సే ఖీ 7 లొ 
+ జ am కి శ ర 23 ౩2 3 
హ్‌ d 2 ప భె శ్రి (7 ఫ్ర 3 | bb 
J 4 ఫి స 2 ద లి 
వ శ a3 9 గ్ర తి నో లో 
b 4 శ్‌ 3, hh bh = Le 
లై క 9 ఇ య aw A స 
0 9 శ్‌ hE lin gg 2 y3 
త్రి లా 3 గ్‌ 3 ఈ 9 a 
(౮ శే 3 శ BI AF 3 
ర్చ న #9 2 స్స శ b స్‌ 2 న్‌ 
3 {3 ల lg త్ర నాలో <3 తే 3 నో క ry 
Rye థ్‌ రు cc కట “yf 2 uu Ye 
Dp చై త్తు ci Pm t fn 9 (3 ఏ 3 న 
మ మ! స Ce OG 
అ ం. జి వ 2 గె 5 x3 js ల ఫ్ర ఖే 3 
bo cg yg Ooo 
I న్‌ యా | ౨ ప్త fn లని ౧ 
3 @ > 5 TEI fgg 
bite లి T ba 
సు శీ “3 ఛై క క ఓ i fs} <9 ఖో 7] 9 గి ఛై 
₹ న్‌ శ » 2 ( 7 సా ౮ ఆ 
3 [3 fb 13 1“ ర్‌ “3 న నం 3 ea io x3 ¥ అ wa 2 గ్గ 
సే 2, i 2 న 9g జ ( 9 pW m2 ‘fa 1 లి 
DD 9 న! సి శ్రి 9 |) గ | న్‌ 
E [౧] ౧౫ a > స 3 స్‌ hp v3 న ve ఫ / యే 3 ~ 
3 మ Bb 0 స్ట్‌ b చ 1 బస్‌ 13 hrs 13 
py శ $3 కి [వి na 3 0 వ గ్‌ 3 (] న | hp wt ఛి 9 క్‌ 
4 1 w #2 ర్చ fh we ప అ | (1 Am ఆ (3 ' ప్‌ 3 
స 3 hh ée2 bE) 5 3 £37 శ f fy et 2 £3 is జ లే సా 7 
3 P £ 3 xe fy + ఇ 3 శ్రే స్‌ హ్‌ | 
Tt 33 స గ స 5 సెం వ hp 
ఎ స పిత లి చ థి శే క BER 
క. | ఈ. 39 2 |? fa mas S53 oa 
oo ya wt ఎ «cg స 5 ర్ట ఆ సీ f 3 ఎ Ms 
hy wm వవ శ 9 ౨119౬౫ 
క ౧ 3 3 x 


WY 9 9 Ww ఖీ 39 


తల్‌ 


౦చగళటిగాను 


న్‌్‌ 


ఖా 


శ 


కు తిరక్కుండా 


యె 


(3 


పోవాలని 


ళ్‌ 


Fa 


పం కుదట బడుతుంది 


వనీ! మరి 


po 
ఓ 


(ప్ర 


= 


చక్కనిచుక్క యేటిలోపడి 


కు గుండె చెరువెపోయి యి 


డా 
ul 


చూ 


ద 


(జ 


శకి తెలియదుగాని ననంతా గః 


మా ఆంద 


ందదూు! 


హె 
క్‌ 
లక్ష 
న్‌ మ 
అణాల 


నో 


కాడు 
లీ 


గె 


శో 


నే 
క 


+ 


Rf 


3 
చ 


ప 


శ 


యిగొయింటకొచా, 
Gt 
70 


0! 


విచారంగా) ఢిల్లీలో అమ్మకొన్నది (తన గదిలోకిపోయి అమాయ 
టా ప 
ఏల హాయిగా కూసోండి' టయిమెంత? 


నవాళ్స్‌ 
తోటలో కొ 


ప్రయాణయవయిండి (జలదరించి) అమ 


అలో 


(స 


ఆరుదగర కొ 
తమ్ముడన్నా తమ్ముడు 


(కల 


( 


అరుణు 
తరుణ 
అరుణ 


త్న 


మాటా 


a3 
Po 


ఆ 
టై 
న్‌ 


ను జో 
[వా ae 


అలో 
ఆ అలో 


మ 


గా 
Ce 


ఇ 
al 


న 


శని 


ళో 
్‌! 


న. 


> 


Cd 


చును 

త క భలం ఇ 
టను వో జో ఇటో 
UY II) నెర ఓ 


> 
[3 


ళ 


గ 


కునెడా 


అనీ జ 
ఇ న్యా 
ఆలు 


జనాన్‌ 
5 ౧ 
pr 


ఠి 


న ఆడు 


=a 
Oy fw 


ys 


రం రాప్‌ 
క న 
డల 


నో 
గీ 


అంట గహ 
ఆను 
గ 


లా 
“ 

ల 

టు! 


ba 


dh 


Coal 


ఘా 


నో 
ay లారి =, 


యు! 


టి 

3 
(౮౨ 
రం 


రుణ 


ఫ్ర 


రుణ 


ళు 
3 


క్‌ 
qo 


ఖ్‌ క్క 


మురుతూ) ఓ 


సి 
ఉల 


యా 
x 


వు (తల 


' 


స 


చ 


¢ 


జ 


యాణ6వంబే మాటలా 


' 


చల 


(ప్ర 


రలు 
నూ 


లింగమూర్తి 


శ 


గొంతులో పోసుకుని మరీ కదులుడా 


ఎదీ కాస్త 
మ 


f= 


ర 


పట్టిలెకుండా 


వ చిక్కులు! ఒక్కమారు 


క 


సంతొషం 


Tt 


ముసలితనం; వచినా యింకా బతికు 


గుతుంది) 


) 


యాను కళ్ళంబడి నీళ్ళు జడివానలా కురిశాయి 
అందిస్తాడు 


+శాంవా? (నవ 
శీశీ నంపెంగతోట శ 


ల 


వా 


= 
అజ 
ps 


ఎకవో 
ట్రుకుని 


క్క 


ఇంటికొ 
చూళ్లే 


సామాన్లన్నీ సరిగా చేరాయో లేవో 
యుంటిచె కని 

మూడు రోజులయింది 
వియ్యన్నకు కొంచెం చెవుడు 


కాపీ (వియ్యన్న కాఫి 


నిజంగా 
వెలపలిక్‌ 


జయశ్రీ 
వియ్యన్న 
విరించి 


తరుణు 


ల్సి చూసి మాట్లాడి పోవాలని వచ్చాను అప్పటికి యిప్పటికీ మీరు 
లక్ష్మదేవిలా ఉన్నారు 
జురోజుకీ చేవదేరుతోంది ఆవిడ అందం. కాని ఆ కంచి చీర చూడండీ ఎంత 

మజాగా కట్టారొ. కళ్ళు జిగాల్మంటున్నాయి. 

శేషశాయి మీ అమ్మగారు నన్నెప్పూడూ తూలనాడడంవే ఓ పని కింద పెట్టుకున్నట్టుంది నాకు 
డబ్బుదాహం జాస్తి అనీ, కులం తక్కువనీ యేవేవో అంటారు నేను లెబ్కచేసేవాజ్డీ 
కాదనుకోండి - ఆయన మాటలు విని మీరు నన్ను చులకనగా చూడకుండా ఉంటే 
చాల్లెండి. ఇదివరకులాగే ఇప్పుడూ మీరు నన్ను అభిమానంతో కటాక్షిస్తే చాలు 
మనుషులకి తెలియకపోతే భగవంతుడికైనా తెలియదా? మా తండ్రి తాతలంతా మీ 
అండనే బతికారు. మిమ్మల్ని సాక్షాత్తూ ఆ పార్వతీదేవిగా భావిస్తాను 

జయశ్రీ . ఒకచోట కూర్చోలేకుండా ఉన్నాను (కుర్చీలోనుంచి తటాలున లేచి, ఆవేశంతో 
అటూ ఇటూ పచార్లు చేస్తుంది) ఎదో పట్టరాని సంతోషం నన్ను ఉక్కిరి బిక్కిరి 
చేస్తోంది. నా వెకిలి చేష్టలు చూస్‌ ఆంతా నవ్వవచ్చు . నా వాలకం బాగులేదని నాకు 
తెలుసు. అదుగో నా బీరువా (చేత్తో బీరువాను మెల్లిగా నిమురుతుంది) అవిగో నా 
అందాల చెప్పులు! 

విరించి _ అమ్మన్నగారు - పురుళ్లు పోస్తూండేడి - ఈ మధ్యనే చచ్చిపోయారు నీకు తెలుసా? 

జయశ్రీ _ (కుర్చీలో కూర్చొని కాఫీ తాగుతుంది) నువ్వు రాశావుకాదూ నా పేర! పాపం! చచ్చి ఏ 
స్వర్గాన ఉందో! 

లింగమూర్తి. మా పిల్ల సీత మీకు నమస్కారాలు చెప్పమంది. 

శేషశాయి . మీరందరూ వింటే ఓ ముజ్యమైన సంగతి చెప్పాలని ఉంది నేను వెళిపోవాలి ఆట్టే 
వ్యవధికూడా లేదు. రెండు మూడు ముక్కల్లో చెప్పేస్తాను వినండి మరి, జయశ్రీ గారు! 
మీ బుణాలు తెగతెంపులు కావాలంటే మీ సంపెంగతోట వేలం అయిపోక తప్పదు 
జ్యేష్ట బహుళ దశమినాటికి వాయిదా. అయితే మీరే6వీ బెంగ పెట్టుకొనక్కర్తేదు ఓ 
చిన్న సలహా వింటే మీ ఆస్తికే(వీ ముప్పురాదు మనవిచెయ్యమంటే చేస్తాను అంతా 
శ్రద్దగా వినండి.. విశాఖపట్నంటుడ బాంబులు పడ్డదగ్గర్నుంచి జనం మన ఊళ్ళంట 
తండోపతండాలుగా వస్తున్నారు ఇక్కడికి విశాఖపట్నం నలభైమైళ్ళ చిల్లర మన 
వూరా అట్టే పల్లెటూరుకాదు వట్నవాసం కాదు. చల్లటి యేటినీరు జీవనది రైళ్ళు 
అస్తమానం తిరుగుతూనే ఉంటాయి విన్నారా? అంచాత నేను చెప్పిన ప్రకారం 
చెయ్యండి. మరేం లేదు. మీ సంపెంగతోట కొట్టించేసి రెండు మూడు చక్కటి 
బంగళాలు కట్టిస్తే యేడాదికి ఒక్కొక్క బంగళాకి కనీసం అయిదు వందలయినా 
వేసుకుంటే మొత్తం పదిహేను వందలైనా ఆదాయం లభ్యమవుతుంది నను చెప్ప 
దలచుకున్నముక్కేదో చెప్పేశాను. ఇక మీ ఇష్టం. 

విరించి లెక్కలకేం వెధవలెక్కలు. కట్టి పెడుదురూ మీ ఊకదంపు కబుర్లు. 

జయశ్రీ నాకేంవిటో తలాతొకా అందకుండా ఉంది అసలు మీరనే మాటేంవిటి? 


12 ఉహ గ్రీడ్రీ 


జయని 


- 
> 


వే ననేడి మరేం కాదదూ' మకు బుణబాడ లహ న పోవ Dr re eye 8 nga Mere 
వేలు చులాగ్గా కళ్ళ చూడగలరు తతత. ఊం ఇఆనాచంచే ఇవాళ దది 
to 
ఆ ణ్‌ 
'ప్రారంభించవచ్చును ప. వుశనుమనాబక్‌ ఒక్క గజం మేరయినా లేకుండా యిళ్ళు 
హ్‌ 
ఓ 


లేస్తాయి మరి రెండో ఆలోచన వద్దు మ కప్తాలనీీ 


ఒడ్డున ఉండడం అన్ని టన కలిసాచ్చిన జాగా కావడం ఎటొచ్చి ఈ 
పాడుబడ్డ యిళ్ళన్నీ విప్పిం చెయ్యాలి ఈ న పోవాలి ముఖ్యంగా 


సంపెంగతోట మాత్రం కొట్టించెయ్యక తప్ప 

నందనవనంలాంటి తొట కొట్టించెయ్యడ (వే! తా తమరు చాలా అఆసంగతంగా 
మాట్లాడుతున్నారు ఈ దెశానికంతా అలంకారం యీ తోట ఒక్కటేనని ఎను 
వేలమంది చెప్పుకుంటున్నారు కాదు? 


శేషశాయి. తోటలోకల్తా పెద్దదని తప్ప వేరని స సలి" చాక్కనిపించడం లేదు రొజూ బండెడు 


విదించి 


శేషశాయి 


వియ్యన్న 


విరించి 


లింగమూర్తి 


జయశ్రీ 
లింగమూర్తి 


శేషశాయి 


విరించి 
తరుణ 


విరించి 


పూలు పూస్తుంది. నిజంవే అమ్మకంవా? ఆదాయ(వా? ఏవుంది? 
గవర్షరయ్యేది, మహారాజయ్యేది! ఎంత పెద్దవాడొచ్చినా ఈతోటని చూడకుండా 
పోలేడు 

ఈ క్షణ(వే మీరేదో ఒక నిర్ణయానికి గనక రాకపోతే, వచ్చే జ్యేష్టమాసంలో తోటే 
అన్నమాటే(విటి, మీ యావదాస్తి వేలంకాక తప్పదు. ఎదొ తేల్చుకోండి ఇడి తవ్వ 
ఇంకో మార్గంలేదని ముమ్మాటికీ నమ్మండి 

నా పిన్నతనంలో యీ పువ్వులంటే యేం యిడ్డూరంగా ఉండేది! అత్తర్లేటీ, 
అగరునూనెలేటి, అమ్మోరికలంకారాలేటీ అంతా యిరగబడి కొనుక్కెళ్ళేవోరు, మరేం 
వొచ్చి . 


" ఊరుకోరా వియ్యన్నా 
సిమాలో చలి జాస్తీకాబోలు 


తాగేనీళ్ళుకూడా గడ్డకట్టుకుపోతాయి. 

ఎమాశ్చర్యం! 

అదీగాక ప్రజల్లో పట్నాలమీద మోజు తగ్గిపోయింది ఎ మాత్రం తీరికున్నా ఇలాంటి 
చక్కని ప్రదేశంలో ఓ చిన్నయిల్లు చూసుకుని కాలక్షేపం చెయ్యడం అలవాటయింది 
మీ తోటలో అన్నిదిక్కులా యిళ్ళులేచి నానాదేశాలనుంచీ జనం వస్తూంటే ఎంత 
కలకలలాడుతూంటుంది? 

చాల్చాలు! ఏంవిటీ ఘోష? 


. (ప్రవేశించి) అమ్మా! నీకు రెండు టెలిగ్రాంవులు వచ్చాయి (చప్పుడుతో బీరువా 


తెరిచి) ఇవిగో! 
(చింపిచూసి) సిమానుంచే (టెలిగ్రాంవులు చదవకుండానే చింపేస్తూ) సిమ్లాకీ నాకూ 
రుణం తీరిపోయింది. 


. అమ్మాయీ! ఈ బీరువా యెన్నాళ్ళనాటిదో తెలుసూ? అరవయ్యేళ్ళ కిందటిది. ఇదే 


జ్రీఢీ నంపెంగతోట ఛా "73 


శేషశాయి 


తరుణ 


శేషశాయి 


ఆయినా 


ఉన్తతాశయోపేతములయిన పవిత్రభావా 

శావొ! ఈ ఆరవైయేళ్ళలొ 
జ్ఞానతర్ణనిగా పని చేసిందో! మానవజగత్తుకి మహిమాన్విత భవిష్యత్తును 
పకక వఎనూతన విజ్ఞానాన్నిచ్చి తర 


నీ మౌనసందేశం యెంత వముందికి బుజుమార్షం 


వరతరాలవారిక సముజ్వల సాంఘిక 
న్నుచ్చు రగుల్కొల్స జేసందొ! (ఊరుకుంటాడు) 


ప్పుడూ ఒక్కలాగున్నా వన్నయ్యా! 

(కాస్త పరిభ్రమించి) సెబాస్‌! రండి తురుపుకొట్టుండి. 
(గడియారంవైపు చూసి) వేళయింది. ఇక నేను వెళ్ళాలి 
— మందు తీసుకోడానికి వేళయింది (మందుచేతి కందిసాడు ) 

ఎందుకమ్మా! ఈ దిక్కుమాలిన మందులన్నీ, వీటివల్ల ప్రయోజనం లేదు ఇవి 
మంచీ చెయ్యలేవు చెరుపూ చెయ్యలేవు ఇలా యివ్వండి చెపుతాను (అంటూ 
మాత్రల డబ్బా తీసుకుని మాత్రలన్నీ అరచేతిలో వేసుకొని నొట్లో వేసుకొని ఇన్ని నీళ్ళు 
తాగుతాడు) 
(గాభరాతో) నీకేం మతిపోయిందా యేవి6ంటి? 
అన్నిమాత్రలు పుచ్చేసుకున్నాను 
విడు విచిత్రవంయయిన మృగంలా ఉన్నాడే 

(అంతా నవ్వుతారు, 

అమ్మగోరూ, పెద్దపండుక్కి భోజనానికొచ్చి కూడుతిన్నాక పాతిక బొబ్బట్లు సులువ్‌గా 
ధవికేడు (గొణుగును) 
ఎవిటంటావు? ఎంవిటా గొణుగుడు? 
మా కలవాటయిపాయిండి మూడేళ్ళయింది వీడికి గొణుగు సంకటం పట్టుకుని 
నేను వెళ్ళాలి పదిహేను. రోజుల్లో వస్తాను మరిప్పటిక్‌ సెలవు (జయశ్రీకి 
నమస్కరిస్తాడు) (ఏరించితో) విరించి బాబూ, సెలవు (లింగమూర్తితో) వెళ్ళొస్తాను 
(అందరివంకా పోతున్నట్టు చూసి) వెళ్ళాలని లేదు ఎం జేస్తాను (జయశ్రీతో) నేను 
చెప్పింది మీకు నచ్చి మీరల్లా చేస్తానంటే అయిదువేలిస్తాను అప్పుకింద. తరవాత 
యింటదైెలముద తీర్చుకొవచ్చును ఎదో మాట నాకు ఖచితంగా చెప్పండి. 
(కోపంగా) బాగుంది తమరు దయజేసి వెళ్లొచ్చు 
(పోతాడు) 
ఇక ఆగను వెళుతున్నా సెలవు. 


14 యా గ్రిశ్రీ 


రై 
(టె 
C;: 

గ 


ఇగో Mm 


తం నవి 
wm, 


జయన్ర 
రింగమూర్తి 


తరుణ 
లింగమూర్తి 


(a 
లే గు 


Gr 
ట్‌ 


విరించి 


te 
గ్ల 
(ar 


విరించి 


కొరకై నో we ~~ ఇడా ఆలో ora ad ప స్స 
శ a a OC లీ న 
డు కోరని నెనంటున్నానన అవర 5 ౨6 రా ఆ అం కంటం ae 
తో. ow 
ఆ 


పశువు దగుల్వాజి 

బాగుంది మావయ్యా మీరనమా 
నా కొనందవే( నిన్ను చెసుకుందే. ఆతను 4 
ఒప్పుకుని తీరాలి ఆయన ఉత్తమోత్తముడు మా పిల్ల సీత కూడా అలానే 
అమ్మగారూ! తమరు నాకొక ఉపకారం చేసితీరాలి లేక పొతే చచ్చి పాతాన 
మార్వాడీదగ్గర చిన్న వస్తువాకటి తాకట్టుపెట్టాను రేపు వడ్డకట్టక తప్పుడు వడిరూపాయ 
లిప్పించారా మీ మేలు మరువను | 

(చిరాగ్గా) మాదగ్గిర లేవు 

నిజంగా నా దగ్గిర డబ్బులేడు 

ఎదో విధంగా ఆపద గడిచిపాతుండిగాని ఉండిపోతుండాి (నవ్వుతాడు 
నిరాశ చేసుకొను ఆ సమయానికి భగవంతుడేదో ఆధారం చూపిస్తాడు అన్నవిధాలా 
చితికిపోయి యిక మనకేం దారి అనుకుంటున్న వేళకి ఆ రైలుముండాకొడుకులు 
నా భూమ్మీదే పట్టాలు వేసి నాకొ నాలుగు డబ్బులు ముట్టచెప్పారు అలాగే ఇవాళ 
కాకపోయినా రేపైనావస్తుంది డబ్బు . నా కూతురు సీత అదృష్టవంతురాలంటారు 
అంతమందీ అండుకే దాని పేరుమీద లాటకీటిక్కట్టు కొన్నా ఆ మూలంగానయినా 
శీ వెయ్యి రూపాయలు కళ్ళజూస్తాను 

కాఫితాగడం అయింది కాబట్టి కాస్త వశ్రమిద్దాం 

(ముద్దుగా) అరుణకి నిద్రపట్టేసింది (మెల్లిగా కిటికీ తెరిచి) చూడవమ్మా పెళ్ళుమంటూ 
వచ్చింది ఎండ అవిగో ఆ చెట్లు చూడూ ఎంత అందంగా వున్నాయో! హాయిగా గాలి 
వీస్తోంది ఆ పైని తియ్యని కోకిలగానం! 

(ఇంకో కిటికి తెరిచి) నంపెంగతోట కరిగించిన బంగారంలా వుంది నువ్వు 
మరిచిపోలేదు కాదూ! పూర్వం మనం తోటలో నడుస్తూవుంటే ప్రతి చెట్టూ బంగారపు 
గుమ్మటంలా మెరిసిపోయేది. నువ్వు మాత్రం మరచిపోగలవా? మరవడం ఎవరితరం? 
నా చిన్ననాటి రోజులు స్పురణకొస్తున్నాయి స్రీ జీవితానికి మకుటాయమానంమైన 
మాతృత్వం మొదట ఈ గదే నాకు ప్రసాదించింది నా పిల్లలకిది మాతృభూమి 
మనస్సులో యెన్ని బాధలున్నా ఒక్కమారు యీ కిటికిలోంచి వైకుంరంలాంటి యీ 
తోట చూస్తే అన్ని విచారాలూ పోయేవి ప్రతిరాత్రీ తోటని చూసి చెట్ల గుబుర్లలో 
దీపాలలాంటి శోభచూసి హాయిగా నిద్ర పోయేదాన్ని. నే పడుకుంటే సుఖం వచ్చి 
జోకొట్టేది పొద్దున్నే సుఖమే నిద్రలేపేది అచ్చ అప్పట్టాగే వుంది తోట పిసరు మార్చు 
లేదు నా అందాలకుప్ప మలమల మాడ్చే వేసవి, గజగజ లాడించే శీతకాలందాటి 
హాయిగా ఆనందంగా ఉన్నావు. అప్పరసల్తాగ నీది నిత్యయౌవనం నీలో స్వర్గసాఖ్యం 
ఉంది నా గుండెల్లో పాషాణంలా పాతుకుపోయిన విచారమంతా మరిచి ఒక్క క్షణం 
హాయిగా ఉండగలిగితే బాగుండును! గతాన్ని మరిచి పోగలిగితే బాగుండును! 
ఆఖరికి మన రుణాలకోసం తోట అమ్మకంవయిపోతోంది! విచిత్రంగా లేదూ! 





జీఢీ నంపెంగతోట ఛా 75 


తరుణ 


అనంతం 


విరించి 
తరుణ 
జయశ్రీ 
తరుణ 
అనంతం 
జయశ్రీ, 


అనంతం 
జయశ్రీ 


అనంతం 
జయశ్రీ 


లింగమూర్తి 


విరించి 


చూడు మా అమ్మ నడుస్తోండి సంపెంగ రంగు చీర కట్టుకుని వనలక్ష్మిలా అదుగో, 
ఇటే వస్తోంది! (నవ్వుతూ) ఆవిడే! ఆవిడే! 

ఎవరూ! 

ఎ(విటమ్మా అది? 

ఎవరూ లేరు. వొట్టి భమ! తోట కుడిపక్క నూతిమీదకి వంగి ఉండే ఆ చెట్టునుచూస్తే 
అది నీళ్ళు తోడుతూన్న ఆడమనిషిలా కనిపించింది. 

(ప్రవేశం అనంతం లాగూ, చొక్కా, భుజమ్మీద కోటూ, కళ్ళకిజోడూ) 


: తోటకాదు పుత్తడిబొమ్మ నీలాకాశం కింద అపరంజి పువ్వులు 
. జయశ్రీదేవిగారూ! (అతనివంక చూస్తుంది) మీకో నమస్కారం పెట్టి సెలవు 


పుచ్చుకొటానికొచ్చాను. ఒక్కనిమిషం నిలవమన్నా నిలవను. (వినయ పూర్వకంగా 
దగ్గరికొచ్చి) నన్ను ఉదయంవరకు కనిపెట్టుకుని ఉండమన్నారు వున్నాను ఇహ 
ఒక్క క్షణం ఉండలేను. 

(జయశ్రీ విభ్రాంతితో అతన్ని చూస్తుంది) 


| (కన్నీళ్ళతో) ఈయనే అనంతంగారు. 


అవును మీ చిన్నబ్బాయికి చదువు చెప్పేవాణ్జి పోల్తిపట్టలేనంత మారిపోయానా? 
(జయశ్రీ అతనిచేతులు పట్టుకుని రోదిస్తుంది) 

అదుగో అదే వద్దన్నానమ్మా! ఎడ్చి ఎం ప్రయోజనం! 

(ఏడుస్తూ) అందుకే నిన్ను రేపటిదాకా అమ్మకి కనపడవద్దన్నాను. 

నా చిన్నతండ్రిని ఎడేళ్ళు పెంచి ఎటికి బలేశాను 

ఎం జేస్తాం! ఆ యేడు కొండలవాడి ఇచ్చ! 

(కళ్ళనీళ్ళతో మెత్తగా) ఏడవకండమ్మా ఏడవకండి! 

మరిరాడు అమ్మ దగ్గరికి నా వెర్రితండ్రి నేనేం పాపం చేశానని, అనంతం ' 
(మృదువుగా) అరుణ ఆ గదిలో నిద్రపోతోంది. నేనూ గట్టిగా రాగాలు తీస్తున్నాను 
అనంతం! నువ్వేంవిటలా మారిపోయావు? మొహంలోకి ముసలి కళ వచ్చిందేం? 
నేను రైల్లో వస్తున్నప్పుడొక గొల్లమనిషి చీడపురుగంది 

ఆనాటికి నువ్వుబొత్తిగా కుర్రాడివి ఇప్పుడేంవిటిలా అయిపోయావు? ఆ కళ్ళజోడే(విటి? 
జుట్టంతా అలా పలచబడి పోయిం దేంవిటి? .. ఇంకా కాలేజీలో చదువుతున్నావా? 
(గుమ్మం దగ్గరికి పోతుంది) 


* నా జీవిత(వంతా కాలేజీలోనే దవ” రేట్టుంది 


(అన్నగారి భుజంతట్టి, తరుణ తల నిమురుతో) కాస్త శ్రమ తీర్చుకోండి అన్నయ్యా! 
నాకూ వృద్దాప్యం వచ్చేసింది. 

ఇహ నిద్రలకి లేవొచ్చు. ప్రాణం చాలొస్తోంది ఇవాళకి యిక్కడే ఉండిపోతాను నే 
మనవిచేసింది రేపటికేనా యిప్పిస్తే అదును గడిపిన వారవుతారు పది 
రూపాయలుమా[త్రం 


ఎప్పుడూ విప్పుతూన్న పురాణ.వే. 


16 శ్రీశ 


లింగమూర్తి 


జయశ్రీ 


లింగమూర్తి 


జయశ్రీ 
విరించి 
జయశ్రీ 


విరించి 


రాముడు 
విరించి 
తరుణ 


రాముడు 
తరుణ 
రాముడు 
తరుణ 


విరించి 


తరుణ 
విరించి 


వడ్డీ డబ్బులిప్పిస్తే చాలును. అంతకన్న నే నడిగిండేం లేడు, కటాక్షించక తపుదు 
నాదగ్గిర లేదంటే నమ్మవుకదా! సె - 
అమ్మమ్మా! ఆపద గడిప్పెట్టాలి మీకు మళ్ళీ డెండు రొజుల్లొ ఫిరాయిస్తాను 
మీబోటివారి కిదేమాత్రం? చచ్చిపోతాను 

అయితే మా అన్నయ్యనడుగు - ఆత నడుగుతున్నడేదో యిచ్చి 
నేనా? ఇవ్వడ(వా? ఇచ్చేదాకా కాచుక్కూరొమను 

లాభం లేదు అభోజనం కూర్చుంటాడు పాపం చాలా అవసరం? రెండ్రోజుల్లో 
యిచ్చెస్తాడులే 

(జయశ్రీ, అనంతం, లింగమూర్తి, వియ్యన్న లోపలికి వెళ్ళిపోతారు విరించి, తరుణ, 
రాముడు ఉంటారు) 

చెల్లికింకా దుబారాతనం పోలేదు (రాముడితో) వెళ్ళయ్యా నువ్వు నువ్వు దగ్గరకొస్తే 
ఎదో ఎలక చచ్చిన వాసన మంచిదిహ వెళ్ళు 

ఎప్పటికీ మీరొక్కలా ఉండిపోయారు 


అలి పంట ఇగ 
oreo కటు 


: ఏంవిటది? (తరుణతో) ఎంవిటంటున్నాడు? 
- (రాముడితో) నిన్ను చూడాలని నిన్నననగా మ్‌ అమ్మ ఆ పల్లెటూర్నించి వొచ్చి ఆ 


పశువులదొడ్లో కాచుక్కూచుంది 

దానిమాటకేం లేవమ్మా! 

నీకు కాస్త జాలైనా లేదా? 

ఇవాళేం కొంపములిగింది? రేపు రాకూడదా? (పోతాడు) 

అమ్మ యెప్పటికీ ఓలా వుంది ఒక్కపిసరు మారలేదు. డబ్బుచేతిలో ఉండాలిగాని 
అడగనివాళ్ళదే పాపం 

అవును (కాసేపు ఆగి) ఈ చిక్కులన్నీ ఎలా విరగడవుతాయనిక శతవిధాల 
ఆలోచిస్తున్నాను. కుదరని జబ్బుకు లక్ష మందులు. నెత్తి బద్దలు కొట్టుకొని 
ఆలోచిస్తున్నాను. పరిపరి విధాలుగా పధకం వేస్తున్నాను. ఒకటి పనికొచ్చేది లేదు 
ఒకటే, డబ్బున్న దగ్గిరజ్ఞాతులెవరేనా చచ్చి వాళ్ళ ఆస్తి మనకి కలవాలి! అరుణకి 
సంపన్న గృహస్తుల యింట సంబంధమైనా చూడాలి. ఈ రెండూ కాకపోతే మా పెద్దత్త 
- పెద్ద మొఖాసాదారు పెళ్ళాం - ఆవిడ దయేనా సంపాదించాలి మా అత్త తలుస్తే 
ఎంత? పెద్ద జమీందారు భార్య! 


: (కళ్ళనీళ్ళతో) భగవంతుడి కృప 
: అలా యేడిస్తే యేం లాభం? అత్త చాలా ధనవంతురాలేగాని మన వాసనంటె 


కిట్టదు. చెల్లి ఉన్నవాణ్నావర్నీ చేసుకోక - కోరి సామాన్య కుటుంబానికి చెందిన ప్లీడర్ని 
(ct) రా భా 


పెళ్ళిచేసుకుంది. (అరుణ గుమ్మందగ్గరకొచ్చి నిలబడుతుంది). 


అదీకాక దాని ప్రవర్తన మంచిది కాదుట కాకపోతేనేం మంచి మనస్సు. మెత్తని 
గుండె. సిమ్లాలో ఆ వర్తకుడిదగ్గర ఉండిపోయిందని కాదూ అందరి కళ్ళల్తా నిప్పులు 
పోసుకుంటున్నారు. ఎవరేనా యేంచేస్తారు. వయస్సులో భర్త చచ్చిపోతే ఉన్నమాట 





జీడీ నంపెంగతోట ఛా 7/7 


తరుణ 


వరించి 


తరుణ 


విరించి 


అరుణ 


విరించి 


తరుణ 
అరుణ 
విరించి 


తరుణ 
విరించి 


ఆనుకొవాలి ఇంత మనిషీకూడా కాస్త పోకిరీగా కనబడుతుంది దాని ప్రవర్తన 
మంచిదికాదనే చెప్పాలి. ప్రతీ వాద్దికలోనూ ఆ సంగతి కనబడుతూనే వుంటుంది 
ఇష్‌ - ఇష్‌ - అరుణ అక్కడే ఉంది వింటుంది 
ఎ(వంటావు? (కాస్సేపు ఊరుకొని) ఏవిటో నా కుడికన్ను చెడ్డ నా వ ఆడి 
ఇదివరలా కనబడకుండా వుంది మొన్న లక్ష్మివారం జిల్లా కొర్జుక్‌ వె కనష 

(అరుణ ప్రవేశం) 
ఎం చెల్లి, అప్పుడే లేచిపోయావు? 
అసలు నిద్రపట్టందే. 
నా వెర్రితల్లి! నాబంగారపుబొమ్మా! నువ్వునా 
నా తొడునీడవి! నమ్ము నా మాటలు 
నమ్ముతానుగాని మా(వా! పెద్దవాడివి అన్నీ తెలిసిన వాడివని నిన్నింటిల్లిపాదీ 
గౌరవిస్తారుగాని నీ గౌరవం నిలబెట్టుకొలేవు నువ్వు నోరెత్తడం మానెయ్యాలి 
మావా! అమ్మ నీకు సొంతచెల్లెలు. నిమిషం కింద అమ్మనిగురించి 
నువ్వేమంటున్నావు? ఎందుకంటావు మా(వా అలాంటి మాటలు? 


మేనగోడలివి కావు నా సర్వస్వానివి! 


. జను. పొరపాటొచ్చింది (చేతుల్లో మొహం కప్పుకొని) నిజంవే మాట జారిపోయింది 


చూడూ యివాళ ఆ బీరువామీద యెంతసేపు వాగేనో? వొట్టి బుద్దితక్కువ తీరా 
వాగుడంతా అయిపోయాక తలచుకుంటే వొట్టి తెలివి తక్కువని తేలింది 
జాను మాంవయ్యా! నువ్వు నోరు కట్టుకోవాలి మాట్లాడకు అంతే 


' నువ్వు మాట్లాడకుండా ఊరుకుంటే నీకేయెంతో లాభం! 


మరి చచ్చినా మాట్లాడను (తరుణ, అరుణ తలలను నిమిరి) పీక పొయినా 
మాట్లాడను ఇది మాత్రం వ్యవహారభ్యోగట్టా. మీరు వినితీరాలి లక్ష్మింవారం 
జిల్లాకోర్టుకెళ్ళాను వాళ్ళూ వీళ్ళూ అనేక మంది పోగయ్యారు. ఆ మాటా యీ మాటా 
యేదో లోకాభిరామాయణం చాలాసేపు సాగింది. మీకు తెలుసునొ తెలియదో, 
నాకుమాత్రం ధైర్యం ఉంది కో అపరేటివ్‌ బ్యాంకిలో అప్పుతెచ్చి తణఖా మిద 
బకాయిలన్నీ చెల్లిం చెయ్యవచ్చు 

భగవంతుడి కటాక్షం ఉండాలి 


' మంగళవారం బయత్షైెరుతున్నాను మళ్ళీ మాట్లాడుకుందాం (తరుణతో) అలా 


విచారించకు. (అరుణతో) ఆ శేషశాయితో చెప్పిచూడమను మీ అమ్మని మీ అమ్మ 
చెప్పితే కాదనలేడు నువ్వు ప్రయాణపు బడలిక తీర్చుకున్నాక మా అత్తయ్య 
దగ్గిరకోమారు వెళ్ళు ముగ్గురం మూడు దిక్కుల్నించి కలిసికట్టుగా పనిచేస్తే వ్యవహారం 
ఒకక్షణంలో పరిష్కారమైపోతుంది. అప్పు తీర్చిపారేస్తాం అరనిమిషంలో ఆ మాట 
నేను ఘంటాపధంగా చెప్పగలను ప్రమాణం చేసి చెప్పగలను మన ఆస్తి పోదు 
ఎంతమాత్రం వేలాం జరగదు (ఆవేశంతో) సూర్యచంద్రులు గతులు తప్పినా, 
కులపర్వతాలు కూలిపోయినా వేలాం మాత్రం జరగనివ్వను. ఈ మాట తప్పితే నా 
తల వెయ్యి చెక్కలైనటె 


18 శస శశీ 


తరుణ 


అరుణ 


తరుణ 


అనంతం 


ఇంకా యెప్పుడు పడుకుంటారు బాబూ! 
ఇప్పుడే ఈ క్షణం నువ్వు వెళ్లు వయ్యన్నా! ఇడిగో నేను - ఈ కోటువిప్పి వచ్చేస్తున్నా 


పిల్లలారా ఇక లేవండి ఇప్పుటికొక పధకంవంటూ ఆలోచించాం కదా! ఇ 


వ్యవహారాలు రేపు మాట్లాడుకుందాం ఇహ మనం నిడ్రపోడాం (అరుణ. తరు? 


త్‌ 
భై ల 
Cad 


లి 


- 


తలలు నిమిరి) నేను కొంచెం పూర్వొత్తరం మనిషినే కావచ్చు కాని పతం వ 


7 GO ie} 


భల్తూకప్పట్టు పడతాను అందుకే ఈ రైతు లంతా నన్నంతగా నమ్ముతారు రైతు 
సరీగా అర్హం చేసుకొవడంలోనే ఉంది రైతువాడు యెలాగయితే - 
మళ్ళీ ప్రారంభించావూ మాంవయ్యా!। 
కాస్త ఊరుకుందూ, యీపాటికి 
(చికాకుతో) బాబయ్యగోరూ! 
వస్తున్నా, వస్తున్నా తోసిరాజూ, ఆటకట్టూ వేసిన యెొత్తుక్‌ తిరుగుండకూడదు 
(వెళిపోతాడు వెనకనే వియ్యన్న కుంటుకుంటూ పొతాడు) 
నా మనస్సు కుదటబడింది నేనుమాత్రం ఆమ్మ అత్తగారింటికి వెళ్ళను వెళ్ళకపోయినా 
మనస్సు తాపీని పడింది ఇదంతా మాంవయ్య చలవ. (కూర్చుంటుండి) 
ఇహ నిద్రపొదాం రా! నేను వెడుతున్నా మీరు ఊళ్ళో లేనప్పుడెన్నో చికాకులాచ్చాయి 
అప్పులవాళ్ళ పీడ, పనివాళ్ళ లోకువ అడుగడుక్కి యిబ్బందులే (ఆవులించి) అన్నీ 
యెలాగో నెట్టుకొచ్చాను (అరుణతో) అరుణా! (కాస్పేపూరుకుని) అరుణకి 
నిద్రపట్టెసింది (అరుణ మెడమీద చెయ్యివేసి) గదిలోకి పోదాం రా! (తీసుకుపోతుంది) 
చిట్టితల్లి అలిసిపోయింది రా! 
(వెళిపోతారు). 
(దూరంగా సంపంగితొటలో కాపుపాట అనంతం వచ్చి ఆరుణనీ, తరుణనీ చూసి 
నిలబడిపోతాడు, 


. ష్‌ నిద్రపోతోంది నిద్రమత్తు రా అమ్మా పోదాం. 


(మృదువుగా సగం తెలివితో) నా వొళ్ళు నా వశంలో లేదు రైలింజను మోత, చక్రాల 
చప్పుడు మాంవయ్యా - అమ్మా - 
రా చెల్లీ - మెల్లిగా నడు 

(అరుణ గదిలోకి పోతారు, 


(నాజూగ్గా) నా జీవనవసంతశోభా! నా మధుమూర్తి! 


(తెర ) 





ఢ్రీఢీ నంపెంగతోట ఛీ 79 


శివయ్య 
జానకి 
శివయ్య 


జానకి 


రెండో అంకం 


తోట వెనుక 


శిదిల శిలావిగ్రహం దానిపక్కన బావి పగిలిన బండరాళ్ళు పాతబడిపోయిన 
శిలావేదిక విరించి యింటికి వెళ్ళే దారి కనిపిస్తూ ఉంటుంది ఒక పక్కయేపుగా 
పెరిగిన సరుగుడుచెట్లు అక్కణ్సించే సంపెంగతొట ప్రారంభిస్తుంది దూరాన 
టెలిగ్రాప్‌ స్తంభాలు వాట పైన దూరదూరంగా యేదో పెద్దపట్టణం కనిపిస్తూంటుంది 
బాగా వెలుగుంటేనే కాని అది కనిపించదు సూర్యాస్తమయం కాబోతున్నది 
రాముడూ, జానకీ కూర్చుని ఉంటారు శివయ్య నిలబడి తంబూరా వాయిస్తుంటాడు 
అందరూ యేధో ఆలోచిస్తూ కూర్చుంటారు 

(తంబూరా వాయిస్తూ పాడుతాడు) ఈ విణ మోగితే యేం సుఖం! 

అది వీణకాదు. తంబురా అంటారు (తల్లో పువ్వులు సర్దుకుంటుంది) 

వెర్రిగా డేమిస్తున్నవారి కిది వీణే! (పాడుతాడు జానకి కూడా పాటలో పాట 
కలుపుతుంది) 

దేశం దాటిపోతే మంచి మజాగా ఉంటుందన్నమాట 


రాముడు *" అందు కభ్యంతరంవేంటి? మా చెడ్డ ఉషారుగా ఉంటుంది 


శివయ్య 
రాముడు 
శివయ్య 


రాముడు 
శివయ్య 


జూనకి 
శివయ్య 
జానకి 
శివయ్య 


అది సబబైనమాబే తెల్లవాళ్ళ దేశాల్లో ప్రతిదీ ఒక పాకానికొచ్చేసింది 


* అందు కబ్యంతరంవేంటి? 


నేను మా సాధకం చేశాను. ఎన్నో పుస్తకాలు చదివాను అయితే నేం? ఆబరికి నా 
గతే(విటో నాకే అంతుపట్టకుండా ఉండట(వా” ఊడట(వాి” ఏది యెలా యేడిసినా 
యెందుకేనా మంచిదని ఇదిగో యీ కై జారొకటి జాగర్తచేశాను (కైజారు తీసి 
చూపిస్తాడు) 


3 అమ్మో! కైజారె! 


ఆయితేగియితే తేలిన విషయంవేవిటయ్యా అంటే నా గీత యెంత మాత్రమూ 
బాగాలేదు అన్నివిధాలా బతుకు భ్రష్టయింది. పడవమీద తుపానుకేం కనికారం? 
ఇవన్నీ నా వెర్రి ఊహలనుకుందాం అయితే యివాళ ఉదయం నేను నిడ్రలేచేటప్పటికి 
నా యెదురు రొమ్ముమీద యింత పెద్ద సాలీడుండడంవేవిటి? కాసిని నీళ్ళు 
తాగుదాంవంటే అందులో బాద్దింకే(విటి? (కాస్పేపూరుకుని) హు ఇదిగో, జానకమ్మా 
ఓ మాట. 


= అలాగే - యేం కబురు? 


ఇక్కడ కాదు వేరే మనం యేకాంతం మాట్లాడుకోవాలి. 

సరేకాని ముందు ఆ యింట్లోంచి ఒక చాప తీసుకొద్దురూ. వేసుక్కూచుందాం 
దానికేం! తెస్తాను ఈ కత్తితో యేంజెయ్యాలో యిన్నాళ్ళకి బోధపడింది. 
(తంబుర తీనుకుని పాడుకుంటూ పోతాడు) 


20 ఈ శ్రీశ్‌ 


రాముడు 


రాముడు 


జానక్‌ 


శేషశాయి 


జయశ్రీ 
శేషశాయి 
విరించి 
జయశ్రీ 


రాముడు 


జయశ్రీ 


ళీ 


చ6ంవురుగాళ్ళ న్‌ 


ఇక రారు 


కొంపతిసి ఆ కత్తి పెట్టుకు పొడుచుకొడుగడ (కాసేపూరుకుని; అదొ మాదిరి 


గుండెలో గుబులొసోండి పచేళయింది యుక్క తపసు 
జో 


చె 
క అ దస న. 
దిగాజ స్త నాగతెంకాను 
ఎవ 


ఆదిమాత్రం నిజం ఆసలు దీని సంగతేంవిటంటబే ఒక ఆడకూతురిక్‌ మొగాడిమచ 


యిష్టం కలిగిందా, దానికి నీతిలేదన్న మాట! ఊం. (కాస్పెపూరుకుని) ఆరుబైట 
చుట్టముట్టిే స్తే ఏం మజా! (వింటున్నట్టు) ఎవరో వస్తున్నారు. ఆమ్మగారలైే ఉండి నీ 


గ్‌. నువ్వెళ్ళిపో లేకుంటే తంటా వస్తుంది 
అబ్బ! నీ చుట్టవాస నతో నా తల నొస్తోంది (పోతుంది) 

(జయశ్రీ, విరించి, శేషశాయి ప్రవేశం) 
అటోయిటో నిష్కర్షగా తేల్చిపారియ్యక తప్పదు జాష్యంచేస్తే లాభంలేదు 
ఆలోచనకే(వుంది? తోట కొట్టించేసి బంగళాలు కట్టించేందుకు సమ్మతెనా? అవ 
కాదు! ఒక్కటే మాట, 
అబ్బ! ఏం చుట్టకంపు యెవడు కాల్చాడోగాని (కూర్చుంటుంది) 
ఈ రైలుపడడం యేం అనుకూలంగా ఉంది! పట్నం వెళ్ళి గడియలో పని 
చూసుకొచ్చేశాం బేష్‌, మూడు దెబ్బల పొడి రెండోయెత్తు కొంపకెళ్ళి మారుపేక 
కలపాలి 
ఇంతట్లోకే యేం పుట్టిమునిగిందని? 
ఒక్కమాట చెప్పుండి ఆవును, కాదు - మాట్లాడరేం? 
(ఆవులిస్తూ) ఏంవిటీ? నువ్వనేది? 
(పర్చ్ఫు చూసుకుని) నిన్నను ఆన్ని రూపాయలున్నాయి ఇవాళ చూద్దునుగదా అన్నీ 
కర్పూరంలా హరించుకుపోయాయి పెద్దమ్మా యెటిటో ఆదాచేస్తానంటుంది 
పనివాళ్ళను పస్తుపెట్టి నేను చూస్తే డబ్బంతా యిలా తగలేస్తున్నాను (అంటూ పర్సు 
కిందపడేస్తుంది) ఇదిగో - ఉన్నవి కూడా ఉండనంటున్నాయి (చిరాకు పడుతుంది.) 
అమ్మగారూ, నేనేరిపెడతా నుండండి 
(డబ్బులు యేరుతాడు) 


మంచిది. ఎందుకన్నయ్యా, అస్తమానం పట్నం పోవాలని అఘోరించడం? కాఫ్‌ 


క్షబ్బులకోస6వెనా? అంత తినడ6వెందుకు? తాగడంవెండుకు? అదే పనిగా 
తాగడంవెందుకు? కాఫీ నీళ్ల ళ్ళందించే వాళ్ళ దగ్గర సంవుసంస్కరణ మీద 
ఉపన్యాసాలే(విటి? 





శ 


శీఢీ నంపెంగతోట ఛా 21 


మరేం 
(చేతులాడిస్తూ) ఇహ నా జన్మకి నేను బాగుపడడం కల్ల! (విసుగుతొ రాముళ్లి చూసి] 
ఆదేం పోయేకాలం! అస్తమానం యెదచ్చె నిలబడతావు స్తంభంలాగ। 

మీరు నోరు కదిపితే నాకు కడుపు చెక్కలయ్యేట్టు నవ్వొస్తుంది 


(చెలెలుతో) ఈ వెధవ యిక్కడుంటే 


శాన్‌ 


భోగమలు సాహుకారు లక్షాధికారి. అతగాడు మీ ఆస్తంతా కొనాలనుకుంటున్నాడు 


వేలానికి తను స్వయంగా వస్తాట్ట 


. నీకెలా తెలిసింది? 


మీ పెద్దత్త రుణాలతీరుబడి నిమిత్తం కొంత పైకం పంపిస్తానంది ఎంత పంపస్తుందొ 


శ 


పంపిస్తే మహా యెంత పంపిస్తుంది? పదివేలా? ఇరవైవేలా? 
మహా అయితే పది పదెహేను వందలు 


ఇంత వ్యవహారజ్ఞానంలేని మనుషుల్ని ఎక్కడా చూళ్ళేదు మీ ఆస్తంతా గంగలో 
కలిసిపొవటానికి సిద్దంగా ఉందని ఘంటాపధంగా చెబుతుంటే వినిపించుకొరేం? 
నిజంవే అయితే యేంజెయ్యం? అదేదో నువ్వే చెప్పు 

రోజూ చెప్పడంలేదూ? ఒకటికి పదిసార్లయినా పాడిందే పాటగా చెబుతున్నాను తోట 
కొట్టించి బంగళాలు కట్టించటానికి సమ్మతించాలి వేలం రోజు వెనక్కిపొదు ఈ 
ముక్క గ్రహించారంటే మీకు కావలసిన పెట్టుబడి నేను చూసుకుంటాను మీకీ 
బెడద తప్పిపాతుంది 


. బంగారంలాంటి తోట పాడుపెట్త బంగళాలు చేపడ(వంత నామర్గా పని 


ఇంకొకటుండబోదు 

నా ఆభిప్రాయంకూడా అంతే 

నా ప్రాణానికొచ్చిండి నవ్వాలో, యేడవాలో, మూర్చ పోవాలో తెలియకుండా ఉంది 
ఇక సహాంచలేను (విరించితో) నువ్వాక నాయనమ్మవి 

ఎంవంటున్నావ్‌? 

తమర్ని నాయనమ్మ అంటున్నాను 

వెళ్ళిపోవటానికిలేస్తాడు) 

(గాభరాపడి) వెళ్ళిపోకు నువ్వుంటే చాల్చాలు ఇంకేదేనా ఆలోచన చెయ్యచ్చు 
బుధ్ర బద్దలు కొట్టుకుంటే మాత్రం యేంలాభం? 


- బతిమాలుకుంటున్నాను నువ్వు మాత్రం వెళ్ళిపోకు బాబూ! ఏదెలావున్నా నువ్వుంటే 


కాస్త స్తిమితంగా ఉంటుంది (కాస్సేపూరుకుని) ఎం ఉపద్రవం వస్తుందొ అని 
యెప్పుడూ నాకు బెంగ. 


22 ఉపా గ్ర 


విరించి 
జయశి 


et 


జయ 


(4 


శేషశాయి 


చూస్తావేం, తురుపుకొట్టు 
మేం చెయ్యరాని పాపాలు చేశాం 
మీరా? ఏందిటా పాపాలు? 


నాకున్న ఆస్తల్లా చిరుతిళ్ళకిండ తగలేశానని అంతమంద్‌ అనుకుంటారు 


. నేచేసిన పాపాలకి అంతుందా?తనూ పై కానక ఇల్లు గుల్ల చేసుకున్నాను (ప్రేమించి 


పెళ్ళి చేసుకున్న భర్త ధనార్జనకి తప బుణార్జ్దన చేశారు ఆయన తాగుడక్‌ 
ఆంతూపాంతూ ఉండేది కాదు. చివరకి ఆడే ఆయన్ని మింగేసింది నావిధవతనంలో 
ఈ పాపిష్టి శరీరాన్ని యింకోడీవశం చేశాను ఆ పాషానిక ఫలం కాబోలును 

చిన్నతండ్రీ నాగుబాములాంటి యీ నది కాహారమైపొయా 
మరచెపోవటానికని పట్నం విడిచి పట్నం. దేశం విడిచి దేశం, 
తరిగాను నా వెంటనే నీడలాగ (టెలిగ్రాం ఆడిస్తూ) ఈ రెండో ఆ 
సిమాలో ఒక పెద్ద బంగళాలోఉన్నాం. అపుడాయనకి పెద్దజాయి 


అవస్థలో యెక్కడికి కడలటానిక్‌ న ఆ యులు బోలెడంత డబ్బు పెళ్లి కొనేశాం 
క్‌ 


రుణాలు తీరా టానికని తుడకా బంగళా ఆ 


రమ్మని బతిమాలుతున్నాడు (టెలిగ్రాం ss ఎంత చక్కని వ ఎవరిదో! 
మనింట్లోంచే! సిరంవారి సన్నాయిమెళం 
ఇంకా వాళ్లు మేళం కడుతూనే ఉన్నారా? ఓమారు వాళ్ళనుపిలిపించి కచేరీ 
చేయించాలి 
(వింటూ) నాకేం వినిపించడంలేదు. (మెల్లిగా) 

త్యాగరాజు పాట దాక్షిణాత్యులనోట 

భాషలేని వెర్రి ఘోష కాదె! ... 
నిన్న రాత్రి ఓ తమాషా నాటకం చూశాను. 
అందులో యేమీ తమాషా వుందని నాకు తోచదు మీలాంటివాళ్లు అసలు 
నాటకాలు చూడకూడదు. మీలో వున్న లోపాలు చూసుకోవటానికి ప్రయత్నించాలి 
మీరు చేసే అధిక ప్రసంగాలూ, వ్యర్దపు కాలక్షేపాలూ - యివి చూసుకోవాలి 
బాగా చెప్పారు. నిజానికి మాది నికృష్ణపు బదుకు. (కాస్పేపురుకుని) నా తండ్రి 
వ్యవసాయంతప్ప యింకే(వీ యెరగడు. వొట్టి మొద్దు కొంచెం కూడా జ్ఞానం లేదు 
నాకో అక్షరం ముక్క కూడా చెప్పించలేదు ఎటొచ్చీ కోపం వచ్చినప్పుడల్లా కర్రుచ్చుకుని 
నన్ను బాదుతూ ఉండేవాడు. చివరికి నేనూ అతగాడి లాగే తయారయాను. 
ఒక్కపారం సరిగా చదవలేదు ఇహ నా దస్తూరి బ్రహ్మరాత. చదువుకున్నవాళ్ళ దగ్గిర 
నా మొహం చూపెట్టటానిక్‌ చిన్నతనంగా ఉంటుంది 


ఢీఢీ నంపెంగతోట చ 23 


జయశ్రీ, 

శేషశాయి 
అనంతం 
శేషశాయి 


అనంతం 


పెళ్ళాడితే యీ చిన్నతనం పోతుంది 
అవును నిజంచే 
అయితే నువ్వే తరుణని పెళ్ళిచేసుకుంటే బాగుంటుంది చాలా మప్పితంవైన పిల్ల 
అవును 
కల్లాకపటం లేని పిల్ల పొద్దస్తమానం కష్టించి పనిచేస్తుంది అన్నిటి కన్నా ముఖ్యం 
నీమీద దాని కిష్టం నీకూ ఎన్నాళ్ళనుంచో దాని మీద మచ్చిక. 
దానికేం నాకూ సమ్మతే పిల్ల చాలా మంచిది 

(కాస్పేపూరుకుంటాడు) 
నాకు బ్యాంకులో ఉద్యోగంవిస్తాంవంటున్నారు నెలకి రెండు వందలు జీతం 
తెలిసిందా? 
నీకు బ్యాంకులొ ఉద్యోగంవేంవిటి? నువ్వెప్పుడూ ఇలా ఉండి పోవలసిందే 
(మాత్రల సీసా పుచ్చుకుని వియ్యన్న వాస్తాడు) 


- ఇదిగో మీ మాత్రల సీసా మరసిపోనారు. 
: అబ్బ! ప్రాణం తినేస్తాడయ్యా! 


. ఇలాసేస్తేయెలాబాబూ! నాకు సెపితే అన్నీ అందిస్తును. సెప్పకుండా సెయ్యకుండా 


యెళిపోతిరి 


: నీ వయస్పెంత వియ్యన్నా? 


esc? 


.నీ వయస్పెంత అని అడుగుతున్నారు అమ్మగారు 


ఏనాటి మాట బాబూ! నా ఆడది కాపరానికి వొచ్చే నాటికి మీ అయ్య పుట్టనేదు 
(నవ్వుతాడు) ఆ రోజుల్లో అంతా లచ్చనంగా యొలిపోయేది 


. ఆ రోజులు వేరు అప్పుడు రైతుని చెప్పుతో కొట్టినా ఊరుకునేవాడు 
స్ట (విననట్టు) నిజంబాబూ! నా పిన్నతనంలో రైతులూ బుగతలూ ఒకళ్ళకొకరు ఆసరాగా 


వుండేవోరు. ఇప్పుడేటి, ఒక్కటే దొమ్ములాట. తలాతోకా నేదు 


. నోరుముయ్య వియ్యన్నా! మళ్ళీ రేపు పట్నంపావాలి ఓ షావుకారు ఎంత డబ్బు 


కావలిస్తే అంత డబ్బిస్తానన్నాడు నోటు మీద. 

తమ ప్రయోజకత్వం తెలుసు అసలు మాటటుంచి వడ్డీరాళ్ళేనా చెల్లిస్తారని నే 
ననుకోను. కాస్త నిదానించండి. 

ఆయన మాటలకేం. అసలా సాహుకారుమాటే అబద్దం. అదంతా ఓ కల్పన. 
(అనంతం, అరుణ, తరుణ దాస్తారు) 

రండి, రండి! నా చిట్టి తల్లులు చెరోపక్కా అలా కూచోండి 

మన శాశ్వత ఏద్యార్థికి పడుచుపిల్లలతోనే కాలక్షేపం. 


; ఆ గొడవంతా మీ కెందుకు? 
| యాభైయేళ్ళు నిండినా ఇంకా విద్యార్థిగా ఉండటంచేత. 


సారస్యంలేని హాస్యం ఇక కట్టిపెట్టండి 


24 ఈ గ్రీఢ్రీ 


తరుణ 
జయశ్రీ, 
అనంతం 
వుడించి 


ఆనంతం 


విరించి 


ఆనంతం 


జయశ్రీ 
శేషశాయి 
అనంతం 


ఇంతలోనే ఆగ్రహం రావాలట 
నా జోక్యం మీకెండుకు? 

(నవ్వుతూ, నన్ను గురించి విడా 
ఆయితే చెబుతా వినండ తమరు సంద సులు తంరలో 


అరణ్యానికి క్రూరమృగంవల are పయోజనంల ఉండొమా నవస వచనాల a తముడవల 


నగర అభిప్రాయ 
Mad re 


ఆక్షరాలా అదే ప్రయోజనం దొరికినంత మట్టుకు కన్న ప్రాణులు కజక్‌ చడం 
(అంతా నవ్వుతారు) 


టై 
తో 


ఖగోళంలొని చిత్రాల్ని గురించి కాస్త దెజ్బుంజు 


నిన్నటి విషయం వ మాట్లాడబయ్యి 
ఏంవిటది? 
ఆహంకారం మీద 
ఎంతోసేపు మాట్లాడాం నిన్న, కాని ఓ సిద్దాంతానికి రాలేకపాయాం అహంకారం అనే 
యీ పదంలో వదా ఆదుకమెన దని పుకు గోచరించవచు కాని దూరంగా 
లారా [ou య 
ఆలొచిస్తే ఈ ఆహంకారానిక ఆధారంవేంపి కనపించదు డేను చూసుకుని రాలి 
మటు 
ఆవకతవకగా నిర్మించిన యో మానవశకీరావి చూశా? ఆండులో కళవళించే 
కాల వె 
అజూనాన్త, అచేదనలా చూశా? ఈ సాంభిమానానసి విరూూలించి విరంలతరం ఎదొ 


అర్రంవేమిట్‌? మానవుడికి శతాధికంగా 
ఇంద్రియాలుండవచ్చు అతని మరణంతో మనం యెరిగిన పంచెంద్రియాలూ 
నశించి తక్కిన తొంభై అయిదూ నిలిచె ఉండవచ్చు 

అనంతం! నీది కుశాగ్రబుద్ది 

(ఎగతాళిగా) విద్యార్టిగారి ప్రజ్ఞావిశేషం వేరే చెప్పాలా? 

మానవజాతి నిరంతరం నవ నవదోశ్మెషంగా పురోగమిస్తోంది ఈ నాడు మనకి 
అందరానిదిగా కనిపించే ప్రతివస్తువూ ముందొకనాటికి కరతలామలకమై తీరుతుంది 
కాని మనం ఉద్యోగించి పనిచెయ్యాలి. మనయావచ్చక్తనీ వినియోగించి 
సత్యాన్వేషణకు చేయూతనివ్వాలి నేటి మన భారతదేశంలో పనికిమాలినదారి 


న్‌ా ల్‌ 


సంఖ్య యెక్కువ మనదేశంలో విడ్యాధికుల అవస్త చూడండి వారికొక గమ్యం 
లేదు షన యేపని చెయ్యడానికి దక్షతలేదు విద్యాధికుల(వని Ces 3 
నౌకర్లని ఒరే ఒసే అని పిలుస్తారు రైతుల్ని పశువుల్లా చూస్తారు. కొత్తదేడి నె 

పాతదే(వీ మననం చెయ్యరు. పరమబద్ధకస్తులు ఆచరణ శూన్యం ఆర్భాటం 
యెక్కువ శాస్త్రంవన్నా, కళ అన్నాఅవగాహనం అసలే లేదు గంభీరంగా కనపడతారు 
అన్నీ తెలిసినట్టు నటిస్తారు 
పరిశీలిస్తాంవంటారు వీరంతా యిలాందే వ్యాపారాల్లో మునిగి ఉంటే ప్రజలు 


తీ 


క్‌ 
fn. 
zu 
tu 
0} 
fr 


అసాధారణ విషయాలే చర్చిస్తూ ఉంటారు. తత్వాన్ని 





(ల్‌ (5 యల పెంగతోొ ర్తి శా 25 


ఆరుణ 
విరించి 
అనంతం 
విరించి 


తరుణ 
అరుణ 
అనంతం 


విరించి 


జయశ్రీ 
శేషశాయి 
విరించి 


అరుణ 


(వె్వే ఒకరి ముదొకరు ఎరుచుకుపడతారు పందుల్తా తిని మురికి 


రూ 
అట ము పో జో oe జప La met జరి జల్‌ న 
నిస్ప్రహత ఈ ముడుచుకున్న మొగాల్ని చూస్తె నాకు చెడ్డభయం అసహ్యం. ఈ 


నిత్యమూ ఆనేకమందితో వరిచయం పనిలో దిగితే స ల్‌ 
మనుషులు యెంతమంది ఉన్నారొ బోధపడుతుంది భగవంతుడు పెద్ద పె 
ఆడవులు నిర్మించాడు సారవంతంవయిన భూంవులు సృష్టించాడు విశాలమైన 
ఆకాశాన్నిచ్చాడు వీటిమధ్య నివసిస్తున్న మనం దేవతలంగా బతకవలసింది 
దేవత లయిపోవాలనుందటోయ్‌ నీకు? కథల్లో ఫర్వాలేదుగాని కంటబడితే భయం 
వేస్తుంది 

(వెనకనించి శివయ్య తంబురమీటుకుంటూ పొతాడు) 

అడుగో శివయ్య 

అడుగొ శివయ్య 

పాొద్దుగూకింది 

ఆవును 

(స్వాప్పికంగా) హే విశ్వజననీ! ప్రకృతీ! నీ తేజోరాశి నిరవధికం జననమరణాలకు నీ 
వధిష్టానదేవతవు కల్పానికి వికల్పానికి 

మాంవయ్యా! 

మళ్ళీ మొదలెట్టావూ మావయ్యా? 

ఈ స్తోత్రం మాని తమరు వెంటనే తురుపు తగిలిస్తే బాగుంటుంది 

ఇహ మాట్లాడితే వాట్టు 

(ఆందరూ ఆలోచనలొపడతారు పరమ నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది వియ్యన్న సణుగుడు 
మాత్రంవె వినవస్తుండి అకస్మాత్తుగా ఆకాశంలొ ధ్వని యేదొ వీణ తీగె తెగినట్లు - 
విషాదసూచకమైన ధ్వని ) 

ఎవిటా ధ్వని? 

ఎమో, ఎక్కడో దూరాన బిందె పడ్డట్టుంది 

అదొరకం పక్షి కూత కావచ్చు. కొంగరుపులా ఉంది 

లేకపోతే గుడగూబ కూసిందేమో? 


వర ఈ (శ్రీ 


( 
CaN 
6 
(a 
G 


ah 
RA 
(| 


[1 
గ్ర టా ధ్ర 


అరుణ 


అనంతం 


అరుణ 


ఆనంతం 


ఎవ స్తున్నట్లుంది 
x EM 
(ఎవరో దారిపాయేవాదాస్తాడు. నలిగిపాయిన బట్టలూ, ఇరగిన తలపాగా కొడ్డిగా 


తాగినటునాడు ) 
ఊఉ వట 


దండాలు, దండాలు బాబయా 


ళ్ళ 
ఆంయనచానిక కానిదానిక ఒకట రొడా” 
(తొందరపాటుతొ) ఇంద తీసుకొ (సంచెచూసి) చిల్లర డబ్బులు టేవు పఠే యీ 


రండి పోదాం 
బహుపరాక్‌! మీ అందరికీ మళ్ళీ జ్ఞాపకంచేస్తున్నాను బహుళ దశమి నాటికి 
సంపెంగతోట వేలం అయిపాతున్నది. జాగర్తగా ఆలోచించుకోండి 

(అనంతం, అరుణ తప్ప అంతా వెళిపోతారు) 
ఆ ముష్టిచాడి ధర్మంవా అని అక్కయ్య మనల్ని వెంబడించకుండా వెళిపాయింది 
నువ్వూ నేనూ వివాహబంధంలో చిక్కుకుంటాంవని మ అక్కయ్య భయం 
ఒక్కక్షణవయినా మనల్ని యెకాంతంగా చూట్టాడుకొనియ్యదు మనిద్దరమూ 
యీక్షుద్రమయిన వివాహానికి అతీతులమని ఆవిడ అల్చ్పబుద్దికి గోచరం కాదు 
మానవసౌభాగ్యానికీ, స్వాతంత్ర్యానికి, సౌఖ్యానికీ అంతరాయం కల్పించే ప్రతీ 
అల్పత్వాన్నీ ఛేదించుకు పోవడమే మన జీవితానికి పరమావధి ముందంజ వెయ్యండి. 
సోదరమానవులారా! నిరాటంకంగా మునుముందుకి సాగిపాండి - 
ఎంత చక్కగా వర్ణిస్తావు అనంతం? (కొంచెం ఆగి) ఎంత హాయిగా వుంది యివాళ? 


చక్కని గాలి వీస్తోంది. 





శచీ నంపెంగతోట జ 27 


అనంతం 


అరుణ 
అనంతం 


విరుణు 


నంతం 
రుణ 


'నంతం 


నీ ప్రబావంచేత సంపెంగతోట మీద నాకు మోజేపోయింది ఒకప్పుడాతోటంటే నాకు 
రి అభిమానం ఈ లోకంలొ అంతకన్న అందమైన ప్రదేశం లేదనుకునేదాన్ని. 

బారతదేశమే మన మహోద్యానం ఈ విశాలావనిలో ఎన్ని రమ్యస్టలాలు లేవు! 
(కొంచెం ఆగి) ఒక్కమాట విను అరుణా! ఎందరు శ్రమజీవుల చెమటోడ్చి పెంచారొ 
యీ సంపెంగతోటను, మీ తండ్రులు, తాతలు. ముత్తాతలు ఆ క్షుడార్తుల 
చూపులు వూవుపూవునా కొమ్మకొమ్మనా నీకు కనిపించడంలేదూ? తలచుకుంటే 
వాళ్ళు జలదరిస్తుంది నీ సంపెంగతోట పేరు చెబితే నాకు భయం సాయం వేళకానీ 
రాత్రికానీ ఆ తోటలో నడుస్తూ ఉంటే అవ్యక్తమయిన కాంతితో మెరిసి పోయే ఆ 


ty 


తరుచ్చాయలు చూశావా? ఆ వెనకటి కష్ట కధలు జ్ఞాపకం వచ్చి పీడకలలు 
కంటున్నట్టు గోచరించవూ? లోకమంతా ముందుకు సాగిపోతోంది మనం మాత్రం 
రెండు శతాబ్దాల వెనకపడి ఉన్నాం ఇంతవరకు మనం సాధించిన మహాకార్యం ఎమీ 
లేదు. మన సంప్రదాయాలకూ మనకూ ఎలాటి సంబంధమో గ్రహించనైనాలేదు 
తత్తాలల్లుతున్నాం ఏమీ తోచక తిరుగుతున్నాం తింటున్నాం. తాగుతున్నాం ఈ 
ప్రాచీన సంప్రదాయభారం మన భుజాలనుండి జారిపోతేనేగాని తేలిగ్గా మనం 
ముందుకు నడవలేం ఆ భారం పోవాలంటే ఆఖండమైన తపోనిష్ట కావాలి అరుణా! 
అది గ్రహించు. 

నా కిన్నాళ్ళు వసతిగా వున్న యీ యింటిపై నాకు హక్కు లేదని యెన్నడో తెలిసింది 
నా మాట నమ్ము ఇల్లు విడిచిపెట్టడానికి నేను సిద్దంగా ఉన్నాను 


- ఆ యింటితాళా లేవేనా ఉంటే బావిలో గిరవాటేసి పో నలుదిక్కులా వీచే గాలివతె 


స్వేచ్చగా విహరించు 


. ఏమి నీ మాటల చమత్కారం. 


నమ్ము నా మాట అరుణా! నమ్ము నాకింకా ముప్పయియేళ్లు నిండలేదు. నేను 
యువకుణ్ణి విద్యార్ధిని కాని యెంత వేదన అనుభవించాను? నా ఆకలికి అంతులేదు 
నా దరిద్రానికి మితిలేదు విధి నిర్ణయగా నన్ను క్రడాకందుకాన్ని చేసి ఆడిస్తున్నది. 
ఎనేల నిలిచినా రేయనక పవలనక ఉత్కంరతో నా ఆత్మ విహ్వలిస్తున్నది. కాని నీకు 
తెలుసు అరుణా? శుభోదయవేళ సమిపిస్తున్నదని 

అదిగో చంద్రోదయం. 

(శివయ్య తంబూరా మీద విషాదగీతం పలికిస్తూనే ఉన్నాడు చంద్రొాదయం అవుతుంది 
సరుగుడుచెట్ట వెనకనించి తరుణ అరుణను పిలుస్తోంది ) 

అరుణా! అరుణా! 

అదుగో మళ్ళీ వొస్తోంది: మన ప్రాణాలు కొరుక్కుతింటానికి. 

వొస్తే రానీ, నదీతీరం చేరుకుందాం. 


. రా, పోదాం. 


(తరుణ పిలుపు ... “అరుణా “అరుణా” అని) 
(_..తెర....) 


లింగమూది 
అని 
అనంతం 


లింగమూర్తి 


అనంతం 


జయశ్రి 
అనంతం 
జయశ్రీ 


తరుణ 
అనంతం 
తరుణ 
జయశ్రీ 


రాముడు : 
- అతణ్జక్కడికి యెవరు వెళ్ళమన్నారు అతని సంగతే(వీ బోధపడ్డం లేదు నాకు 
. మా అన్న ఇంకా రాడేం చెప్మా అటో ఇటో తేలిపోయిందని కబురు తెలిస్తే 


తరుణ 
జయశ్రీ, 


మూడో అంకం 


నలుగురూ కూర్చునే గది వెనక పెడద్ర ఆర్చి ఆర్చి వెనక మరో గది. 

లాంతరు వెలుగుతోంది పక్క గదిలో గ్రాంఫోను రికార్డు వినిపిస్తోంది 
లింగమూర్తి, అనంతం, జయశ్రీ, అరుణ, తరుణ ముండదు వస్తారు తరవాత జానకి 
వస్తుండి 

వియ్యన్న మంచినీళ్లు పట్టుకొస్తాడు 

మన ఆరోగ్యానికేంచి లోపం లేడు, 

విగ్రహపుష్టి, నైవేద్యనష్టి 


Ce 


స్తో 
వ 


చేతిలో డబ్బేవ్‌( 


అదే అసలు చిక్కు 
అదొక్కటే నా జబ్బు 
నీ జన్మంతా యీ డబ్బుకోసం వెదకడం మానేసి ఆశక్త యింకో దాని మీద 
వినియోగిస్తే, యీ లోకాన్ని తలకిందులు చెయ్యొచ్చు 

వేమన్న మహ గొప్ప వేదాంతి - తన మహత్తువల్ల అన్ని వస్తువులూ బంగారం 
చేసేవాడు ఈనాడే ఆయన నాలుగు నూరూపాయల నోట్లు 
చెయ్యలేకపోయేవాడా? ఎల్లుండి యీ వేళకి ఇంటడై ముప్పయ్యయిడు రూపాయలు 
చెల్లించాలి చేతిలో పదకొండు రూపాయలు మాత్రం ఉన్నాయి. (జేబులు వెతుక్కుని 


బతికుంటే 


ప 

సంతోషంతో) అమ్మయ్య! యీ జేబులో ఉంది ఒళ్ళంతా ముచ్చెమటలు పట్టేసింది 
(జయశ్రీ, తరుణ ప్రవేశం) 

అన్నయ్య యే(వైనట్టు? ఇంత సేపాయ పట్టంలో ఎం జేస్తున్నాడో? 
వేలాం ఆగిపోయిందే(వో? 
ఇవాళ యీ మేళంవేంవిటి? ఇంకోనాడు పెట్టుకోవలసింది... ఎదో అయిపోయింది. 
ఇప్పూడనుకుంటే యేం లాభం? వేలం అయిపోయుంటుంది. లేకపోతే ఆగిపోయిందో? 
ఎవైనా మా అన్నరాడే! 


-. మావయ్య కొనేసి ఉంటాడే(వో ఆస్తంతా? 


కొనకేం? 


. అత్తయ్య డబ్బు పంపించింది కాదూ. తప్పకుండా కొనే ఉంటాడనుకుంటాను 


మీ అత్త యెంత పంపించిందనుకున్నావు? పదిహేను వందలు. వడ్డీ చెల్లించడానికైనా 
చాలదు నా కర్మం యివాళతో తేలిపోతుంది 

(ప్రవేశం రాముడు) 
శివయ్య గ్రాంఫోను పగలగొట్టాడు. 


శ్రీశ్రీ నంపెంగతోట శీ 29 


న ™« వా 
శ కా i te 


(౪3 


గి 
ఫ్‌ 


ఆనంతం 
జయశ్రీ 


ఆనంతం 


జయశ్రీ 


™~ 
t3! 
గ్‌ గ 
Ee) 

?3 


నిజంచేదా ఆబద(వేదో నువ్వు చూడగలవు గాని ఆ విచక్షణ శక్తి 
నాలొ నశించింది అంతా నాకు అగమ్యగొచరంగా ఉంది ఎంత పెద్ద విషయాన్నయినా 
నువ్వు యిజై మూడు ముక్కలో తెగతెంపులు చేసిపారేస్తావు. ఆ ధైర్యం ఎలా 
ండొ నీకు తెలుసూ? యౌవనంలో ఉండటంచేత! నాలాటి వాళ్ళు పడే వేదన 
లియకపోవడంచేత! జీవితం అంతా నీకు ముందే వుంది ముందు రాబోయే 
బాధలు నీ కుర్రకళ్ళ కెలా గోచరిస్తాయి నువ్వు మా అందరికన్నా ధైర్యవంతుడివె! 
నిజాయితీ మనిషివే! గంభీరుడివే! కాని కొంచెం ఆలోచించు! కాస్త ఉదారబుద్ది 
చూపించు నన్ను చూసి జాలిపడు ఇలా చూడు నేనీ యింట్లో జన్మించాను నా 
తలిదండ్రు లిక్కడ కాపురం చేశారు. నాకీ యింటి మీద యెంత మమకారళవో నీకేం 
తెలుస్తుంది? ఈ సంపెంగతోట పోతే నా ప్రాణాలే పోయినట్టు. తోటను అమ్మాలిసే 

వొస్తే తొటతొపాటు నన్నూ అమ్మెయ్యండి. మా చినబాబు యిక్కడే మరణించాడు 
(ఏడుస్తుంది) నన్ను కలతపెట్టకు నామీద కనికరించు నాయనా? 

కనికారం టేకేం. 

ఆ మాటే యింకా సౌమ్యంగా అనలేవూ? (రుమాలు తీస్తూ టెలిగ్రాం కింద 
పడేస్తుంది) ఈనాడు నా హృదయ (వెంత దుర్చలంగా ఉందో నువ్వు ఊహించలేవు 
ఈ ధ్వనులన్నీ నన్ను కలత పెడుతున్నాయి ప్రతి ధ్వనికీ నా గుండె ఆగిపోతున్నది 
ఎలా వొణికిపోతున్నానో చూడూ కాని ఎక్కడికి పోను? ఎం చెయ్యను? తోడు లేనిదే 
నేను బతకలేను. నీ కారిన్యాన్ని విడిచిపెట్టు నీమీద నాకు పుత్రడేమ అరుణని 
నువ్వు పెళ్ళాడితే నా కానందంవే కాని నువ్వు మొదట పరీక్ష ప్యాసయి యేదో పనిలో 
ప్రవేశించాలి నీ అంతట నువ్వేదీ చెయ్యవు విధి యెలా ఆడిస్తే అలా ఆడుతూ 
ఉంటావు. అది ఆట్టే భావ్యం కాదు ఎంవంటావు? నే నన్నది నిజంవేనా? ముందు 
ఆ గడ్డం కాస్త పెరిగే మార్గం ఆలోచించాలి నీ పేడి మొహం చూస్తే నవ్వొస్తోంది 

(టెలిగ్రాం నేలమీద నుంచి తీసి) నాకు నవ మన్మధుజ్బ్ఞయి పోవాలని లేదు 

ఈ తంతి సిమ్లానించొచ్చింది రోజూ ఇలా వొస్తూనే వుంటాయి నిన్నాహటీ, ఇవ్వాళొహటే. 
ఆయనకి మళ్ళీ జబ్బు తిరగబెట్టిందట తన్ను క్షమించమంటాడు రమ్మని 
బతిమాలుతున్నాడు నిజానికి తక్షణం నేను సిమ్లా వెళ్ళవలసిందాన్నే. ఎందుకల్తా 
కరినంగా చూస్తావు నా వంక. నేనేం జెయ్యను? అతడు వ్యాధిగ్రస్తుడు తోడునీడ 
లేకుండా బాధపడుతున్నాడు. ఎవరాతణ్న లాలించేవారు? వేళకతనికి 
మందిచ్చేవారెవరు? ఇహ నాకు సిగ్గేంవిటి? ఆయనే లేనిది నేనొక క్షణం బతకలేను 


బత 
ల్‌ 


3౩0 శప శశి 


అరుణ 
జయశ్రీ 


రాముడు 
వియ్యన్న 
రాముడు 
వియ్యన్న 


fe 
గ్ర 
(డూ 


వ 


౩ తగులాటం నౌ మెడకో బండరాయి అడు డుగడుక్కీ 
ఈ బరువులేనిడే నేను జతకలే 

ంతం! ఏమాటా అనకు 

ఉన్నమాట అనేస్తునాను అతను మీ సర రంస్తామూ ఆవట౮ాకించాడు 

(చెవులు మూసుకుని) అలాలటి మాటలు నువ్వనకూడడు నేను వినకూడడు 
వాడుత్త పుండాబోరు మీ రొక్కరే తెలుసుకోలేక పోతున్నారు పరమ డుర్మారుడు, 
ఆధమాధముడు! 

(కోపం వచ్చినా బిగబెట్టుకుని) పాతికేళ్ళు పైబడ్డాయి కాని నువ్వింకా ఓనమాలు 
దిద్దుకుంటున్నటే మాట్లాడుతున్నావు 

అయితే కావచ్చు 

నీకింత వయస్సు వచ్చినా మీసం లేదు గడ్డం లేదు నీకు ప్రేమ లేడు. ఇంకొహరి 
(పేమ నీకు అర్దం కాదు. అదేదో పవిత్ర శీలంవనుకుంటున్నావు కాబోలు నీకు శీలంవే 
లేదు. నువ్వాట్టి వెటకారం మనిషివి వాజవి 

(అదిరి) ఏంవిటీ? 

(ప్రేమ కతీతుణ్ననుకుంటావుకదూ నువ్వు అసలు సంగతేంవిటంటే నువ్వొ 


నిన్నె6 వనుకోవాలి? 


నన్ను రుంగ య హూం ే 
ఇళ 
ళీ 


ఏ (అనంతం చెయ్యి పట్టుకుని) 


న 


(| 


(ట్‌ 


3 f 


పనికిమాలిన మనిషివి నీ యీడుకి నీకు స్రీ సాంగత్యంవే లేదంటే ని 
కర్ణకరోరంవైన మాటలు (తల చేతుల్లో పట్టుకొని) ఛీ, ఛీ! ఈ మాటలు వినలేను 
(లోపలికి వెళ్ళి వెంటనే వస్తాడు) ఇహ మనకీ జన్మలో మాటల్లేవు 

(వెళిపోతాడు) 

(అతన్ని పిలుస్తూ) అనంతం! అనంతం! వెళ్ళిపోకు ఎదో మాటమీద మాటవచ్చి 


వుట్టినే అన్నాను. 
(అనంతం దెబ్బతిని పడ్డ చప్పుడు. అరుణ, తరుణ కెవ్వుమంటారు. మరుక్షణం నవ్వు) 
ఎంవిటా చప్పుడు! 


(అరుణ అనంతంతో పరుగిత్తుకొస్తుంది ) 
(నవ్వుతూ) అనంతం మెట్లమీదనుంచి జారి కింద పడ్డాడు. 


: ఏం అవకతవక మనిషి రావోయ్‌! అనంతం! ఇలారా! నువ్వు పుణ్యపురుషుడివి నే 


నన్నమాట లక్ష్య పెట్టకు రా పోదాం 
(జయశ్రీ, అరుణ, అనంతం వెళ్ళిపోతారు ) 
(వియ్యన్న, రాముడు ప్రవేశం) 
తాతా! ఎం కబుర్లు. 
నా వంటో యేం బాగానేలేదు ఒల్లంతా వొణికిపోతున్నాది 
ఇన్నాళ్లు బతికావు చాలదూ! ఇక చచ్చిపో! 
ఆరి గాడిదకొడకా! (తనలో గొణుక్కుంటాడు) 
(జయశ్రీ, అనంతం వస్తారు) 
నాకు ఆయాసంగా ఉంది. కూచుంటాను 





శీణీ నంపెంగతోట ఛి 317 


é 
గ్‌ 
ఫి 


శ 


హర (ట్ర ఖై 
హన స స 
న ర్ట వ్ర (ar 


fe 
{adr G1 


లింగమూర్తి 


వియ్యన్న 1 


జానకి 
వియ్యన్న 


శివయ్య 
జానకి 
శివయ్య 


జానకి 
శివయ్య 


సణ వ 
(ఆందోళనతా) తోట అమ్మక(వైపోయిందని యెవరో పెద్దమనిషి పెరట్లో అంటున్నాడు 
9 ఎవరికి? 
ప్పలేదు అప్పుడే వెళిపోయాడు 
ఎవడో ముసలాడు. ఎరిగిన మొగం కాదు 
విరించి గోరింకా రానేదు. ఇయ్యాల మందుచ్చుకున్నారో నేదో 
ఆటుయిటూ తెంవలకుండా ఏంవిటీబాధ? ఒరేయ్‌, నువ్వెళ్ళి కనుక్కురా 
యెవరుకొన్నారొ! 
ఇంకా కూచున్నాడా ఆ ముసలాడు? అప్పుడే వెళిపోయాడు 
వియ్యన్నా' మా ఆస్తంతా అమ్మకంవై పోతే నువ్వెక్కడికి పోతావు? 
అమ్మగోరి సిత్తం, యాడకెళ్ళమంటే ఆడ కెళుతాను 
ఎ(విటాలోచిస్తున్నావు ఒంట్లో జబ్బుగా ఉందా? పోయి పడుకో. 
అలాగే నమ్మగోరూ! ఈ యిల్లంతా నీ సేతిమీదుగా నడపాలి లేకపోతే యేమౌతది? 
జయశ్రీ అమ్మగారూ! మీరు మళ్ళీ సిమ్లా వెళిపోతే నన్ను కూడా తీసుకుపాండి ఈ 
దేశంలో నేనుండలేను అంతా అడివిమృగాలు 
(లింగమూర్తి వస్తాడు) 
జయశ్రీ గారికి జయం! తమరు కటాక్షించి ఒక్క పాతిక రూపాయలు దయచేయించాలి 
పాతిక రూపాయలు చాలు 
(జయశ్రీతో నిష్రమణ) 
(రాముడు పాడతాడు. జానకి వస్తుంది) 
తాతా! నా వొళ్ళంతా అదోమాదిరిగా వుంది ఎవరో ఒకబ్బాయిప్పుడు నేను పువ్వులాగ 
వున్నానన్నాడు 
యెటన్నాడూ? 
నేనట పువ్వులాగ సుకుమారంగా ఉన్నానట! 
పిల్లా! న తల తిరిగింది 
(శివయ్య వస్తాడు) 
జానకీ! నా మీద బొత్తిగా శీతకన్నేశావు నేనో గడ్డిపోచతో సమానం నీ కళ్ళకి. 
ఏం కావాలి నీకు? 


' నీ అభిప్రాయం సరైనదే కావచ్చు కాని బాగా దూరం ఆలోచించి, లెస్సగా పరిశీలించి 


చూస్తే నన్నాక అవస్థలోకి దించేశావని చెప్పక తప్పదు నా గతేంవి కానున్నదో 
ననెరుగుదును రోజూ నాకేదో దురదృష్టం సంభవించడం అలవాటయిపోయింది. 
నవ్వేసి ఊరుకుంటూ ఉంటాను కాని నువ్విచ్చిన మాట వల్ల. . 


'" తర్వాత మాట్లాడుదాం లెద్దురూ. ఈపాటికి నువ్విచ్చిన మాటవల్ల - 
- ప్రతిరోజూ ఒక దురదృష్టం. అయితేనేం, నా గొప్ప చెప్పూకోగూడదుగాని అందరిలాగా 





తరుణ 


శివయ్య 


తరుణ: 


శివయ్య 


"తరుణ 


శేషశాయి 
తరుణ 
శేషశాయి * 
తరుణ 
శేషశాయి 


లింగమూర్తి. 


జయశ్రీ 


నేను తలవంచను చిరు నవ్వుతోనే కాడు అట్టహాసంతో కూడా దాన్ని సంహరిస్తూనే 
ఉంటాను. 

(తరుణ వస్తుంది) 
ఇంకా యిక్కణ్నే ఉన్నావూ? నీతో చెప్పిందేంవిటినేను? (జానకితో) వెళిపో వేగం 
యిక్కణ్నించి. (శివయ్యతో) ఆ గ్రాంఫోను దగ్గిరికీ నిన్నెవరు పొమ్మన్నారు? 
పోయినవాడివి దాన్నెందుకు బద్దలుకొట్లావు? ఇంటి కాహ్వానించిన మనిషిలాగ ఆ 
విర్రవీగడంవేంవిటి? 


- నన్ను ఆజ్ఞాపించడానికి తమకెంత మాత్రమూ అధికారం లేదని తెలియజేస్తున్నాను 


నిన్ను ఆజ్ఞాపించడం లేదు. నా సంగతి చెబుతున్నా నువ్వు చెయ్య గలిగిందల్తా 
ఇట్నుంచటూ అట్నుంచిటూ పచార్లు చెయ్యడం పట్టుమని పదినిమిషాలు కూచుని 
ఓ పని చెయ్యలేవు. నిన్ను గుమాస్తాగా యెందుకు పెట్టుకున్నామో నాకేం అర్హం 
కాలేదు 
(కోపం వొచ్చి) నేను పచారుచేసినా, నడిచినా, తిన్నా, తిరిగినా, గ్రాంఫోను ముట్టుకున్నా 
దానితో మీకేం సంబంధం లేడు 
ఎంవిటా పొగరుబోతుతనం? నాకేం సంబంధం లేదూ! ఈ క్షణంవే ఇక్కణ్నుంచి 
గెంటేస్తాను ఈ క్షణంవే! తెలిసిందా? 
తమ మర్యాద నిలుపుకొని మరీ మాట్లాడుతే బాగుంటుంది 
(కోపంతో) కదలవేం? వెళతావా, వెళ్ళవా? (గుమ్మానికేసి పోతున్న ఆ తన్ని వెంబడిస్తూ) 
శకునపక్షీ! మళ్ళీ కనపడ్డావంటే చూడేంచేస్తానో 

(శివయ్య వెళిపోతాడు) 


- (లోపల్నించి) నీ మీద పరువునష్టానికి దావాపడేసి తీరతాను 


ఏంవిటి, మళ్ళీ వొస్తున్నావు? (తలుపు దగ్గిర వియ్యన్న పడేసిన కర్ర పుచ్చుకుని) రా 
చూద్దాం. (కర్ర విసురుతుంది) 
(శేషశాయి ప్రవేశం) 
చాలా సంతోషం. 
(ఇంకా కోపంతోనే ఉన్నా దెప్పుతున్నట్లు) పారపాటు. 
నీ అతిధి సత్కారానికి కృతజ్ఞుణ్ని 


. దీనిలో కృతజ్ఞత కేముంది? (నడచిపోతూ చుట్టూ కలయజూచి మెల్లిగా) దెబ్బ 


తగల్లేదుకద! 

పరవాలేదు. కోడిగుడ్డంత బొప్పి కడుతుందంతే! 
(శేషశాయి గారొచ్చారని లోపలినించి కేకలు) 

నా కళ్ళారా అతన్ని చూస్తాను, చెవుల పండువుగా అతని మాటలు వింటాను. 
(జయశ్రీ వస్తుంది) 


* వచ్చావా శాయీ! ఎం యింత ఆలశ్యంవయింది అన్నయ్యేడీ? 


డీజీ నంపెంగతోట శి ౩౩ 


ఖ్‌ 
న్నీ 


fy 
ప. 
ర tu 


ఖై? 
(౫ 
€ 


శేషశాయి 


wm © ఓ uw భా సం ణ్‌ లు 
జ్‌ Tt నా wo. కి Br Su, స్తునా Bee 
ee pen 
గ్‌ 


లం జను. ఎత z= అబా న 
ఎటుల” COG CET MIRE ' చెప్పవం? 


జాతం ని మంచు రలు త 
చు మ్‌ హం 
(నట్టుగా నిబ్బారుస్తూ] ఉహ్‌! కళ్ళు తిరిగపాతున్నాయి. 
~ తా వె అల్లో Wr డ్‌ 
(విరించి డ్రవెళం కుడిచేతిలొ కొన్ని వస్తువులు - యెడంచేత్తో కన్నీళ్ళు 


ఇనా చి జాబ రోగం 


శ. వ మత 
తుంచి యముదించ టు ) 


(ఇద్దరూ వెళి పొతారు) 
అమ్మకం మాటచే6విటి? వివరాలేంవిటో చెప్పండి 
సంజంగతోట అమ్మకంవై పోయిందా? 
| 


(f 


చారెదరు? 


గ్‌ ల 


a 4) 


(నిశ్శబ్దం కాస్సేపు) 

(జయశ్రీ గుండె పగిలిపోయింది పక్కన కుర్చీకనక తేకపాతే నేలమీద పడిపోవలసింది 
తరుణ చిరకొంగునుంచి తాళవుచెవుల గుత్తి తీస్‌ గది మధ్యకు విసిరి వెళిపోతుంది ) 
నేనే కొన్నాను కొంచెం నిదానించండి. అట్టె తొందర పెట్టకండి తల కొంచెం 
దిమ్ముగా ఉంది మాట సరిగా రాలేదు (నవ్వుతూ) మేం వెళ్ళేటప్పటికి భోగమల్లు 
అప్పుడే అక్కడున్నాడు విరించిగారి దగ్గర పదిహేనువందలు మాత్రమే ఉన్నయి 
తాకట్టు పన్నెండువేలకి సర్కారు పాట ఐదువేలతో (ప్రారంభంవయింది షాహుకారు 
ఎడన్నాడు నేను పదన్నాను ఆయన పదిహేనన్నాడు నేను పద్దెనిమిదన్నాను 
ఆయన ఇరవై అన్నాడు ఇరవై రెండుకి నా పెర పాట ఖాయంవై పోయింది సంపెంగ 
తోట నాది. (నకిలించును) తాగాననుకోండి. వముతిపోయిందనుకోండీ 
కలవరిస్తున్నాననుకోండి ఎ(వయితేనేం. సంపెంగతోట నాది (కాలితో నేలతన్ని) 
వేళాకోళం చెయ్యకండి నా తాత ముత్తాతలు మళ్ళీ ఈ లోకానికొచ్చి చూడగలిగితే 
ఉప్పాంగిపోతారు. పొట్ట చీలిస్తే అక్షరం ముక్క లేనివాడు శుద్ద అప్రయోజకుడని 
అందరూ అనుకునేవాడు. యీ కళింగరాజ్యానికల్లా అలంకారమైన యీ తోటనేంవిటి? 
కొనడవే(విటి? ఈ తోటలోనే నా తండ్రి తాతలు బానిసలుగా పని చేశారు. నేనిప్పుడు 
దీనికి యజమానిని. కలయో, వైష్ణ్టమాయయో, ఇతర సంకల్పార్దమో! (అని 
గొణుగుతూ తాళపు గుత్తి తీసి) తాళాలు విసిరికొట్టింది అంటే అర్ధంవేంవిటి? ఈ 


3౩4 చా శ్రీశ్‌ 


ముంచ మవ తన అధికారాని వాదములుకుందన మాట (తాళపు గుత్తి నాడిస్తూ) 


హు 
ఆయితే యేం? భజంత్రీలను వాయించమనండ కొలాహలంగా వాయించమనండి 


ర్‌ I a wt ఇ క ఖ్‌ అల్‌ 
(భజం[ద్రల మళం జయను కుళ్ళ 
ఈ (ల 3 కోల్‌ భయ అంటు ఇ న్‌ లు శ జ్‌! 
(ఊరడింపుగా! నా మాట చెవిని పెట్టారు కాదుగదా! పాపం యిష్టుడు వగచి యేం 


దే అది జరగాలి (దెప్పుగా) సంపెంగతోట కొత్త 
కామందు ఇదిగొ వచ్చాడు (పక్కనున్న బల్లమీద పడి దాని మీడి పూలకుండీని 
పగత్త పగిలింది ఇంకోటి కొంటాను (లింగమూర్తితొ వెళి పోతాడు) 
(ఆరుణ, అనంతం ప్రవేశం) 
అమ్మా! అమ్మా! ఎవింటమ్మాయీ వెర్రితనం! మా అమ్మకాదూ! తోట పోతేపోయింది 
నువ్వు మాత్రం యేడవకు నిర్మలంవైన నీ మనస్సు కలత పెట్టుకోకు. రా, అమ్మా! 
పోదాం. ఈ తోటే అన్న మాటేంవిటి? ఇంకో తోట వేయిద్దాం దీనికన్నా అందంగా 
పెంచుదాం నువ్వే చూదువుగాని మళ్ళీ మంచి రోజులు వచ్చి తీరుతయి నీ 
కళ్ళల్లోకి వెనకటి ఆనందం మళ్ళీ వెతుక్కుంటూ వస్తుంది అమ్మా! అమ్మా రావూ? 

(... తెర .....) 


నాలుగో అంకం 


ఒకటో అంకంలోని రంగమే. 


కిటికీలకి తెరలు లేవు గోడలమీద పటాలు లేవు ఒకమూల కుర్చీలూ బల్లలూ రాశిగా పడి 
ఉంటయి అమ్మకానికి సిద్ధపరచినట్లు. 
గుమ్మాని కవతలా, రంగస్థలానికి వెనకా, పెట్టెలూ పరుపులూ [ప్రయాణానికి తయారయి 


ఉంటయి. 


ఎడంచేతివపు గుమ్మం తెరిచే వుంటుంది. అందులోనించి అరుణ, తరుణ కంరస్వరాలు 
వినిపిస్తుంటాయి. శేషశాయి నిలబడి ఉంటాడు. కొంచెం ముందుగా శివయ్య ఒక పెట్టి సర్ది తాళం 
వేస్తుంటాడు. రాముడు పళ్ళెంలో మంచినీళ్ళ గ్లాసులు పుచ్చుకుని ఉంటాడు. నేపధ్యాన రైతుల 
గొంతులు వింటాము. సెలవు తీసుకునేందుకొచ్చారు. 


శశీ నంపెంగతోట శా 95 


శేషశాయి 


రాముడు 
శేషశాయి 


అనంతం 


శేషశాయి 


అనంతం 


శేషశాయి 
అనంతం 


శేషశాయి 
అనంతం 
శేషశాయి 


అనంతం 


అలాగే, అలాగే మీరు పాండ్‌ 
రైతులంతా చెప్పి పోదాంవని వచ్చారు మంచివాళ్ళే గాని ఒక్కడికీ బుర్ర లేదు 
సద్దు అణిగిపోతుంది ముందునించి విరించి, జయశ్రీ వస్తారు జయశ్రీ యేడ్వటం 


లేదు. ఆవిడ మొహం తెల్లబడి ఉంటుంది మాటాడలేని స్థితిలో వుంటుంది 


. దగ్గిరున్న డబ్బంతా రైతులకి పంచిపెట్టేశావు కాదూ! ఈ అవస్టేంవిటి? నువ్వలా 


చెయ్యడంవేంవిటి? 


. ఇంక నా సంసారానికి పొాదుపే(విటి పోనిద్దూ 


(ఇద్దరూ వెళిపోతారు) 


: ఎలాగూ వెళిపోతున్నారు. ఒక్కమాటిలా రండి మీ తోటలోనే కాసిని కొబ్బరినీళ్లు 


తాగిపోదురుగాని. ఏం? ఎవరికీ అక్కరలేదూ? ఆ సంగతి తెలిస్తే కాయలు దించక 
పోదును. నాకూ అక్కరలేదు. (రాముడితో) నువ్వు తాగెయ్యి 
వెడుతున్న వారికి ఆరోగ్యం. ఉన్నవారికి ఐశ్వర్యం (తాగుతాడు) 


. జ్యేష్టమాసం దాటిపోతున్నా ఇంకా వడగాడ్పులు తగ్గనే లేదు పునాదులు 


వేయించటానికి యిదే మంచి సమయం. (గడియారంవంక చూసి గుమ్మం 
దగ్గిరికిపోయి) రైలు కింకా నలభై అయిదు నిమిషాలుంది ఇరవై నిమిషాల్లో 
బయలు దేరితేగాని అందుకోలేం. వేగం కానీండి 

(అనంతం (ప్రవేశం) 
త్వరగా బయల్దేరాలి బళ్ళు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఈ సందట్లో నా కళ్ళజోడు 
పారేసుకున్నాను. (తలుపు దగ్గరికి పోయి) జో డెక్కడుందో చూడు అరుణా! 


. వాల్తేరుదాకా నేనూ మీతోనే వస్తాను. ఒక నెల విశాఖపట్నంలో గడపాలనుకుంటున్నాను 


ఇన్నాళ్ళూ మీ అందరి మధ్యా కబుర్లతో కాలక్షేపంవయి పోయింది. చేతినిండా పని 
లేకపోతే నాకేం తోచదు 


. ఇహ మేము వెళిపోతున్నాం. తమరు నిర్విఘ్నంగా వ్యవహారాలన్నీ లాభసాటిగా 


నడుపుకోవచ్చు 


. విద్యార్థిగారి ప్రయాణం కలకత్తాకి కాబోలు! 
" అవును. ఇవాళ మీ అందరినీ స్టేషనుకి దిగబెట్టి ఇక్కడ కొంచెం పని చూసుకుని రేపు 


బయలు దేరుతాను. 


: బౌనౌను నువ్వొచ్చేదాకా మేష్టర్లు పారాలు చెప్పడం ఆపేస్తారనుకుంటా. 

' ఆ గొడవంతా తమకెందుకు? 

- యూనివర్సిటీ ఉన్నంతకాలం నువ్వక్కడే ఉంటావు కాదూ! 

- కట్టిపెట్టండి. పాపం యెవ్వరూ నవ్వలేదు. ఇలా చూడండి ఇక మళ్ళీ మనం 


కలుసుకుంటాంో లేదో. వెళిపోయే ముందు నీ హితం కోరి చెబుతా నొక్క మాట 
విను. అస్తమానం భుజం అలా యెగరెయ్యడం మానేద్దూ, నీ పుణ్యం వుంటుంది 
ఈ బంగళాలు కట్టడం, దాంతో ప్రపంచమంతా మారిపోతుందని కోతలు కొయ్యడం, 


36 ఈశ్రడ్ర 


శేషశాయి 


అనంతం 


శేషశాయి 


అదికూడా ఒక విధంగా భుజా లెగరెయ్యడం లాంటిదే మొత్తం మీద నువ్వు 
'స్నేహపాత్రుడివి నీడి మెత్తని మనస్సు నీ చేతులు చూస్తే నువ్వే కళారాధకుడివో, 
చెత్రకారుడివో ననుకుంటారు. 

(ఆతన్ని కావిలించుకుని) మన స్నేహానికి కడసారి చిహ్నంగా నీ బర్భ్బులకని యీ 
డబ్బు తీసుకోవూ? 


లేకేం* తగుమాత్రం ఉంది ఆ పుస్తకం తర్జుమాచేసిన బాపతుకొంత ముట్టింద్‌ 
# A ప్‌ జా జ hr 
ఇదుగో! (జేబు చూపును) (ఆదుర్దాగా) నా కళ్ళ జోడిక కనబడడేంవిటి చెప్మా 
ళ్‌ ఆలో 
నీ భూతడ్డాలివిగో తీసుకొ 


మధ్య నీ కెండుకు కొపం” (కళ్ళకి పెట్టుకుని) ఇది నా జోడే కాదు. 


,. ఈయేడు మూడువందల యకరాలూ కంది వేయించాను నాలుగు వేలు నికరంగా 


లాభంవొచ్చింది మ. సనష్టుడు చూడాలి, కన్నుల వైభవం! నాలుగువేలు 
లాభం వచ్చిందనా కదూ నువ్వా నాలుగువందలు తీసుకుంటే నా కదా 
లెక్కకాడు ఎందుకలా మూత ముడుచుకుంటావు రైతుని కాబట్టి కచ్చితంగా 


మే తండ్రి రైతు నా తండ్రీ ఉద్యాగస్తుడు. దానివల్ల తేలిందేంవిటి? (శేషశాయి తన 
జేబులోంచి పుస్తకం తీస్తాడు) ఆగాగు నువ్వు ఇరవై వేలిచ్చినా నాకక్కర్తేదు నేను 
స్వతంత్రుణ్ని లోకంలో పెద్దలూ, పిన్నలూ, ధనికులూ, పేదలూ, దేన్ని గొప్పజేసి 
ఆరాధిస్తున్నారో ఆ ధనానికి నా మీద లేశమాత్రమూ అధికారం లేదు డబ్బుకి ఖాతరీ 
చేసే మనిషిని కాను నేను మీ సహాయంగాని, మీ ధనసహాయంగానీ లేకుండా నేను 
బతగ్గలను నాకు దార్ధ్యం ఉంది అభిమానం వుంది. మీ ప్రమేయంలేకుండా, నా 
జీవయాత్ర సాగించుకొగలను ఉత్తమ సత్యాన్ని, ఉత్తమ లక్ష్యాన్ని కాంక్షించే 
మానవజాతి పురోగమిస్తుండి ఆ సేనలో నేను అగ్రగామిని. 
ఆ గమ్యం యెన్నటికైనా చేరుకోగలవా? 
నిస్సందేహంగా (కాస్సేపు ఆగి) ఒకవేళ విఘ్నం కలిగినా ఇతరులకి మార్గం 
చూపించిన వాజ్ఞవుతాను 

(గొడ్డళ్ళతో చెట్లు నరుకుతున్న చప్పుడు దూరాన వినవస్తుంది) 
రైలుకి వేళవుతోంది ఇంతటితొ విరమిడ్డాం. ఇలా మనం ఒహళ్ళమీద ఒహళ్ళం 
చిర్రూ బుస్ఫూ మనుకుంటూ ఉంటే లోకయాత్ర సాగిపోతూనే ఉంది. ఆపకుండా 
గంటల తరబడి పనిచేస్తూ ఉంటే నా మనస్సు స్థిమితంగా ఉంటుంది. బతికినందుకు 
ఫలం యిది గదా అనిపిస్తుంది. కాని పనిచెయ్యక కొందరూ, పనిలేక కొందరూ మన 
దేశంలో యెందరున్నారో ఎవరి కెరుక? సరే దానికేం? అంత మాత్రం చేత ప్రపంచం 
నిలబడిపోదు... విరించి కేదో బ్యాంకులో పనైందిట. రెండువందలు జీతంట 
నిలుపుకోవద్దూ ఒళ్లువంచి పనిచెయ్యలేడు. 


శీణీ నంపెంగతోట చే 3౩/7 


mh and 
wae he | 


జానకి 


1 
(al 
గ 


విరించి ; 
జయశ్రీ 


వయ్యన్నని ఆసుపత్రిలా చేర్చించారా? 

ఉదంముం తీసకెళ్ళమని చెప్పాను ఈ పాటకి ఉసకెల్స్‌ ఉంటారు 

శపఎకూ్య నిన్ను బజతమాలుకుంటాను కాస్త కనుక్కుందూ వియ్యన్నని ఆసుపత్రిక 
తసుకెల్ళా రొలెదొ 

నేను ఉదయాన్నే చెప్పానంటూంటే ఆందర్నీ యెందుకమ్మా యాభై మార్తడగడం? 
వియ్యన్న బొత్తిగా ముసలివాడయి పోయాడు. నూరేళ్ళు నిండిన ఈ ముసలి పీనుక్కి 


మందులేవీ పనిజెయ్యవు. పెందరాళే పెద్దల్లో కలిపెయ్యడం మంచిది అలాటి 
సౌభాగ్యం నాకే పడితే యెంత బాగుణ్ను (ట్రంకుపెట్ట తీస్‌ టోపీమీద పెడితే అది 
ఆణగారిపోతుంది) ఆదీ వరస! నాకు తెలుసు మళ్ళీ యేదో ములుగుతుందని 
(చెటకారలగా) తెల్లదారితే పాతిక దురద్యష్పాలు గ్‌ సుర్మం 

(గుమ్మంలోకి వచ్చి) వియ్యన్నని ఆసుపత్రికి తీసెకెళ్ళారా లేదా? 


et తస్‌కెళ్ళారుట 


మరి నేను డాక్టరుకి రాసిన ఉత్తరం కూడా తీసుకెళ్ళారు కారే? 
ఇహ పంపెంచాలి 
(వెళ పొతుంది) 


(జానకి సామాను సర్దుతూ ఉంటుంది రాముడు ఒక్కడే ఉజంటించూసి ఆతని దగరికి 


గడియలో వెళిపోతున్నావు ఒకసారి నన్ను కన్నెత్తి చూడవూ? (యేడుస్తుంది ) 
ఎందుకలా యేడుస్తావు ఇంక నాలుగు రొజుల్లో సిమాలో ఉంటాను ఈ 
కళొంగరాజ్యంలో నేను బతకలేను ప్రాణం చాలొచ్చింది ఎందుకొకచే యేడుపు? 
కట్టుదప్పి తిరక్కుండా ఉంటే ఎడుపే ఉండదు 
(తలముడి సవరించుకుంటూ) సిమ్లా చేరగానే నాకో ఉత్తరం వెయ్యవూ? నిన్ను నే 
మరిచిపోలేను నా మనస్సు సుతారంవయింది తర్వాత నీదయ 
బాగుండదు. ఊరుకో, వాళ్ళాస్తున్నారు 

(కూనిరాగంతీస్తూ సామాను సర్గుతుంటాడు) 

(జయశ్రీ, విరించి, అరుణ వస్తారు) 
ఇహ బయలుదేరాలి. వేళ కావచ్చింది 
పది నిమిషాల్లో బళ్ళు కదలాలి (గది కలయజూసి) నేను పుట్టి పెరిగిన దివ్య సౌధం. 
ఇదే కడసారి చూపు. మండు వేసవి గడిచిపోయి శాగాకరి వానలు కురిసేసరికి నీవిక 





38 పా 


rt 


(లే 


్‌ జ f Ya లు WwW కే Ca! 
వష 3G WEG 253 ప్ల 
నే ల్‌ గ f "3 VY ay ౧ 2 sg? 3 శ Ya 
“th చ్‌ x శ్వ 42 2 రు [0 p3 CRY 
' స | లే సె vir @ o 
చక్రే శ :} ఇ ఈ 9 క తలే ఖే 
క్ట fy yn & bh P గ గ్స్‌ (౯ d లె 
వ. dat Rt ద Ip : 
wa జ గ. స" గ్‌ de hl శి g 3g ౧ by 
Es ogg TAP na % h 
కీ చే చ * { లభి] 
గ్గే [> | f (2 ష్‌ } . కై క లభి) లో! క్‌ “39 అ 
9 ల్లా fn గ వ ణి ౪4 నే fra 0 
gM సః ya 3 “9 యి 3 oa క్త 
గ్గ ఇల | శ] నే 3 "a bh జ Ne va య్‌ 3 3 సమ్‌! 
భ్‌ 4 1 ల లీ శీ శ్రే శ ట్లో 4 దన 3 3 టు స ల 2 
J 3 21 3 oo a యా 33 G 
x3 3 wn a fp Ere లే సే 
f= vu} » } yi ప Wi Ye + ve 
Sa 9 a Won Dn 
Lr Wm Ge nO Ge 
జ ry pa ల ie గ్రే = ౯ ( / 
33 mh a2 3h 13 న! త 3 Wad స స్‌ 
, Eo | శి న ల్ల 3 ళ్‌ yr WD 9 ళ్‌ శ 
Hh Tle ages చ 
3 sz) (ఎ న్‌ అ 7} య iy 9 bh షి f, {5 [ రీ 
alt Saw. 4 Wy wih mn 9 9 8 
& be గ ళ్‌ ళ్‌ rr 
= 1 స్‌ స | 3 గ న న |] ta శో (] = p 3 /] [) (య క 
తే క్ష శా (. జ్‌ జై ి 4 క oA 
SD LT DE 
స గు * é ) న్‌ ల్‌ oa ఇ స తన 
: | ఫే So { 431 3 న గ్‌ గి త్తే fr స ఆ 3 చ RY జో 1 x3 
క T Up 
#9 hag b ; ~ ee గ గ్స్‌' f 4] చి శే మ hh 
Se SUT ge 3 న. gg 3 3 
టట ల 
“త T గ $s బ్‌ గే శ fa క్ష ౪" న a 
Mos జ సత్త టం తి చాట గీ 
TRAD SY MELT Gog 
3 క్‌ న గ | p % ॥ 
| [= Wo 3 న్‌ (౧ “} 3 ,3 p +? క్‌ 3 | |] సిగ ౧! fy lp శ 7 x 
i SCE JW A GAZ ఎ నట టో అ ౧ 
తె 2 స్త ఏ జం mn drm aR mn en లి 


త 3 1) ణి త్రి ళ్‌ 
॥ ఒసే i +3 Jy 
రేం ఇ జ్ర గ్‌ టై 
క ? ర గ్గ fa 


= 


మన్నేదో 


టి 


డే ఉన్నారా? 


పోతాను 
br 
డీ ఇంకా మీకు ఎనభై నాలుగు 


లీ 


మ 


జ 


య 


యః 


న్లకి పనికొచ్చే 


# 


మానా 


పింగాణీ సామా 
39 


మంచిదుందని కనిపెట్టారు. (జయశ్రీతో) మీ చేతి చలవ. ఇందండి మీరిచ్చిన పాతిక 


గ 


పుచ్చుకోం 
నా భూంవిలో 


చబొలు! నా 


నీది! 
) అబ్బ! ఊపిరాడ్డం లేదు. కాసిని నీళ్ళియ్యండి బాబూ! 


వ్‌ 


యింది (శేషశాయితా) మీరూ యిక 


తో 
ఇ 


ఇ 
మీది ఇదిగొ ఈ నలభఖె 
ంగ్గతోటు 


) 


పొయి 
చేబదులడుగుతాడు కా 
చ 
శశి నం 


క్‌ 


౦ గొప్ప బుగ్రండి 


గమూర్తి వసాడు 


sD యు 


~ 


(లిం 
(వి దివ్యసుందర విగ్రవా( 
తౌ 


శె 


చ్‌ 


జాం 


ట్రై అట్టే! ఉస్‌. ఎవ యెండ. ఓ చిత్రంవైన విషయం జరిగింది. మొన్న పొద్దున్న 


| 


(వ్యాకులపడి, భుజాలాడించి) ఇదేదో మాయగా ఉంది. ఎక్కణ్నుంచొచ్చింది యా 


మీ దర్శనం చేసుకుని యెన్సా 
సొమ్మంతా? 


కొంతమంది తెలదొరలాచి 


కొంపదిస్‌ మ 
(వెళ్ళిపోతాడు) 


ఆదు. 


J 
ఎ 


ర్‌ 


“ (ఆయాసం 


ర్తి 


జ్య 


అ జ 


లింగ 


"ఎ 


వరించి 
లింగమూర్తి 
శషశాయి 
లింగమూరి ఆ 


జయశ్రీ 


అరుణ 


జయశ్రీ 


శేషశాయి 


జయశ్రీ 


తరుణ 
శేషశాయి 
తరుణ 


యూ 


వాడు రైల్లో కనపడి అన్నాడు ఎక్కడో గొప్ప 
ోంచిగెంతెయ్యడం మంచిదే అని ఒక గొప్ప 


ంతో అన్ని చిక్కులూ తెగిపోతాయి" అదెదెరె 
జాన్స్‌ 


ల 
వం నాలుగేళ్ళకి గుత్తకిచ్చేశాను అదంతా విప్పి చెప్పడానికి కిప్పుడు 

క అఖానీ Ty 9} 
వ్యవది లేడు బాకిలన్నీ మెలిమెల్టిగా తీర్చుకొస్తాను మళ్ళీ లక్షింవారం నాటికి 
కలుసుకుంటాను 


మేము రైలుకి వెడుతున్నాం నేను సిమ్లా పోతున్నాను 


- ఏవిటే (ఆందోళనతో) ప్రయాణంవా? జెనౌను సామాన్లు, పెట్టెలూ, పరుపులూ, 


ఓహో, అదా సంగతి! (కన్నీళ్ళతో) ఎం బుదిబలం ఆ తెల్లదొరలకి - సరే వెళ్ళండి 
శుభస్య శీఘ్రం పెరుగుట విరుగుటకొరకే పరిపూర్ణ సుఖంబు లధిక బాధలకొరకే. 
ఈ ప్రాణి గుటుక్కుమన్నాడని మీకు కబురందితే నా పేరు చెప్పి ఒక్క నిట్టూర్పు 
విడవండి. అబ్బ, ఎం ఉక్క మా అమ్మాయి మిమ్మల్ని మరీమరీ అడిగానని 
చెప్పమంది 

(వెశ్‌ పోతాడు) 

ఇహ బయల్లేరొచ్చు నా మనస్సులో రెండు కష్టాలు బాధిస్తున్నాయి ఒకటి యీ 
వియ్యన్న సంగతి. (చేతి గడియారం చూచుకుని) ఇంకా అయిదు నిమిషాలాగొచ్చు 
మనం 

వియ్యన్నని పాద్దుబే ఆసుపత్రికి పంపించారటమ్మా 

రెండోది యూ తరుణ యేంవయిపోతుందా అని రోజూ ఒకటే వరసన అదనీ ఇదని 
ఎదో పని కల్పించుకుని తిరుగుతూనే ఉండేది ఇప్పుడేం చెయ్యడానికీ తోచక 
అల్లాడుతోంది చిక్కి శల్య(దైపోతొంది (కాస్సేపాగి) నీ పెళ్ళి మాబే(విటి శాయీ! మీ 
యిద్దరూ ఒక యింటివారయితే అంతకన్న కావలసిందే(విటి? మీరిద్దరూ కలిసి ఆ 
మాటెదో తేల్పుకోరేం? (అరుణ చెవిలో యేదో అంటుంది అరుణ వెళిపోతుంది) 
నువ్వంటే దాని కిష్టం నీకూ దానిమీద అలాగే మరి ఎందుకీ ముభావం? నాకేం 
బోధపడకుండా ఉంది. 

నాకూ బోధపడడం లేదు నాకేం అభ్యంతరం లేదు మీరు తలుచుకుంటేనే గాని ఆ 
మూడు ముళ్ళూ పడవు. 

అయితే ఇహ లేనిదేం? ఇప్పుడే తరుణని పిలిపిస్తాను. తరుణా! వేగిరం ఇలా ఓ 
మాటు రా! (రాముణ్ని తీసుకుని వెళిపోతుంది) 


- (వచ్చి సామాన్లు పరీక్షిస్తూ) చిత్రం యెక్కడా కనిపించదు 


ఏవిటి వెతుకుతునావు? 


| ఇప్పుడే యెక్కడో పెట్టాను. జ్ఞాపకం రాకుండా ఉంది 


40 ఉపా శ్రీశ్రీ 


టీం 
కయ వంటే 


ఆక్స్‌ 4 జు 

ర వమ సహ 
ఆ 

ఆరం 


ఇ ~~ 
జ సు నా 


అనంతం 
శేషశాయి 
జయశ్రీ 


PF =. స మ భో ణో “A ఆల్టో ల అల ఈ we TD 
కం విల ౯ గ nT TD wy fre Na oh 
9 


~~ 3 జాన్స్‌ అ Ca ag & ee నీ Can ల నా 

నో tem tT నే వీ నా రంకు ల ఆటల 

వ్‌ అపి A - Sead న్‌ా న న్తే జ న అ జగ లట అలం MW త ఆపన 

po ర యమం Car bw స్తాపాగ్‌! య్‌ తం కీ యు చత స (ఆ గ్‌ జ ర మ 
me a wg pn 


అజ కీ జో 
7 ఆఫు ఆం ee సీటీ i 25 ద 1 


అ జ ఖా అ అ ఉమ్మె PN me కే we గాలు జ ఇ ల; 
క ఉత weg hh పలా మీ దం యూ చ కా యస క 
_ 
"వం ఆళి దాతు ను స్యా ల స wr Wale wry mn గ ఆన్‌ 
“ఆ తి అజ నే అ eh a య్‌ le ల (a tar we ws Ww es జావ [ఆ 
పోపు ఆపే ee జ 

Ca ~~ ఆ సాజ్‌ బు ద్‌ గ నో Ww శి a ఆ ma క శాక అ శా ఉదా 1 oy, అగా జ్‌ 
3 వారమంతా కి ల ఆత లం ప వ జ అ ర క క. ప 01 wh ఇ 

తో (A న. నూ. 

య 
Tae ఫక్‌ 

(an 

Cran) 

ee 50 
mm "ww క భల లా by జ pa ళా ae సం గ జ్‌ లు అక జనక we mm 
యర wm వ్‌ హాం Whew te లొ SUTTON ర యా. జ కొంత 120 

క్లో we 
gn Ep అ 
wlth ahh hd టాటో 
oo జ ణి జా ల ద భూ మె ~ కట య్‌ భా స. ఇషు సన జన లల నాణార రిల 
లు కు gies ‘ae 15 యాం]! pe లో ప స అ wee SLI Dh 
{ నూరి. ఉంగా సో జజ్ది లో బళా. | 
we లోల టి ల టో చాచిన ఆట 

ముగవః క 

ల త Few 
వటి 
ఎం నొ అల్వా TD యోనా ల అ అ rar ఇ అ జు ఇ శా రా ఆజ హై ల కొ we SE 29 
pe dre wo జ్‌ we Sree) అదన WT es Bs I Eo to రం ఈ కూర్చుంటుంది 
ఖా వ (sw 
gg Fem ఇ నా al > MR శం ఖీ వళ ఆల ల? ఖా జ గాల ల. aa 
phil మ తాజా. అబల 
గగ? [mm అ? గాద బాక్‌ దన్‌ ౫ wnt యు 
వ iD Co wil జన్‌ ము అం Pr) చలీ ర 
జు ns oo 


చెరుకుంటాను సేవాసడనానికి బండి తప్పపాకుండా వుంటే 


ఆమ్మ, ఇంక ప్రయాణం కావచ్చు. 
(ఆనందంతొ) ప్రయాణం కావచ్చు! 

లారా! జంధువులారా! ఈ మందిరాన్ని శాశ్వతంగావిడిచి పెట్టి పోతున్నాంగదా! 
దుయంలో నా హృదయంలో పొంగిపోయే భావాలను పైకి వెళ్ళబోసుకోకుండా 


సై 


~ 


లీ 


gs 
en 


బలా వుండగలను? 
(వెంటనే) మొదలెట్టావూ మావయ్యా! 
మావయ్యా! అవన్నీ తలచుకొని యేం లాభం? 
(విషణ్ణివదనంతో) తురుపులన్నీ పోయి పొడిముక్కలు మిగిలాయి ఇక నేను 
నొరెత్తవలసిన పని లేడు 
(ఆనంతం, శేషశాయి వస్తారు ) 
ఇంకా బయట్టేరరేం? 
శివయ్యా! నాకో టిలా తే! 
ఒక్కక్షణం కూర్చుంటాను ఈ గోడలూ, కిటికిలూ కొత్తగాచూస్తున్నట్టుంది. ఎంత 
చూసినా తనివితీర వేడు. 


నీశీ నంసపెంగణతోట చే 41 


క అం క శన గా చా జో ఇ ఖ్‌ ఎ ఆబ జ ఇటో mmm చ ల ఆ 
ద వటావ పంల రిల ow టరు Ta గం నాన్న తలపాగ చుట్లుక్‌ vl MS 
న్‌ పా పం రా pan గా 
క సల ఆ యర్‌ 
sre ws et 
pa) sa 
మెంట్‌ యన్‌ బాల్‌ దంట కాన 
wr Ge Co Ce! బుల్ల un CRT ఖు 
ఎ జ క 
ణు అ. ఇట జూస్‌ జాన్‌ FE ru సట జ్‌ a ఆల్‌ వ వ న్‌ టన 
అనాదమూల 'కొటు లెదుకంాంటతా] శఇవయ్యా ఇల్లంతా జాగింగా టాయి 
oy షు 
ఆం బీ 
హం Ee 
ఆన్‌ 


iy క్ల ఇడ, . త్త ఒల్లో ళ్‌ ల్‌ my Ca శో 
పోతున్తాము ఒక్క పురుగు కూడా యిక్కడుండదు 
మె 

sey 


నా సంపెంగతోట బంగారు పూలతాట నా యవగనం 
బుణానుబంధం తెగిపోయింది 
(బయటనుంచి) అమ్మా! 
(ఆనందావెశాలతో) ఏయ్య్‌! 
ఈ గోడలవంక, యీ కిటికీల వంక ఒక్క కడసారి చూపు! మా అమ్మ యీ గదిలో 
ఇటూ ఆటూ మెసలుతూ ఉండెడి 
అమ్మా! 
బయ్‌! 
వచ్చె 

(అంతా వెళ్ళిపాతారు) 
(రంగస్థలం ఖాళీగా ఉంటుంది తలుపులకి తాళాలు వేసిన చప్పుడూ. ఆ తరవాత బళ్లు 
కదిలిన అలికిడి వినవస్తుంది నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది ఆ ప్రశాంతిలో యెక్కడో ఒక చెట్టును 
గొడ్డలితొ నరికినట్లు, విషాదకరంవయిన ధ్వని ఒక్కటే వినవస్తుంది అడుగుల సవ్వడి 
వినవస్తుంది కుడి వైపున గుమ్మంలో వియ్యన్న కనబడతాడు గొంగళి కప్పుకుని ఉంటాడు 
అతనికి సుస్తీగా ఉంది 





42 % గ్రని 


సప టమ స WILE TTD, తా 
bd 3 నో 
చొల్తిపోనాడు. !సోఫాలొ కూర్చు బాదు నా మాటే మరదు ఎటెున్తాం ఈడే 
అనే 
కాకుండా కూగిండోదు జభ EI aso cg త (a రార! 
ట్‌ ము రం 
త యయ Ce. 
ప pi 
జల మ్ల — ies pa re శ క =. కు జ em ig. wes, 3 ఎ ఆ 
స్నా ఆ Cu మతం స గ అతా న "జ rhe 5 ఇ న న మ య he దంట 
SET OE la SOP aa sa NEP, wd Sued no Cog న 
brits) 





మూలం Anton chekhov's The cherry crchard' 
MEDILL TT పంతు నాల 197 








శ్రీ శ్రీ జననం అ 30 04 1910 
శీ శ్రీ మరణం - 15 06.1983 


జ మ్‌ లా చే oil ణా జట దస్‌ 2 
Tas వై తన్నా య కరక he య కాం చ yt he ఆ అ లీ ఆ న న ఒక నలు గ్ర 
ర bs ము Cand హ్‌ అతి ఆ 
[గా యు. =. గ్‌ ఇ ళో టం యొ నాణాల సే ఇ re క్‌ రా = అ ల బుస oer) హా సో yy 
© ష్‌ wr tr ఛా ల! ల అతన ఆ ot ఆ we ఆ పో ad LR లా క క వం హం క Co లీ అఆ దివి ఒ Ss అఅకాలం 
బా! 
ము అంతా ల్‌ ఇ చ న. జ్య లద కాం జ నారాల ల కాక్‌ జ గాం ర్య లాం లా 
WT Sm న అల షకల అ ల జ అ ఆల్‌ పే హం సుక ee ah రు స DLE ఈ a చామక జం వ Tl 
ఇటో ~~ 
అన్‌ జో సా! మెం అనాలా ఆశాల. అ కనా జో ఫో ఆబ, ట్‌ వాహ నానా అన్యా లజ లో శ Pe వాల కలో 
rr maps మ వ స, రక a MrT CEP INDUS Yost Ter Ee లాడ్‌ Tevet 
we మల హా pp 
ళీ 
wi క ఇలు foe 
ae 
అ ag wR జ ౯ గయా ఒ వ. గ వ 1 అం ఇ 
Be, 2 Wy నాసా టాకా టాం మ అలి Rees sy A et 
లప - i = 
mm rh లు Spree అన ముర లొ అ లోల ల స్‌ me 
ప యు Se The Cher ఫో అ ard TONITE, VI ENC అ 
శ al Mars జో ల జ కత ఆం ఆ he) న్‌ జ ఒటీ Cd చ 
వాం Uncle Vanya న ఎబ్లూ వ వరద రాజెనైరరా డూ ఇరుటూ చం న. రు నె 
అ 


(వ 
చు Pa sree MY. FEry ది Wf బో అల్లన - చా చకా వు 
adapt చె చెయైడదు మంచి దన్నారు తనకు ఆరక అనండదున ఆభారం నా మువనె వదలి వెశారు 


చె 
The Cherry Orchard నూ నారాయణబాబు అనువాచాన్నీ రామకృష్ణరావుగారె సలహాలనూ 
a aa గ రా Pd భే నా. జ క్‌. ఖీ ఖే 
ఆసుకొని తెలుగు రంగాజకి da! చెయ్యడ ws నా కర్తవ్యం ఉద్యాగ ధర్మంగా ఆ 
ణీ ™ నా. భౌ ™ జ్‌ * ళ్‌ 
వనికిగాను పూనుకున్నాను ఆడైనా రెండు ఆంకాలు మూత్రమె వెను ద్రాసనవి తర్వాత 'నటాలి తొ 


లో 


నాకు సంఎందం పొలయిబడది 
నా కండే ముందుగా నారాయణబాబు 'నటాలి' నుంచి తప్పుకున్నాడు తన అనువాదాన్ని 
తనతో తీసుకుదాయాడు 

నాలుగేళ్లు గడిచాయి ఇటీవల వరద suns Tore నాటకం తాను పూర్తి 
చేనాననీ, (సగం నా తర్జుమా కాబట్టి) నాపేరు కూడా స్‌ దాన్ని ప్రకటించదలచుకున్నాననీ 


బెజవాడనుంచి నాకు ఉత్తరం రాశాడు నేను నా అంగీకారాన్సతనికి తెలియజేశాను 


సె 


పుస్తకం అచ్చయి వచ్చింది. దాన్ని చూసి నారాయణబాబు ఒళ్లు మరిచిపాయి, అనేకుల దగ్గర 
తన నాటకాన్ని ను మక్కీకి మక్కీ తస్కరించి ముందుగా అచ్చు వేశామని చెబుతూ నన్నూ. 
రాజెశ్యరరాద్యనూ నానా దుర్భాషలతో తూలనాడాడు (దరిమిలాను నాతో నారాయణబాబు 

దుకు తన విచారాన్ని వెలిపుచ్చాడు) 

నారాయణబాబును నేను ముఖస్టంగా కలిసినప్పుడడిగితే “పుస్తకం అంతా కాపీ అనలేదు. 
కొన్ని భాగాలు కొట్టెశారన్నా 'నని అన్నాడు “అవేవో చూపిస్తావా” అని అడిగితే ప్రస్తుతం “సంపెంగ 
తోట (అచ్చు ప్రతి) తన దగ్గర లేదన్నాడు 

నారాయణబాబు అనువాదం తెనాలి నుంచి వస్తూన్న “జ్యోతి” పత్రికలో ధారావాహికంగా 
వెలువడుతొంది మా పుస్తకం అచ్చయి వుంది రెండింటినీ చూచిన కుటుంబరావు వంటి వారు 


ఆగి అదీ 
2 





44 యి క్‌ 


జు 


ca » ME జ... అ ఓ అలలు. కానాల ఖా wm ఖు = ™ eg ఈ అ అమలులో త ల వళ కం. జ్‌ 
మ్‌ లు పోలు పలు అ న స కీ ఆబాల అ అన అ ఏ ల TO ఈ నా మన ow న్య తల ఆ ఆ అ Ths అ నేల ఆ జలీల్‌ స న 
గా ౫ (| పాక 
ఇ" జ అ 
wae? et a ప్‌ home 
శా లీ ళో లు. ణ్‌ 
my * (౯ న టు. యు య్యారు ng we ఇ ఆ జ్య Sm బ అవల షు మ అణాలు క అ “ a సా బూర అలల లం గవ I లా శ 
Yah TH య] త ౯ వం అ ల ల wis శస హా (adn Cu ww ఆ Chol Ds we క్‌ per 
ఆటోలలో. హలీ అవస? 
ఖః ఇ ONE 
నల్‌ wad టీలో 
యూ 
అ చాట ళల హం జల ఆలో హా 12 SAT 2 A ఇల ల NE లా ee) నుచు అను. 2 ss ల ల 
ఇ ఇ 
ow ee ఆలు పలా చోటు గ ఆల గటు ఇ ఆ ఆ [లే కు So న ఉన సా నా న క య ఆల అణు స పలు wu Che! 
a అత సుల pr 
my te ny అల గ స టో శూ ఇడ లల అం అరం గం భో నా జ స్‌ జ జ్తాప్‌ జా “గా a ~~ జో FO ఇ 
జ శ జ ~ = Be గో నము. 
శత వాక Cd న్‌ fe హాలీ తత న ఆధ య oe అ షూ వు చూ ఛా ఆన ప్‌ [అంజ అట ల గ్లో లీ త క స్‌ ఎ శా క్త 


er గా డ్‌ ws 5 byt 
Od అ ee నటీ ఆ 
“ల్లా అ గ 
_— Mr స్‌ క ల ఏటో jt mW mmm గొ ఆని arr బాబు గస జ లం యు ఎటో హోలి Me 
ue ww తంత ఈఈ అలో స ఖా కేలా Tar మర న యల్‌ వ్‌ ఇమా జ ఆ అ పలు ఆ ఆ ల్ల లో వ ee చో పీ మ వల క నె a లే ల! 
3 అ 
గో ఇట నన ఇ న్నా వళి” జ్‌ ఆ న జూ డా ఆగాలి అవీ + ణా లై 
ww im స్‌ మ తాన అ ము లా ల్ల ఈ రే. అజ్ఞా గప ణు జ గాన వాడు ఇ న్‌ అయన ౯ ౪ జా 
గజ CH NES wre అ మలి wrt Tr Grate పెటటా పుల. TD De టం ఓం (మప 
tl సు స (en 
లో సోని వ్‌ పావి Pa కూ బన = ఆల న్‌ జ మ ఈ nn 0 ప్రా a అజో ఛా వ క య ఇ ‘rE 
foe జడం, ఆర్షిర Sree) ఆ ఆట పెట. ఆడే అహ వు గం మ్‌ ర కం అం RM Ss పంల అంట ఆ 
మ Pun నూ ఆ po 


టే a ఫో wr రల. Ay ల లే 
విమర్శకుడి ఆత్మకు శాంతి కలిగించును గాక ఇక, అసత్యారోపణలతో, అసభ్య ప్రలాపాలతో, 
రోగగ్రసమెన మనస్తతాం వల్ల తమకంటె అధికులను తిటడంలోనే ఆధిక్యం ఉందని భ్రమపడేవారి 
క్ష వాన టా అట నా ధు లి 
త్‌ ఆ ల్‌ శ 19 ఇల్‌ రా టి గ కై న్‌ ల = 
రచనలలతొ వెలువడే కొన్ని “కుక్క కొడుకు పత్రికలకి ప్రత్యేకంగా నేనివ్వవలసిన సమాధానం ఏదీ 
డ్‌ జ 
bee 
'నదొడయ' వారపత్రికలా వారం -వారం శీరికక్‌ శ్రీశ్రీ లేబ 


శ్రిరంగం నారాయణబాబులేఖ 





తమ్మూడూ శ్రీశ్రీ, 


|; 


కో 


నీవు 'నవోదయ'లో 'సంపెంగతోట' అని రాసిన శీర్షిక చదివాను. నీవు, శ్రీ వరదరాజేశ్వరరా 


+ 


కలిస నా సంపెంగతోట అచ్చు వేసిన పుస్తకం మొడట నా కంటబడిన నాటికం 


(6 


[| 


నో 


అమ్ము 


fl 
LA 


విచారపడ్డాను. ఒక అబద్దాన్ని కప్పిపుచ్చుదమన్న ప్రయత్నంకోసం అరవై అబడ్డాలు ఆడవలస్‌ 
వచ్చింది మనిష్‌ కనుపాపకు నల్లదనం ఉంటుంది కాని న్యాయంకంటిక్‌ ఉండదని 
తెలుసుకోలేకపోయావు 

శ్రీ రామకృష్ణరావుగారు నా అనువాదంలో సంభాషణలు పెద్దవవటం నుంచి కత్తిరించి చిన్న 
మార్పులు రంగస్తలంమీద ఆడుకుందికి అనువుగా ఉండటానికని చేస్తామన్నారు. అందుకు నేను 
అంగీకరించాను పేర్లు మార్చి రెండంకములే మార్పులు చేశారు ఈ మార్పులు నీతో చెప్పి 
చేయించారు అంతేగాని అందులో నీది స్వంత అక్షరం ఒకటికూడా లేదు 

నాకు Cherry Orchard అనే గ్రంధం అనువాదాని కిచ్చినప్పుడు నీకు 8/8&6 అనే నాటకం 


అనువదించమని యిచ్చారు నీవు దాన్ని అనువదించలేకపొయావు. నిన్ను వారు నిరాధిస్తే, మన 


జీశీ నంపెంగతోట ఉపా 45 


సో ద ప sw హాజ్యూ ణు నన woe గ అం సరా దుగారు Rn జట్లీ ఇ లన్‌ 
rs వ రక స Ne Cw! sete a నుత గో జా చె ఆలో మక్క్మష్ణం య! ao కత అర్య తెనుగుల్‌ 
న సలా ళ్‌ న లం ల చడ Sad అజ్‌ ఆట్‌ న ఖో 
క్త Teo! Te నల క బూంది చొలుతటగా రణం అర Co చౌ ఖంచ్నారు అప్పుడు 
ఆర జ Ym ఎ ష్‌ బలో నొటి అ wpm అల బన్‌ ర్యా రా a జ 
కూడా రాయులేనని వీ అవక్తిని వెైలడ చేనొవు నికచ్చి ననాజకాది రాయలెని నిన్ను శ్రి రామకృష్ణరావుగా! ( 
i షష రం వా చుటు లా 
గ గో ఇ నా జ కాటి లో ఎక గారీ జ స్‌ ఛా లా, సే ళా 
నా శాటకాను అనువదించవుశారు లోకం కంటఓలో బుగ్గ జల్లగలవు కాని, నిన్ను నన్ను తెలిసన 
wc” చు t శా 
నౌ జే ఇటో త లా జ్‌ Mri 
శ్ర రామక్శష్ణరావుగాం కండలో జలగలవా? 
బల్లల ఛ్‌ వ 


ప్ప్వుడూ ఒళ్ళు మరచి దుర్భాషలాడలేదు భాష వర్తనమీద ఆధారపడి ఉంటుంది నా 

ని నీ విషయంలో విచారపడ్డాను. నీకు వచ్చిన అపయశస్సుకు తోడు 

హానికూడా సంభవిస్తుందని నేను తగన చర్య తీసుకుంటానని నాతో కొందరు న్యాయవాది 
ఒకో 


స్నేహితులు అనడంనుంచి, విచారపడ్డాను మెత్తపడ్డానుకూడాను నీ వర్తనకు కాదు నీలో నాలో 
ర 


ప్రదటాంచె రక్తం ౬ [హో 
మీ పుస్తకం ప్రకట్‌ంచే సరికి నా పుస్తకం 'జ్యోతి'లో ప్రకటింప బడుట జరగలేదు నేనెన్నడు 
నా పుస్తకాన్ని శ్రీ కుటుంబరావుగారిక్‌ చదివి వినిపించనూ లేదు రెండూ ఒకటి కావు అని వారు 


ఎల్లా చెప్పుగలిగారో? బహుశా వారికి దివ్య దృష్టి ఉందేమో? 
నేరానికి పరిమితి యింత అని ఉండదు శిక్షాస్మృతి కోసం ఒక పరిమితిని కల్పించారు కాని, 
నీవు చేసినది పరిమాణం చిన్నదే అయినా పచ్చి దొంగతనం అని పండితులు, న్యాయవాదులు, 
దిన, వార పత్రికా సంపాదకులు కూడా నాతో అన్నారు ఒకరు అనడమేమిటి లోకమే కోడై కూస్తూ 
ఉందే. 
నా రచననుండి తస్కరించినా హానిచేద్దామని తలచి చేయలేక పోయావు నీవు చేసిన 
దురాక్రమణ, భాషాసతిని బలిమిని చెరపట్టటం నేటివారే కాకుండా, సాహిత్యలోకంలో భావియుగం 
వారుకూడా చెప్పుకొంటారులే. ఇది నీకు తీరని కళంకం 
ఈ గ్రంధచౌర్యం చేయడంవల్ల నీకు ముట్టినవి అక్షరాల మూడు పదులని నీవు నాతో అనలేదా? 
మా లాయరుగారైన శ్రీ పూడిపెద్ది సోమేశ్వరరావుగారితో నీవు నాకు వ్రాత మూలకంగా 
క్షమాపణ రాసియిస్తానని ఒప్పుకోలేదా? 
యిప్పటికైనా చేసిన తప్పు ఒప్పుకొని కీర్తితో మను యుద్దంలో కోర్టులో వావి వరసలు గణనకు 
రావు అంటుకుంటే పరమేశ్వరుడు ఆర్బలేడు. ఆలోచించుకో 
సాటి రచయిత, 
నీ అన్న 
శ్రీరంగం నారాయణబాబు 
ముద్రణ : నవోదయ 1948 జనవరి? 





46 చి ఢ్రీ[్రీ 


అబూ-రి రామకృష్తారావుగారి లేఖ 


మనం ముగ్గురమూ ఒకపుడు హేహభావంతో కలిసిమెలిసి పనిచేసిన వాళ్ళం కాబట్ట, 
ఓ ఇ! * 
రామప్పుంతులన్నట్లు “ఆతని పిలక నెనూ, నా పిలక అతనూ లాగినా పర్వాలేదు ఆనే దృష్టితో యో 
ప 


వాదం పరిష్కారం చేసుకోవాలని నా సలహా కాని గ్రంధ బౌర్యంచూట మాత్రం చాలా అసంబడ్తం. 

ఎందుకంటే, అసలీ అనువాడానికి కారణం “నటాలి” ప్రోద్బలం ఎలాగైనా యీ నాటకాన్ని 
ప్రయోగించటానికి యోగ్యంగా తయారుచేయటమే అప్పటి మన లక్ష్యం. నాచే నియుక్తులై యీ 
లక్ష్యం సాధించడానికి పూనుకొన్న వారందరూ దీనికి కర్తలే అనాలి ఈ విధంగా నలుగురూ కలిస్‌ 
చేయదలచిన పనిలో చౌర్యాని కవకాశం యెలా వుంటుందో నాకర్ణం కావటం లేడు 

మీ “సంపెంగతోట ' అనే గ్రంధనామమూ, వివిధ పాత్రలకు పెట్టిన తెలుగు పేర్టూ, కొన్ని 
సన్నివేశాలలో చేసిన మార్పులూ - ఇండులో యేవీ నారాయణబాబుగారు కూర్చినవి కాదుకదా! 
పైగా యీ విషయాలను గురించీ. అనుసరించ వలసిన అనువాద పద్దతిని గురించీ, మనలో 
తర్కవితర్కాలు జరిగిన తరువాతనే కదా వారి అనువాదం ప్రారంభమైనది. 

వారి అనువాదం నాకు నచ్చకపోయిన మాట నిజమె అంత మాత్రాన వారి గౌరవానికిగాని, వారి 
రచనా ప్రాశస్త్యానికిగాని యేమీ లోటు రాబోదు. నా పోరు పడలేక అతి వేగంగా వ్రాయటంగాని, 
వారన్నట్లు సంభాషణలు బిగువుగా లేకపోవడం గాని, వారి రచనలోని సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించగలిగిన 
సహృదయత నాలో లేక పొవడంగాని నాకు నచ్చకపోవడానికి కారణం కావచ్చు. ఎది యెలా ఉన్నా 
ఆ అనువాదాన్ని సంస్కరించడానికి - పోని - మార్చడానికి మీరూ నేనూ రెండు, మూడు రోజులు 
ప్రయత్నం చేశాం. ఆ ప్రయత్నం ఫలప్రదం కాదని తోచి మిమ్ములను స్వయంగానే అనువాదం 
చేయమన్నాను మీరలా చేసి అసంపూర్ణంగా విడిచిన వ్రాత ప్రతి మొన్న మొన్నటిదాకా -వరద 
రాజేశ్వరరావు పూర్తిచేసి ప్రకటించటానికి తీసుకుపోయే వరకూ - నా దగ్గరనే భద్రంగా ఉంచాను. 

ఇక్కడ ఒక మాట చెప్పాలి తమ ఉద్యోగానికి సంబంధించిన నిర్దిష్టధర్మం గానూ, మన 
నలుగురి సంప్రదింపుల ఫలితంగానూ నెరవేర్చిన శ్రీ నారాయణబాబుగారి అనువాదం “నటాలి' 
సొత్తే అయినా, వారు తమపేర ప్రకటించుకో దలుచుకొంటే నా కభ్యంతరం లేదని మాట మాత్రం 
యిచ్చాను 

ఇంతకూ ఈ అనువాదాల స్వభావాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక విషయం విశదమవుతుంది మూలం 
ఒకటే అయినప్పుడు భిన్న భిన్న అనువాదాలలో పదాలలో వాక్యాలలో యేమీ ఖేదం లేకుండా 





అణి నంసెంగతోట చా 4/7 


a త ల ళు ఫ్‌ ను జు ణా — ఇ ఇ ఇ ఇల్‌ Wn క 
వవ దది రమురుసయం వ్‌ 986౧ నాటకాల ఆంగానువావాలను చూడండి WHilam 
ఇ 


age కల్లా wm 


ఇ నాం. వై జో 
LETTE Cr ప జ పల జ దో అ 
bc 


ఛి గ ల్‌ 


శౌ 
నా న ఆన న హం లు wm 8” gy 


ew i We ఎత అయ్య ert ఈ ద 
కదినలందర నొకిక్యువ  అషచూనల ము కవితాభావం ఎలా 'ఉదురితమయనడి. యేది 
క ణల వాతము కరర లాగ న తగుడదును 
ERIE WIESE 5 

చెందినవని నా అభిప్రాయాన్ని ఆడిగిన వారిక్‌ 

ను ఆలాంటి మిమ్మును గ/19[0౧ వ్రాసిన B88] అనే నాటకాన్నిగాని, 
యే యితర గ్రంధాన్నిగానగి అనువాదం చేయటానికి నియోగించి అందువల్ల నేను అసంతృప్త 
చెందటంగాని, మిమ్ములను నిరోధించటం గాని యెలా జరుగుతుంది? మీ సామర్థ్యాన్ని 
రో ఆనేక యితర వ్యాపకాలలో మునిగి 

వల్లా పొందవలసిన సహాయాన్ని పొందలేకపోయాను 
కలహాన్ని పెంచవద్దని నా మనవి నారాయణబాబుగారు “అనేకుల దగర 


ర BD 
యేవన్నారో నేనెరుగను వారం వారంలో మీరు వ్రాసిన ద్రాత కొంత దూకుడుగా ఉండటం వల్ల 


ముద్రణ నవొదయ 1948 ఫబ్రవరి 8 
పునర్ముడ్రణ' 1970 శ్రీశ్రీ సాహత్యం (రెండు) వచన విభాగం 


కుల 


నే * x 


అబ్బూరికి శ్రీశ్రీ లేఖ 


Madras 
22-1-48 


Dear Master garu, 


| have shifted from 528 Parry's Road to Adyar . Hence this delay in replying 
your two letters. [am giving you my present address overleaf |shall be glad if you 
send me the into mss. 
| have given your letter to be published in toto. | myself have refrained from 
ssuing any statement, in the hope that your letter is sure to have a medicinal effect 
on NB. He is at present in Vizianagaram. | dont know when he'll be coming here. 
Hoping thts letter will find you & yours in good cheer 
Yours Smncerly 


SnSn 





458 య శ్రి 


5/32 గడ ౫౮౯౧ - Gown 2 48 


ఏం కీలక, Dis Pree 
[(, mr 

లశ J \d SD © న Bsus ఆ 
శ్రుశృ లా బోటి కా నం - వం గయ 6లో కలా బిహు వోలె [9 ఈ నా వడ 9 
DMPA లన్‌ వ "జై sre Fo co 3 బీక వ లాడి వుం త్‌ శతా 
ఈం వి Hea nN నాదైన 


వూ 2 ౫2 


wo» 


అనాలా 

క వనం కం గాక ౮7 అనర్హుడు ఢా కవ ఇం వయం 
సనా డెనయ సం కా రు. భు నం లత “రవ న £ లతా వా 
బవ లక ఆవ వ్యా fous కలాప ౮" ఈ శ ఛా రివ ద 
కం 0 వాలని MAT. వాని Gf బాక్స్‌ వొరిళం ముల మాత్రం 
మాతా G7 ఎ గీ 


: ఎం rf, ఆ2Y¥Yఅనువాఇా ౨5 శి వక [ఈ 
“టం”. ఆలు, పాళ్టులం. ఎల? నా శౌ నా 


baie Dlr వ మం నం కోలం 
దండం 7౧. డదు పటు ఎక్‌ నట్ట నక్యరరలసాల 


తీ న ఫ్రం బూని 
త ME, కంభం కత కరా కా. ఏ2 కడు 
fa DFW పిన బన అల సౌరి జజ నికోళకె క ఎ trader? 
నవ్య 4 త స శ. టా 
వ! జ. రంల re! కణం నాలక, వోవుతా 

Be Gee) snr యట్‌ భర రాల లల CIT hang 
ఇం లదు బొ త్రో గు బాము కంకి జల కవు కకం 

హాఆ 3 రానాకు జాన్ల్యనా వంకాజు నాకో Ee] 
er nr? శాన DTI Tf 7 బ___ ర 
eid. TY Om) నా పాగర్మరల వక ఆశిం శా కు 
MID). FET. ap eo Shed LEE, 
Pp, వత్తా. ns కమా లూనా resent] 3౮5 was) 
Hada ౧ FINE వ్యూ m5 నాకు శు కూల 
త. కం. లేల ఆ కంబ) - ఏవ అెొంలా ఉన్నా, ఈ ఈకువా వాను. 
PTO పక (= బాగా సూలు కాని 5 ఎగా ణం ని నూరే కటక కిల 
త 1 వహ 2౭.. ఈ బ్బ త్రం భలప్రు కం 37. 
తాయ వు MN Hv 7౧5 Gr వాక హం! వతు “24౧ 


Fee? Fp Iw 9 7 7), కోకఖ శక లర పండిన. 
ద కళ కత కని లో కూటు వలయు _ దా కల్ల? ల 
గం పూల గ - నఖ డం సు/ 344 భశ్తడు 

. ర్రెక్ళ్యక Mh rE దాకా కలో Pedy 

Peg Lowe ¢ $f వటం M7 శద! నతడు ఇం జం య? ౨” 


ఇం — ల వ? క 

నాయాల జ్ఞ తలం భంధం దూ యల arp} - వనచన-లాాాలంరనే-వస్యం 

క న స య. భం ళ్‌ 
Ben ఈ ఈనాం వ కాలం య్య సవన WDE IS ఓడ 

ప CN తీ 3 Mn Src eo ఇ కట్‌ Segre ఖలు పై 7 

ర ౫ నా నల లక వ టా వా న్లై/ లా హుం వ. ౫0 


: ఈం x7 
BY తాం టు... the గ Ve? - Jhon నాట కలహ జా 


మలా 


wh rte 4 a tlh Cir ehe కః యాన గో 
లల జం త్యం DEVON 


అటో సోదా రరర కలాంకు. 65, 
ST ENB Jor mayo mr wn 55. శూ దరు; 
(ల వాకు ౨ గుకడై దా ఆగం . స 


| hms 9 హర ఆంటి కంల ర వనాల ఆరగ, 

& sew #2. trp 6౮) En వా జ శా వ్‌77 కీల కాలం Ge) పోగ _ 
వడ శా లాం కరం ౫౮1 శా 04 శంచ్య ౨ శా హవా యాం ౮, 
ఇలా మొల వండ ల్‌ G5 త్రి వేశం ఒక నై ఆఅ శు ౫ భాను. 
అం దుం ల 


క వ్యూ క దా ఆరా గలం ఒం ఒం ఇళ న్‌ జకం బం 
aa Ora 
సశ క సై ళం ఇనా 


2౮న. Vv. DS Am sr 44 లశ DT FSV వా 
వచు నాలు స హన. శం కం పా భావం ఎలా ఉన్ల) నష గళ్లూ ద ఏకా 
SY AE aE A 29 ca. VA 3 రాళదో 
శల 3 జా PS 7 Wow గా - వంశ బాగ లి అశ ౧073 క yw 97 
కల ల స్త fae ds 


ఢా 
ఈ 2 పో, ఈగల ee టే 
కతన శ్వ వు 1 శీ పేంకికోవ ౨ SSD డ్‌ 
Kunth నాళ నగ Rud GS గా కొనన , తం యర 
a౧ ౨ ఈకుకాకం నడం ఓం | (A 


rez 
ee వెలి నదే బం స రల వ్యూ” ప్ర శ హు 
క RST గాన వ్యు శ నిం ౭౧న రల Pr mn అభి. ని జనా 
ప GS Tae Fl స వతం వాంని ౫ & శం వచ 
ల్ల చం ఉట సా Ds లా rr న? శ 
SRA As bee కోలు నీ నో గీకి యా 2 ఫ్యా 


నన్‌ 


త గా హా రాద కాసా అ శయానం హవ మళ కాక" 
శనీ ౮ న్ర్రళ అలా వ భద “చండ శా రా syn. Fe 
నకం Ob ee Sl ల. bi 


ఇల్‌ కలలా కొల న్నాం జోళ్ళు ౨ లన 
maw" BF sy rs 


~ దళ 
ఏ=౮న్వార ౫ CU ల్లగ వన? 
fa అ ఈవై er? 
నీలాలు ఎని న ఏ4 Bw DD షల బోటం రు. వాశ్ని కం త 7, 
వు PE ONE - | 


ద ఒక” 

0X లవ వ్‌ 

రం టం గం, ర్త ల్‌ య మనా హు 
] వుం ధారి మున వటం శశ వూ con 9 

వని న mm ఆలె ” a రం 


కలల క చదు ముక్య మాం. టి హూనం. 
TD oe క కే ౪" CG ' 
14 రావణా. Gోఠి ఫశల్చ్ర్రలి _ 1 
ధ్ర కలా పజ ఊఉ దువ కాని ఈ రూం ఇదా Seek క 
has hue th (లండ్‌? రిధం వాకా కశ ళ్ళ 
మాం కల్ళకుడి జయం బాలం సే (త్రీ - శని యెలా కల 
పాపాలు లలా భే శ 


ఖ్‌ తారా 
I ఇ న క 7 
మ. 7 కాగ్‌ కానంం లు FO 4 పా, 


{1 





రచన 


కారత్‌ చాసెక్‌ 





ఎమూ, అగదెళా వాలకాం రచించిన కారల్‌ చాపెక్‌ నుప్రణద్త చెకొస్తోవాక్‌ రచయిత మొదటి 
వ వ! 
Ses మంగను తరాల ఆతడు దనిని రచించాడు రెండవ పఏఎంచ ము డ్డానిక్‌ ముందే 
మవువించానము. ఇంగ్రములోనక్‌ అనువడించబడిన ఈ నాటకాన్ని చదివిన వంటనే డీనిని తెనిగించాలను 
న TE Ee wp ఇ ౯, rine” సం తయన. 
wu re అప? పే ఆ సని ETP. (అంగం లూ ంరింగొెణు ఉఅంతగొోలా Je కరు బాణ a బో 
దాచు ౫ గనువడించను. ఆంతగానూ తెలుగు పారకుల నడి ఆకర్షిస్తుందని నా విశ్వాసం 
tL) 
చెందడేతనందె డీన్‌ ఇతివృత్తం చెక్‌ దేశానికగాని ముప్పది నలుబదెేళ్ళ నాటి కాలానికిగాని 
భీ 
జంత కాటు అలచువట్ర కండల పాత్రలస్నణిెని తెలుగు పేరతొ పరివర్తన చెయ్యుతం 
నాకు నాధ్యముయింది పేర్లను కూడా మార్చి చేసే ఆనువాచం అనుసరణ మాత్రమే అవుతుంద్‌ 
Fa 


అలా చేస్తమూల (గ్రంధంలోని వాతావరణాన్ని కూడా మార్చవల 
నాకి గ్రంథధంలా కలగకపోవడానికి కారణం ఇందలి బలిష్టమైన 
ఈ నాటకం రంగస్థలంమిద రక్తికడుతుందనడానికి నాకెట్టి సం 
వ. ఆధునిక సాంకేతిక సదుపాయాల అవసరం చాలా ఉంది అవి వ. 
లభ్యమయే పరిస్థితులింకా మనకు ఎర్పడలేదు. ఈ ఒక్క నిదర్శనమే చాలు సామాజికంగా మనం 
ఉత వె! నుకబడి ఉన్నామో చాటిచెప్పడానికి. ఈనాటి మన నాటకరంగాన్ని చూస్తే, ఇంకా మనం 
ఇరవయో శతాబ్దంలోనిక Sages ఎంతకాలం పడుతుందో అని ఆవేదనగా ఉంది 
ఫరవాలేదు ఇది చదువుకొని అయినా తెలుగువారు సంతొషిస్తే అది చాలు నాకు మన 
నబినటుల నటనాసామర్హ్యంలో నాకు అకుంరిత విశ్వాసం ఉంది కాని ఆ సామర్ధ్యాన్ని 
తెలుగులోనికి తెచ్చే ఆధునిక నాటకరంగం రూపుదాల్చలేదనే నేను పరితపిస్తున్నాను 
ఈ నాటకాన్ని యెప్పుడైనా, ఎవరైనా ప్రదర్శించవలసిన విధంగా ప్రదర్శిస్తే ఒక్క విషయాన్ని 
మాత్రం గుర్తుంచుకోవాలి ఇది నేను కోరుకున్నది కాదు. ఒక చిన్న ఉపొద్దాతంలో, చాపెక్‌ 
స్వయంగా దీన్ని స్పష్టీకరించాడు అదేమంటే : ఇందులో బ్రతికున్నవారూ, చనిపోయినవారూ 
రంగంమీదకి వస్తారు. అయితే చనిపోయినవారు దయ్యాలుగానీ, (ప్రేతాత్మలుగానీ కారు "అమ్మ" దృష్టిలో 
వారంతా బ్రతికే ఉన్నారు. అమ్మ రంగస్థలంమీద ఉన్నప్పుడే వాళ్లూ వస్తారు మామూలు 
మనుష్యుల్తాగే వస్తారు. అమ్మ కాక మరే (బ్రతికున్నవాళ్ళు రంగంమీద ఉన్నా వాళ్ళుండరు ఆమె 
హృదయంలో వాళ్ళు జీవించే ఉన్నారని దీని ఆర్థం 
ఈ నాటకాన్ని ప్రదర్శించదలచిన వాళ్ళెవరూ నా అనుమతి తీసుకొనక్కర లేదు ఫలానా చోట, 
ఫలానాపూట ప్రదర్శిన్తున్నామని తెలియజేస్తే సంతోషిస్తాను నా చిరునామా 
శ్రీశ్రీ, 11, కెనాల్‌ బ్యాంక్‌ రోడ్డు, రాజా అన్నామలై పురం, మద్రాసు - 28 
చాలా కాలం క్రిందట అరుణ రేఖా పబ్లికేషన్సువారు ముద్రించగా, చాలాకాలం నించీ 0౪1౦1 
print గా ఉండిపోయిన ఈ నాటకాన్ని మళ్ళీ సోషలిస్ట్‌ ప్రచురణాలయంవారు ప్రకటిస్తున్నారు 
వారికి నా కృతజ్ఞత. 


విజయవాడ, శ్రీశ్రీ 
10-9-1966 టభ్రభమ ముద్రణ 75952 
ద్వితీయము(దణ, సోషలిస్టు వబ్లికేషన్సు ఏవ్రిల్‌ 1967 


52 శ శ్రీశ్రీ 








శ నా 
ల లం అ we 


వ్‌ 


Cu గ ry ర బా ఈ జ్‌ 
చ శ్‌ అనా జ జో 
శి ల. 


నం! 


లే 


) 
1 


[7 


ళ్‌ 


టో 


అ పెగ ఇ జ జో ఇ 
Cu యును ఆ టు ముల అ ఆర్‌ నీ జల్లు 


న్స 


> 
శా 


రు 


జటా 


నాశాయ. 
శా 
న. 


పాట్ల 


ఇ 
oe) 


లు 


ణ్‌ 
అ 
[2 


రకాల ఈ 


జీ 


నాలుగు 


నో 
నీ జ 
ww 


( 9 
yp 
స. 
న ఫీ” 
మ! 
‘3 [) 
స్‌ 
త 
"a 
ర 1! 
td a 
P9 న 
గ్‌] ta 
త 
ల 
స. 
a RY 
Y అ 
bh pp స్టో 
3 9 
~9} in క 
19 ౨ 
hh స 
మ స ళం 
2 
ఓ ణ్‌ నో 
గ {3 73 
శల ce గ్‌ 
స్‌ ([్ట 3 
DE 
సల 3 
[ఏ 
x 3 ¢e 
క 
6 
ఇటే (తై 


9 
స bh 


ల] 
‘3 


జం 


స్త 
Gu 


ల 
a 


ఆలుదకొడుకు 


1) 

[) 

0 

లే 

[) 

న్‌ 

2 

ఇ 

YJ 

OA) 

ఎ 

3 

yp 

1 

కే 

fm 

y 

క్ర) 

ty a 

గ్‌ 3 

(వీ 9 

[3 3 

లగి ణి 

యే ce 

ఇళ 0 

yp "al 

3 3 

13 dé 

{ త లి 

3 బ్లో 
fo 

hy ర్తి 

Vee 

9 గ 


2 


ఆజాత విలాసిని 


) 


x 
os 


CTH 


నా ప్రవే 


(రామన్న ఈలవెసన 


శ 


ac] 


గా రాతజలదగరకు నడచి, 
ఈలతో పాడుతూ ఉంటాడు ) 


ళ్‌ 
.. 


ను ఒక పొటన 


నలోతా 
ఎమిటన్నయ్యా! 


త 


తంమేనా? ఎడి ఇలాతే! 


ఆ రాసునాది కవి 


రామన్న 


నేని 


కెందుకూ? 


య్‌ 
వ్వను (కాగి 


య్‌ 


చేస్తాడు.) నేనేదో రాసుకుంటున్నాను నీ 


ఇందో దా 


సక 
=] 


తాన్ని నః 


ఉహు 


(అ 


అ 


సిం 


? 


తులు పోనిచ్చి నిర్లక్ష్యంగా ఈలతో పాడి 


స 
గగ 
HRI: 
ధి! 
సలల 
mM pm 
అ Ro 
టై ఇ 
ల 
Tf 
RR: 
hE! 2 
చచ 9 
ప రే 
pt ఠి 
3 ఇ 
దీ a 


fa 
we 
చేల ఆ 
స్‌ 3 _ 
oo a hh 
Eg 2 
~ hm 
§ వ 
9943 
eee 
DI: 
కో స్‌ 
శప న్‌ 
లేం కి 
నం 
ae 
ం కళ్లు hb 
క ౧ 
శ .. 
ఖం శ్లో 
క. 
న 
ఇ ణి టో 
ARTE 
ft 0 
3 x 
ద్ర శీ 


53 


9 


ఖ్‌ 


+ 


శశీ అమ్మా 


సింహం 
రామన్న 


సింహం 
రామన్న 
సింహం 
రామన్న 
సింహం 
రామన్న 


వై అలో 
అతు ». 

Pe ARTS i క జ స జో Ma జ జ్‌ జి rs అము ఉన 
ఆలనా ప న owes Mey ఉఊచిరంలో ఇంపు ము లయం లంగ Yd ఒక్క లద షట 
మేలో mn న్‌ ఉల ల్‌ ష్‌ ఆల్‌ అరి ట్‌ లం త ౪ రాణీ a 
ss ము నులు క ర మా addr ఆ జాన wily ఉండి (చదరంగపు జలం 

గ ద వా నఖ ట్ట Vou ను స్‌ జ mre వ న అణ సధ జ స ఇ ph టో రా 
ముల ర్‌ నడుస్తాడు! పం UE) న దాలు Dh DH ఈ అ (పోబ్రం 

x. ఇతో. మ. 

ఇ we] శ త్‌ నల ఖాలి అయా డంలో ఇటలీ న్‌ జావ బల bas] న్‌ దీని 
వం = అప లం మం అవ్‌ ల్ల స అల్లో టీ గా శ రాగ దార్‌ ఇది లా ర లస క స 
వాధిసారాను [బలం కి ఆలసకంలాజు ఒక బివ్వుత సరిపోట్లి చూసుకుంటాడు 
ప్త ఆప లోనా జ్‌ డా డూ జ శాం సబ ' 
జ పా Fo gy బూ వ Wad wos జం 

a gn we న కార్‌ pe నవ 4. అఆలు అ 

న SIT జుం TIP Mr కటు ఆఅడగాలఅనురుంటునొను 
= i అ ప 

CA mM జో లొ 

అ య టు ర. 
x 

అర ల అగి జోలా 

Wr lM వంటల అలి, 1౬8 

= వజ లీ 

భమ అ వ =] పాలీ నర న్న 
నాకం తెలుసునని? నన్నెండు కడగడం? 


మానంమీద ఎదొ రికార్డు బ్రేక్‌ చేస్తా నన్నాడురా? 


| 
ప 


నిన్న సాయంత్రం నాతో అన్నాడులే సరిగ్గా ఇవాళ మూడుగంటలకి దేవుణ్ణి 


ప్రార్రించమన్నాడు ఎదొ పెద్దపని పెట్టుకున్నట్లు మాట్లాడాడు 


మూడు గంటలకా” (చేతి గడియారం చూస్తాడు) మూడు కావచ్చిందిప్పుడు మాతో 
ఎ సంగతీ చెద్చలేదె? (చడరంగపు బలంలో అక్కడ తీసి ఇక్కడా, ఇక్కడ తీసి అక్కడా 
పెడుతూ ఈలవెస్తూ ఉంటాడు) బహుశా అమ్మకి తెలియ కూడదని వాడి ఉద్దేశం 
కాబోలును విమానం మాటంటేనే అమ్మకి చెడ్డ భయం నారాయణ సంగతి 
అమ్మముందనకం? తర్వాత నీ యిష్టం! (మొదట పుస్తకం, తర్వాత చదరంగబలం 
చూస్తాడు ) ఐదింట మంత్రి. ఐదింట మంత్రి, నాన్న పుస్తకంలో రాసుకున్నాడు 
ఐదింట మంత్రిని కదల్చడం మొదటి ఎత్తని కాని ఆ ఎత్తు పనికొస్తుందని తోచదు 
చూడు, చిటీ! నాన్నకి మన్యపుదేశాల్లో ఊసుపోయేడి కాదనుకుంటాను అందుకే 
చదరంగం ఆడుకొనేవాడు 
నికూ ఊసుపోకుండా వుందా? 
మెల్లిగా అడుగుతున్నావా? ఇంతపాడుకాలం ఎన్నడూ ఉండబోదు (గిర్రున తిరిగి) 
ఇదిగొ చిట్టీ? వేషాలు వెయ్యక ఆ పద్యం ఇలా చూపించు. 
విల్లేదు 
ఎంచేత? 
మొదటి కారణం అదింకా పూర్తికాలేదు. 
(సింహాన్ని సమీపించి) ఫర్వాలేదు. నా చిట్టివి కావూ? 
(కాగితం తీసి ఇస్తూ) బాగులేదని నన్ను తిట్టాద్దు 
(కాగితం తీసుకొని) స్పెల్లింగు తప్పులెన్ని వున్నాయో చూసి ఇచ్చేస్తాను (శ్రద్ధగా 
చదువుతూ వుంటాడు.) 

(తుపాకీతో లక్ష్మన్న ప్రవేశిస్తాడు రామన్నా లక్ష్మన్నా కవలలు) 





రామ న్న 
లక్ష్మన్న 


సింహం 


రామన్న 


దు! హ్‌ ఖ్‌ ప జ క్‌ు ఛ్‌ > సో ళా అం 
cries క oF కం త లల య్యా స త జో టను ws TE 
యా ఎః or oa 
అ ea భా జా jag a pos ఖే ~ ఖా జో జ కష ఖా = సజ ళు (లో 
టూ ఆ లుకాకలు ఊడదడద వారు లాం షు అ జల మోడు ీఅుంవొప్‌నా 
టా స క్త 
బూర్‌ ట్‌ సీ రశ we = “స్‌ ఈ జీ టో జడ గా జ త ను గ 
THAI తగలస్తాడు! ww రాజా! Cet Po TIT తం & చరమ ఇక. 
శ _ అటో 
Es mn ఎ న్‌ యన mm be ఇచ 
అస్తున్నారదరరా? ou బూదుప్ప రాన్‌ (ఇంతో తువాకిడి ఆస పర్‌క్షిస్తాడు | 
న కా అలో జ న. క జ బలే జో కట. ఇ weg: > అ 
(ఆదురా TT TPM WRIT ఆ నులి) అం పంత అచు షణం 
గ! యు వాలె శాట్టీ స్యా ఎటు 
ల టం నలల దం వా మజ బ్‌ నా అ దా 
జ్‌ వి పతం కరు! ఈం బం చట DOE? 
ర pe 
~ ముస -9 ఇ చ అపాం తే! 
FW? అయ రూ ౬౬ 
శా ee ఇ wm శస 
ఆపాత వలాంన' ఆన పాడడం 
ణా ca 
Wr me cred - నగా తనం జ ఆటీ లలన DE woh 
(తుపె Se తాటనస్తూ, ఆబ కంత" ( పల బాలకవి పార్ట క క ఎఎం క్యా 
అతత అదేనా నో 
రంల జ ఇ ఎ, ఆ ఎల్‌ 
యతి(ప్రాసల దరిద్రం పట్టుకుంది 
గరా ఇప సా బు Wa we wf ఇం లూ we 
(తుపాకిని జెైబిలుమిద పెట్టి సారుగులోంచి మెరుగుపెటే సామానులు తీస్తాడు! 


ఎవర్రా తమ్ముడూ ఈ ఆజ్ఞాతవిలాస్‌ని? 


(దిగ్గున లేచి కాగితం లాక్కోబోతాడు) నా కాగితం నాకుతే పాటంతా పాడుచేశారు 

తే, చింపేస్తాను 

లేదబ్బీ, నిజంగా తెలియకే అడుగుతున్నాను. చెప్పాడ్డూ! ఈ పాట చాలా బాగుండి 

య. కంటునావ్‌? 

నిజం జ మటుకది. చాలా బాగుంది. పెదయుత. నుక 
కో కు (“కొ (en 

ఆనానకఎవెపోతావు 

(we) దడ 


ఆయితే పొల్చుకో చూద్దాం అజ్ఞాత విలాసిని ఆంటే ఎవరో? 

“మృత్యువు ' అని నీ వుద్దేశంలా కనబడుతుంది (కాగితం ఇచ్చేస్తాడు ) 

అయితే మళ్ళీ నన్నెందు కడగడం? 

ఎం లేదు మృత్యువుమీద పద్యం ఏమిటా అని! ఇంత చిన్న తనంలోనే మృత్యువునింత 
(ప్రేమగా పిలుస్తున్నావేమని! 

(బేబులుమీద తుపాకిని పెట్టి శుభ్రపరుస్తూ) చిన్నతనం కాబట్టే పెద్ద కబుర్లు. 
కవిత్వాని కర్ణమేమిటి తమ్ముడూ! అజ్ఞాతవిలాసిని! హా! హా! హా! (నవ్వుతాడు 

మృత్యువులో నాకే ఆకర్షణా కనబడదు. అంటే ఒక రకం తప్ప - 

అంటే ఒక గొప్ప ఆశయం కొసం చచ్చి పోవడంలో అంతే కాదూ! 

సెబాస్‌! అందుకున్నాడండి అర్థం! కాని గొప్ప ఆశయం అంటే ఏమిటో! వెదురుకగర్రకి 
చుట్టిన ఎర్రగుడ్డ పీలిక కోసమా? ఎంత ఉన్నతాశయం! వీధుల్లో పోరాటం! 
స్తోగన్లకోసం చావు! వీరస్వర్గం చూరగొనడం! అంతేనా? 

(గద్గ్దదస్వరంతో) ఊరుకో అన్నయ్యా! మళ్ళీ మొదలుపెడుతున్నారు మీ యుద్ధం 
(చదరంగం బల్లపక్క కూర్చుంటూ) భయంలేదు రా చిట్టి. పోట్టాడుకోంలే! ఎవడు 
లక్ష్యపెడతాడీ నాయనమ్మగాడిని. నాకన్న అరగంటముందు పుట్టాడండీ ఈ పెద్దమనిషి! 
అంచేత మా యిద్దరిమధ్య ఒక పెద్ద అగడ్త ఎర్పడింది ఒక తరానికీ ఇంకో తరానికీ 





చ్‌ క్ల 
(క 


శీ ఆదూ ఫా 55 


ళీ 


షి 


న్‌ 


“అ గ శం 


వ 


జ్‌ aS కి 
> ఇ న్‌ »*?} 
ow 1 త్త ఆఆ క్‌ 


న. 
a సాన ఆ 


4 


- 


ద 
ప Pa క్యా" 
వ ల అకా హలో జ ఆ ఆల్‌ 
»* 


a 
nd 
Ca 


4 లేత te న 2 TT శరై 
2 33} a 3 en gE 93 
3 ౮ we న్డ్‌ | 3 gt | 
si yl క ఈతే ee Gg 2 0 
9 fy 3 న గ #౭ ww 9 గ] జ 2 గ 
ee ఏ చ్చి bn ౧ | గ్‌ గ్గే 
+ లతే Ty 7 ఖే x3 9 a a! గ రు ౨ 
క 49 aa oa 3 ba ¥ 3 Y £3 Y2 
గ్‌ లే న cn wm సో ve v3 3 3 3 
3 £2 wy ¥ 
3 3 "3 2S గిగా 2 ప 6 ప్త 
జే న్నా వ్తు Ce Cc t ఫ్లు) 
భష a su య్‌ ab [) wD 
wr గ్‌ 20 4 గ నప + ల (సో త 
క ఖి త్త 3 3 fa 12 3 ft పీ ళు స స 
ఎ శ సల ౫ ౪ 2 yf Opi నో 
గ భి హన గో వ. క్‌ |. 9 59 
"3 3 sh ఖై “3 భజం ww 9 3 ఈత 
న ధా 3 [0 1 3 3 hh 3 [) h - f» ph 2 
ల గ్‌ > జ్‌ క శ్‌ tis 1 శ్‌ గ్‌ r 
YL So Mn A 
సత్తి 7 స ః సే ణీ బోర 3 ప చ va [) క సి (నో 
ళా] జ 4 3 f= cr 9. శ జం 2 ళ్‌ న్‌ "3 సుతి “3 ry x4 [౮ 
స పష 1 Wie గ. సె గ్‌ 
3 Hm D9 ig ళా ns uw 4 (," Gg క్‌ శ్రే 
న rR Soy 
లేల ళ్‌ 5 క wi ‘ ళ్‌ 
CTTW టం స yl 3 4 3 op 
2 శే 2 ఖే ఈ E vp నో 13 శ్‌ ry | 2 fy 2 x3 9 త్మ 
ఆః yt 3 [ 2) 9 గ ఇట్లే i ళీ శ dt ea శి {ta ర్తి ఇ ఇ fu Ys ళా] 
త్తే జ ఓ ( Ww) "3 3 3 9 “pr weg | p ! ణి 14 4 వ్‌ క 
త్‌ hb» f శ i గే శ ‘¢? జా ei * గ్రే b 
క్ష 2 స య క క శ గ క | క టల 
తే ఇ by న గ్‌ 13 ఎ ఛై W గ a m7 sl ఇట్లే త స 9 ళ్లు Bp * 
స : £2 ల కీళ్ళ ళీ స pe జ 1 da Se yp f కీ + x3 3 t3 ‘aD లే 3) 
ళ్‌ సె y3 + 2 gs SO) ol aE లై కన bh f ఇ) శ్‌ ర్ట 3 శ ము 3 
2 ' “oily 2 ఈ 1B x3 3 3 + We 2 J mys OG న చి 
11 శ్వ శై } వో త శ వ 3 ౯ 3 పక్‌ గ శ్రే న్‌్‌, నై ద... 3 Y గన 
1  . / | y ల్‌ nh . 1] గ 3 ఎ! £ ల] ih fh శే sb దు స్ట x3 f 3 DA 11 3 
aes TL TS CeO 
a9 . Ey wi స శ్‌ లయ 2 a 3 2 ౯ _ ళ్‌ 4d బే గ్‌ ve Es nt) x fn tw 
ol Pp «3 3 వ AF స ) స్‌ : స్ట | 
: ఇ 3 జ శ సం శ టి ఈ ¥3 ఎ 3a 5 x3 ఇక 
టి, శల్తై ౪౩ ua క్ష *ల్టి ఇ ప > 9 bb 9 * గ ఛి 2 గ్‌ 3 వ 9 స్థ గ్‌ టె ట్‌ 
శ నే ~ 3 wr 3 * MN pH Bb yo ఛే జ x గే is yd 
: 3 oe 3d 3 sp tt అ ఖ్‌ ” ఖల స్తే వో T= ఆలె 1 వ్‌ ff న 3 
wi A Aim mn tb 3 SHH లెచిన శ వతి క 9 బి 
1 22 2) “a 3 wt ల 33 an] బే ల్‌ 
బేగ్‌ | Si) | ఆర్య f Je pa yi fy 2 
Wr క ha 1A ga చో 


a 3 : 
ళ్‌ ) ప bh బే bh డి గ్‌ లోతే | Y «ea షి 


న్నాయి కదా ఏం 


! అప్పకవి రూన్నీ. 


సూరినీ చదువు ఆదొహటిన్నీ, చావు గురించి ఎప్పుడూ రాయకు కుర్రాడివి, 


ఆలాంటి విషయాలు నీకెందుకు” పాటలు రాయవలసివ 


జ్య 


జానీ 
య 


ళ్‌ 


రుుకొవాలరా చిటి 


సృజన 


పరీక్షలు దగర కొస్తు 


- 


నె 


|) 


"చ 


) ఈ కుటుంబంలో ఒక్కొక్కళ్ళకి ఒక్కొక్క పెచ్చి ఉంది 


(తీ 


ధి 


శ 
+ 


9 
శో 


ఈ 


పరుస్తూ 
56 


అటే 


దుకు రాయకూడదూ 
పాటలు రాయొచ్చుకాదూ నువ్వు కోప్పడవుకాదూ? 


సింహం జుతు లాగి చరదాకి తల ఊగిసూ 
చ 


(సరదాగా) ఆయితే నా పాట బాగుందనా మాట 
కవిత్వాలివ చెప్పు? అయినా నువ్వింకా చాలా 


చిన్నయ 
ఏదో శాపం అనుకుంటాను 


(మళ్ళీ తుపాకిని శుభ్ర 


యీ (ఆ) 


( 


ఓ 
లక్ష్మన్న 
సింహం 
లఅకున 


చిన్నన్న ఇవాళ విమానంబుద కాడు దేకిం్క అరక తున్నాను తట 
కూర నారి 
చెట్టగాడలొ శారాయగా చెపాశట 
(కిటికీలోంచి బైటికి చూస్తూ! మేఘాలు లేవు కొడిగా అదషం కూడా కలిసాసే 
బాగుంటుంది 
ఏం రికార్డురా? 
ఆల్టిట్యూడ్‌ 

ళు 


బరువుకూడా వేసుకొని (తుపాకి తౌముతూ ఉంటాడు) 


(చదరంగంలో ములిగిపోయి) సాహసంలో పట్టుడలలో 
ధర్మం నిర్వదాంచడంలో అను రామన్నా 

మీరంతా నాన్నని చూశారు నేనే చూడలేడు ఆదిమూర్తి అన్నయ్యకూడా నాన్న 
పోలికేనా? 

ఆహా! అందుకే విదేశాలకు వెళ్ళిపోయాడు 

మరి నువ్వో అన్నయ్యా! 

నాన్న అడుగుజాడల్లో నడుచుకోవాలని శక్తివంచన లేకుండా ప్రయత్నిస్తూ ఉంటాను. 
రామన్న సంగతేమిటి! 

ఈ వంశంలోకల్లా నాన్న గుణాలు పట్టుపడనివాడు వీడొక్కడే 

నేనా? ఓరిబేకూ! చూడు ఎంత కష్టపడి చదరంగం చిక్కు విప్పుతున్నానో? 
అదొక్కటైతే సరిపోయిందేమిటి? అన్నివిధాలా నువ్వు నాన్నకి చుక్కెదురు. నిన్ను 
చూస్తే నాన్న గుండెబాదుకుంటాడు. పటాలంలో సుబేదార్‌ మేజరు నాన్న నువ్వేమో 
విప్లవం వర్ధిల్లుగాక అని అరుస్తావు భూమి తలకిందులు జేసేస్తానన్నట్లు మాట్లాడుతావు 
మన వంశానికంతా అప్రతిష్ట తెస్తున్నావు (ఆగి) నాన్న తుపాకులన్నీ వేగిరం 
తుప్పట్టిపోతా యెంచేతో? 


: తుపాకులమాట అటుంచవోయ్‌. ఎక్కడ భూమి కదిలిపోతూ వుంటే అక్కడ నాన్న 


వుండేవాడు. ఆ పోలికలతో నేను పుట్టెను (ఎత్తువేస్తాడు) అంచేత ఎర్ర బంటు 
ముందుకి కదుల్తుంది. తెల్లరాజు పగలో పడతాడు. 
తెల్లరాజుకి పగా? ఏద్‌ చూదాం. (చదరంగం దగ్గరికి వెళతాడు). 


రామన్న 
లక్ష్మన్న 
రామన్న 
లక్ష్మన్న 
రామన్న 


కుండ్‌ తెల్డబలం తెల్లమొొగం వేస్తుంది. ఎర్ర శగటు పొడిచి రాజు 


| 
గ 
క 
{* 
ళ క 


రాజు తప్పించుకో బోతాడు ఇట్నుంచి ఇంకొ ఎర్రబంటు తొస్‌ రాజు! ఆటకట్టు! 

నాన్నెన్స్‌' చ ఆటంతా కప్పు (పుస్తకాన్నీ చదరంగం బల్లనీ చూస్తూ) నాన్నయితే 

మంత్రిని కడుపుతాడు అయిడింట మంత్రి అయితే - (మంత్రిని తియ్యబోతాడు) 

నా ఆటలో నువ్లు వేలు పెట్టకు 

జ నాను ఆట" చూడు (విజయవంతంగా) మంత్రితో మొదలెడితే తెల్లబలం 

మూడో ఎత్తుక్‌ గెలుస్తుండి 

ఆదే నాక్‌ష్టంలేదు తెల్లబలం పిడిపొవడం నాకు కావాలి. అందుకోసం ఎర్రబంటు 
దా 


న వీ 
ఇదేదో తమాషాగా ఉందే ఎదో పొరపాటున్నట్టు కూడా కనబడుతోంది ఈ సమస్య 


అదీ కధ! ఈ సమస్యను రెండువిధాలా పరిష్కరించ వచ్చునని తాత్పర్యం! 


. మొదటిది నాన్న పంధా! 


రెండోది విప్లవ పంధా! ఆడుగునపడ్డ ఎర్రపిక్కల్తారా! పదండి ముందుకు తెల్లకోటని 
ముట్టడించండి. తెలబలం ఆటకట్టించండి 

ఒరే! రామన్నా! నీకు మతిపోయిందేమిటి? ఆ యెర్రబంటుని అక్కడుంచు ఆటంతా 
ధ్యంసం చేస్తున్నావు 

ఎ ఆట? 


- నాన్న ఆట! నాన్న మంత్రితో మొదలు పెడతాడు వెధవబంటూ నువ్వూ! అక్కడుంచు 


ఎందుకని? 

నాన్న ఎత్తుతో ఈ ఆట ఎలా కడుతుందో చూడాలి 

ఇప్పుడు మనం ఆడుతున్నది నాన్న ఆటకాదు. ఇది వేరే ఆట! ఇది మన ఆట 
తెల్లగుర్రాలతో లాభంలేదు. ఎర్రపిక్కల పురోగమనాన్ని ఎవ్వరూ ఆపలేరు చూశావ్‌! 
ఈ ఎగ్రబంటు మరి రెండెత్తులతో ఎర్రమంత్రి అయిపోతుంది - అయితే దాన్ని 
మేము మరో పేరుతో పిలుస్తాం 


* ఏమిటా పేరు? 


(హరాత్తుగా ఉద్రేకించి) మరో ప్రభుత్వం! లచ్చీ! ఎర్రబలాల రాజ్యం! చూస్తూంటేనే 
వచ్చేస్తుంది! 


; మరేం ఫర్వాలేదు తమ్ముడూ! మనదో చిన్న ఎత్తుంది మరచిపోకు. 
: ఏమిటో అది? 


ఇది! (చేతి విసురుతో బలాన్ని తిరగదోస్తాడు) 


: ఓహో! వశుబలం ప్రయోగిస్తారన్నమాట (నిలబడతాడు) సెబాస్‌! దాన్ని 


ఎదుర్కోడంకూడా మాకు తెలుసు (లాల్చీ జబ్బమీదికి ఎగదోస్తాడు) 
(సోఫాలో చచువుకుంటున్నవాడు తలయెత్తిచూసి దిగులుగా అరుస్తాడు) 
చాలించండర్రా. మీరూ మీ రాజకీయాలూ! తల బద్దలవుతోంది! 


558 ఛా శ్రిశ్ర్‌ 


లక్ష్మన్న 
రామన్న 
లక్ష్మన్న 


రామన్న 


లక్ష్మన్న 
రామన్న 
సింహం 
రామన్న 
లక్ష్మన్న 


రామన్న 
అ కన్న 


రామన్న 


అమ్మ 


భరించటేనంటే వినరు మీరు 
సై యేనా? 


వేళాకోళపు యుద్దం) 
ఓరీ దుర్మార్గుడా! ఇదే నిన్ను సంహరించువాడ' ఈ ఆగ్నేయాస్తమును కాచుకొనుము 
ఎడిశావ్‌ లేవోయ్‌! ఇదిగొ వారుణాస్త్రం! దీనితో మాదే పై చెయి 


Gs 


. నీదా పైచేయి? రాజద్రోహీ! చచ్చితివి (కత్తి రామన్నకి తగులుతుంది గాభరాపడి) 


ఒరే తమ్ముడూ! దెబ్బ తగల్లేదుకద? 


. ఆటలో అరిటిపండు! (సిద్ధంగా) సై! (ఇద్దరు కత్తిసాముతో కుర్చీలూ బల్లలూ 


తిరగదోస్తారు) 

ఈ దెబ్బతో నీపని సరి! 

ఎవరికి దెబ్బ తగిలింది? దెబ్బతిన్నా ఎవరింకా యుద్ధం చేస్తున్నారు? 
(అరుస్తాడు) ఆపండర్రా పోట్లాట! ఆపుతారా! ఆపరా? 

అయిపోవచ్చింది తోసిరాజు! ఆటకట్టు! హాహా! పాత ప్రపంచం కూలిపడిపోతోంది 


. (రామన్నమీద కలియబడి చిత్తుచేసి గుండెలమీద కత్తి ఆనించి నిలువబడి) గుండెలో 


దూసుకపోయింది కత్తి. 


* (లేచి నిలబడి కత్తి పారేసి మిలిటరీశాల్యూట్‌ చేస్తూ) సంతోషం నేను చచ్చిపాయాను. 
. (కత్తిపారేసి శాల్యూట్‌తో) నాతమ్ముణ్ణి నాచేతుల్తో చంపుకున్నందుకు విచారిస్తున్నాను. 


(వాళ్ళ అమ్మ ప్రవేశిస్తుంది గది తలుపువద్ద నిలబడుతుంది) ఎమిటా అల్లరీ? 


॥ ఎంలేదమ్మా! (తొందరగా కత్తులుతీసి గోడకి తగిలించి) అన్నయ్య ఇప్పూడు నన్ను 


సంహరించాడు. కత్తి సరిగా గుండెలోకి దూసుకుపోయింది. 


. ఈ కవలవపిల్ల లెప్పుడూ దెబ్బలాడుకోవడమే మరీ కిందా మీదా ఉండకుండా 


వున్నారు! చూడండీ! ఇలాగేనా ఇల్లుతీసి పందిరి వెయ్యడం? మళ్ళీ మీ నాన్నగారి గది 
కూడాను 





థీశీ అమ్మా శ 59 


న్ను అన్ను మామూలుగా సద్రేస్తామవమూలి కొప్పుడకు రారా! అన్నయ్యా! (ఇద్దరూ కలిస్‌ 
పోదా కుక్తలూ బల్లలూ వద్తుతూ ఉంటారు, 

క్‌ు చాల్తెంవ్‌ అవన్న అలా ఉండనియ్యండే బు సద్దడమంతా నాకు తెలుసు 
సద్రపోతున్న కొద్ద మరింత ధ్వంసం చేస్తారు 

అక్షనః (నాలుగుకాళ్ళ జంతుద్చలా మోకరించి తఈవాసిని సద్దుతూ,) అమ్మ చెప్పింది నిజం! 
సద్దడం ఇక చాలించు 

రామన్న (నాలుగు కాళ్ళమీడ జంతువులా మోకరించి లక్ష్మన్నను తోసేస్తూ) నువ్వే చాలించు 
(ఇద్దరూ కుస్తీపట్లతో నేలమీద దార్తుతారు) 

రామన్న కొడతాను కాబోలుమంరి! 

లక్ష్మన్న (ఎగ ఊపిరి తీసుకుంటూ) కొట్టడం కొనితేవాలి 

రామన్న సరే చూపిస్తానుండు! (ఇద్దరూ దొర్తుతారు) 

అమ్మ బాగుంది వాలకం! ఇకచాలు! ఎప్పుడో ఒకపుడు ఇక్కడున్నవన్నీ నాశనంచేసి 
తీరుతారు. ఎన్నళ్ళాచ్చినా ఇంకా సిగ్గులేదూ? మిమ్మల్నిచూని చిట్టిబాబు 
ఎమనుకుంటాడు? 

లక్ష్మన్న (రామన్నను వదలి) రారాచిట్టీ! ఈ కుస్తీపట్లు నేర్చుకుందువుగాని 


సింహం నాకొద్దు నేను రాను 

నువ్వు వాడికేమీ కుస్తీపట్లు నేర్పనక్కర్లేదు ఊం ఇక మీరిద్దరూ ఇక్కడనించి 

నవడండి చిట్టి వీళ్ళిద్దరూ ఎండుకు దెబ్బలాడు కుంటున్నారు? 

సింహం - చిన్నన్న అయిదింట మంత్రిని చెయ్యనంటాడు 

లక్ష్మన్న (నేలమీదపడ్డ చదరంగం బలాన్ని పోగుచేస్తూ) చూశావే అమ్మా! నాన్నయితే ఆ 
యెత్తు వేస్తాడు మన కుటుంబపు సంప్రదాయాలు నిలబెట్టాలంటున్నాను నేను 

రామన్న పచ్చి అబద్దం అమ్మా! ఈ సమస్యని రెండువిధాల పరిష్కరించ వచ్చు 

లక్ష్మన్న (చదరంగం బల్లమీద బలాన్ని పేర్చుతూ) అయితే నాన్న పద్దతి ప్రకారం ఎందు 


కాడకూడదూ? 

రామన్న ఇంకో పద్ధతి ప్రకారం ఎందుకాడకూడదూ? ఇప్పుడు నాన్న ఉంటే నే నాడుతున్నట్లె 
ఆడుతాడు 

అమ్మ చాలింక కట్టిపెట్టండి మాటకిమాట తెగులు నీటికి నాచు తెగులు! ఇంక వెళ్ళండి 


ఈ గదంతా ఎత్తిపెట్టాలి నేను. 

లక్ష్మన్న మేం సాయంచేస్తాం. 

అమ్మ ఓ! గొప్ప సాయమే! ఇల్లు ఎలా సద్దాలో మీకేమేనా తెలిస్తే కాదూ? 

లక్ష్మన్న  ' తెలుసు. ఎక్కడుండే వస్తువుని అక్కడ ఉంచడం. 

రామన్న * కాదు ఎక్కడ ఉండవలసిన వస్తువుని అక్కడ ఉంచడం. 

అమ్మ అబ్బేబ్బే! అదేంకాదు! ఎక్కడ ఏవస్తువుంటే సుఖంగా ఉంటుందో అక్కడ ఆ వస్తువుని 
ఉంచడం! కాని, ఇదేమీ మీ కర్ణంకాదు ఊం చలోజావ్‌ వెళ్ళండి మీరిద్దరూ. ఈ 
గదిలోంచి అవతలికి. 


రామన్న 


రామన్న 
సింహం 


అమ్మ 
రామన్న 
అమ్మ 
సింహం 
అమ్మ 
సింహం 


అమ్మ 


సింహం 
అమ్మ 


సింహం 


అమ్మ 


ఎప్పుడూ ఎదో ఒకటి పడగొడుతూ ఉండకపోతే మీకు తోచదన్న మాట 

మాతో వస్తావురా, సింహం? 

చిట్టిబాబు మీతొ రాడు తుపాకీ ఆటలంటే మా బాబుకి అసహ్యం! ఆంతేకాడూ 
సింహం? 

సింహం కాదు చిట్టైలుక! చిజైలుకకి చెప్పరానంత భయం అసలు సంగతడీ 
వాడికా భయం? మీకు వాడీ సంగతే తెలియదు వాడు 
ఒక రకం వాడొక్కడూ ఒక రకం 


మే మంతమందిమీ తలో రకం! 


ముకు అర్హం కాడు ముర అతా 


క రనుకుంటున్నంతగా కాదు ఊం ఇక వెళ్ళండి ఎద్దు మొద్దు స్వరూపాలు. 
. (తల్లి చెయ్యిని భుజంమీద వేసుకొని) అమ్మా! ఇంకా మామీద కోపమేనా? 


(ఆమె రెండో చెయ్యి భుజంమీద వేసుకొని) అమ్మకా కోపం? ఈపాటికి అలవాటయి 
పోయుంటుంది అమ్మకి 

(ఇద్దరినీ వదలించుకొని) నారాయణ ఎక్కడి కెళ్ళాడో మీకెవరికేనా తెలుసునా? 
ఏమో! ఎక్కడికి వెళ్ళుంటాడో, నీకేమేనా తెలుసునురా చిట్టీ? 

నాతో ఏం చెప్పాడంటే - (సగంలో మాట మార్చి) ఎవరినో కలుసుకోవడానికి 
వెళుతున్నానన్నాడు. 


* (సందేహంగా) ఎవరిని కలుసుకోడానికి? 


బహుశా ఎవరో అజ్ఞాతవిలాసిని అయ్యుంటుంది (కవల లిద్దరూ నిష్కమిస్తారు) 


: నువ్వేం చేస్తున్నావిక్కడ చిట్టి! 


ఏంలేదు. ఊరికేనే చదువుకుంటున్నాను. 


. నాన్నగారి పుస్తకాల్లోదేనా? 
. జను. విదేశీయాత్రల్ని గురించిన గ్రంధం. 
. నువ్వెప్పుడూ దూరదేశాల్ని గురించే ఆలోచిస్తూ వుంటావు. అదేమీ లాభంలేదు చిట్ట! 


నువ్వెప్పుడూ దూరప్రయాణాలు పెట్టుకోవుకాదూ? (గదికి అడ్డుగా నడిచి వస్తువులు 
సర్దుతుంది). 

విదేశాలకి బహుశా నేను వెళ్ళనుగాని అక్కడ ఎలా వుంటుందో వూహించుకోగలను. 
ఎక్కడ? 


: ఎక్కడా? ఏమో! సరీగా చెప్పలేను క్లాని స్పష్టంగా కనబడుతోంది. ఒక పెద్ద మైదానం! 


ఎత్తుగా పెరిగిన గడ్డి! ఇంతట్లోకే హరాత్తుగా ఎన్నెన్నో లేళ్ళ గుంపులు! అమ్మా! 
లేళ్ళనెందుకు వేటాడుతారే? వాటిని చంపడాని కెవరికేనా యెలా చేతులొస్తాయే? 


: మీనాన్న లేళ్ళని వేటాడేవారు. నీకు మాత్రం వేటంటే ఇష్టంలేదు కాదూ! (చుట్టూ 


చెయ్యివేసి) నువ్వెప్పుడూ ఇప్తుడున్నట్టే ఉండాలని నాకోరిక. ఎవరో ఒకరు ఇంటిపట్టున 


ఢీఢ అమ్మా ప 61 


(గే 


అమ్మ 


నాన్న 


అమ్మ 


నాన్న 
అమ్మ 


(వలో 
కం వేరు (నాన్సగారి చిత్తరువు ముందు నిలబడుతుంది బొమ్మకళ్ళల్తోకి చూస్తూంది 


శ ళ్ళి మ. 
లాదుంవేడనుట్లు తలా, భుజాలూ ఒళ్ళూ ఊగించికిట్‌కీల తెరలు ఒక్కొక్కటే దించుతుండి 


గదిలో క్రమంగా వెలుతురు తగ్గిపోతుంది అమ్మ నాన్న గారి బొమ్మ దగ్గరకి మళ్ళీ వెళ్ళి 
॥ శో 


ఈ ఇ త్రీ 
దానికెదురుగా వున్న ఒక దీపం వెలిగిస్తూండి) నా పిల్లల్ని మీ డగ్గరకి లాక్కుంటున్నారు 
ఆలా వాళ్ళనెందు కాకర్షిస్తారండీ? అది నాకిష్టంలేదని మీకు తెలియదూ? ఆఖరికి 
మన చిట్టిగాడుకూడా మీరెవరో తెలియదు కదా - వాడికి మిమ్మల్నెప్పుడూ 
చూడలేదుకదా వాడు - వాడు సహా వీలయినప్పుడల్లా ఈ గదిలోనే తచ్చాడుతాడు 
మీకు న్యాయమేనా చెప్పండీ! నన్నెందుకిలా ఏడిపిస్తారు? వాళ్ళ నెందుకిలా ఆకర్షిస్తారు? 
ఎప్పుడూ ఇలా మీ దగ్గరికి వాళ్ళని లాక్కుంటూ వుంటే నేనొప్పుకోను. 
(చీకటి కోణంలోంచి నింపాదిగా ముందుకివస్తాడు. బొమ్మలోవున్న యూనిఫారాన్నే ధరించి 
బొమ్మలోలాగే వుంటాడు) వాళ్ళని నేనెందు కాకర్షిస్తానే పిచ్చిదానా? వాళ్ళంతట వాళ్ళే 
నావేపుకి వస్తున్నారు చిన్నప్పుడు వాళ్ళిక్కడ వస్తువులతో ఎలా ఆడుకునేవాళ్ళో నీకే 
తెలుసుగద! ఇప్పుడు వాళ్ళేంచేస్తే మాత్రం నీకెందుకే ఆశ్చర్యం? 


“(ఏమాత్రమూ గాభరా లేకుండా భర్తవైపు తిరిగి, మామూలుగా బతుకుతున్న వాళ్ళతో 


మాట్టాడుతున్నట్టే) మీకేం చెబుతారు ఎదిగిన పిల్లలు కదా ఇంకా ఏం చిన్నతనం? 
వీటితో ఆడుకొనే వయస్సా? అయినా ఎందుకో వాళ్ళు ఇక్కడికే వస్తారు. మీ దగ్గరకే 
వస్తారు. 

ఎందుకొస్తారో చెప్పనా? చిన్నప్పటి జ్ఞాపకాలవల్ల వస్తారు పోనీ ఈ జ్ఞాపకంచేసే 
చెత్తంతా తుడిచి పారెయ్యకూడదూ? ఎందుకు చెప్పూ ఈ దిక్కుమాలిన సామాన్లు? 
దిక్కుమాలిన సామానులా? మీ వస్తువులన్నీ చెత్తా? వీటిని నేను పారెయ్యాలా - 
పారియ్యగలనా? ఎంతమాట! ఇక్కడ ప్రతి వస్తువూ మీది! ప్రతీ వస్తువూ నాది! ఎలా 
పారేస్తాను! ఇవన్నీ నాకోసం ఇక్కడ వుండవలసిందే! (కుర్చీలో కూర్చుంటుంది) ఈ 
గదిలో ఉండి మన పిల్లలు ఎప్పుడు వెళ్ళిపోయినా వాళ్ళ వెనక ఏదో పరిమళం 
వదిలిపోతున్నట్లు నాకు కనిపిస్తుంది అప్పుడు నాకు మీరే ఇక్కడున్నారనిపిస్తుంది 
(ఒక కుర్చీమీద కూర్చుండి) వాళ్ళు వాదిలిపోయేది పరిమళం కాదు! వొట్టి పాగాకువాసన! 


* పాగాకువాసనకి ప్రాణం లేదు బతికున్న పరిమళమేదో ఈగదంతా నిండిపోతుంది! 


ఒక్కసారి కళ్లు మూసుకుంటే చాలు. అన్నీ జ్ఞాపకం వస్తాయి! మా ఆయన వచ్చే 
వేళయింది! మా ఆయన వస్తున్నారు! మా ఆయన - ఏమో! ఈ గదంతా మీతోనే 
నిండిపోయిందండీ! ఇప్పటికీ, ఎప్పటి! ఇదంతా పాత సామానంటారేం? ఇదే మీరు? 





62 ఉస శభ 


గ్‌ 
గ్‌ 


(గ్ర 
క 
(లా 


₹| 


గ్‌ 
ర్ట 


ర్‌ 


నాన్న 


అమ్మ 


సర్‌ 


నాన్న 


అమ్మ 


Ca LS Cd ప 
ఇందులో ప్రతి వస్తువా బురు' ఈ గదంతా బురు (క్షణం ఆగ; నాపల్లల్స్‌ మరు బాగా 
3 
డెడగొదేసునారు 
ళు త 
ఏడిసినజే ఉండి! నేనా చ2ెవగాడుతునాన అం లలల IT FEE PIR PY: క 
నాక క ర్జు య న... ర జ జం అ wou" wer pion అం మై ఈం కు కమ 
తుల ఎన్నెళ్ళయిందిష టక? 
ర్‌ 
కు తెలియదూ? పడహారేళ్ళు 
పదహారేళ్ళయిండి? చూశావా మరి! పదహావేళ్ళాయి చచాపోయిన వాష్‌ కింక 


మిగిలేదేముంది? ఎదేనా ఉంటుందే అనుకో' ఆ కాస్తాకూడా నానాటి 
హరించుకుపోతుంది. 


ఆదంతా అనవసరం! మీరు వాళు మీడ ఏదో మతుముందు జలారు ఆందుకే 
దు 


mm 


వాళ్ళకెప్పుడూ ఇక్కడతప్ప సురోచా త కాలు నిలవ న్‌ ని 
వాళ్ళ బడాయి! అందులో ఎంత ఆకర్షణ వుందో నేనెరుగుదును మిలిటరీ 
ఉద్యోగంలో ఎప్పుడూ ఉంటుందా ఆకర్షణ! 

అసలు వాళ్ళ సంగతి నా దగ్గర నువ్వెషప్తుడూ ఎత్తకుండా వుంటే బాగుండేది! ఎంత 
పారపాటు చేశావు? 

పారపాటా? బాగానే అన్నారు! మీ వూసు కాకపోతే మరేముంది నాకు చెప్పూకొన డానికి? 
మీరు పోయినతర్వాత నాకు మిగిలిందల్లా మీ జ్ఞాపకాలూ, మీరిచ్చిన పిల్లలూ! 
ఇంతకన్న నా బ్రతుక్కి ఇంకో హాయి ఏముంది? మిమ్మల్ని పెళ్ళాడడం నా అదృష్టం! 
మీలాంటి తండ్రి దొరకడం నాపిల్లల అదృష్టం! మీరంటే మన పిల్లలెంత పొంగిపోతారో 
మీకు తెలుసునా? మీ ఊసులు వినడమంటే వాళ్ళ కెంత యిష్టమని! వాళ్ళ సరదా 
పాడు చెయ్యమనా మీ ఉద్దేశం! 

నువ్వు గోరంతలు కొండంతలు చేస్తున్నావే పిచ్చిదానా! నేనేదో ఆకాశం నుంచి 
ఊడిపడ్డవాణ్బ్ణని నువ్వనుకుంటున్నావు. ఇలా అన్నానని నొచ్చుకోకేం! ఈ విషయంలో 
మాత్రం ఇంతవుంటే అంత చెబుతావు నువ్వు! నేనేమీ వీరుళ్ణికాను. నేను చేసిన 
యుద్దాలేవీ చెప్పుకోదగ్గవి కావు కొండదొరల పితూరి అణచడానికి వెళ్లాం మేము, 
మమ్మల్ని ముప్పుతిప్పలూ పెట్టి మూడుచెరువుల నీళ్ళూ తాగించారు వాళ్ళు. 
ఇందులో వీరత్వం ఏముందో నువ్వేచెప్పూ! 


. ఎప్పుడూ మీరు ఇలాగే అంటారు కాని మీరు చచ్చిపోయిన తర్వాత నాకు వచ్చిన 


ఉత్తరంలో చూడండి “వీరాధివీరుడు నీ భర్త! అత్యంత ప్రమాదకరమైన పరిస్థితుల 
నెదుర్కొని ఖల 


: వీరకస్వర్గ మలంకరించాడు! స్వర్గంలో సాక్షాత్తూ ఇంద్రుడే స్వాగత మిచ్చాడు. 


ఎందుకొచ్చిన కబుర్లివి? నీ మొగుడు చచ్చాడన్న చావుకబురు చల్లగా చెప్పిందా 
ఉత్తరం! గొప్ప వీరుజ్నే! ఎవరో ఒకరు తెగించాలి! నేను కాకపోతే ఇంకోడు! అంతకన్న 
మరేంలేదు. 


ఏ ఆ తెగించే యింకోడికి అయిదుగురు పిల్లలుండక పోవచ్చును కాదూ? 


@é అమ్మా శే 63 


G 
Eh 


(శి 


వ్‌! 
[గ్‌ 


అమ్మ 
నాన్న 


అమ్మ 
నాన్న 


అమ్మ 


నాన్న 


cp ఓ 
{A 
ల f 4 
స్‌ fn 
a న. 
() 
ఇన్ని zl 
గ్‌ గ్‌ 
£5 ర? 
టి న 
d 
శ G 
౮ ర్య 
( ట్‌ 
గ్ర 
ల £5 
(| PA { 
న. 
డ్రా కా 
స చి 
వ్ర 
న 3 Gr 
(గ ట్రా 
ts ౮ 
లా నట 
న ల్ని 
్మ ట్ర 
ర న్‌ 
«cd 
వ్‌ ఆం 
ts (a 
EEG 


(0 
౧0 
గ్‌ 
oy 
GE) 
గ్‌ 
tA 
ఓల 
గ 
గ్‌ 
3 
[ట్‌ 
ey 
న 
బ్రో 
1 
C 
థి 
td 
d 
fey 


వెళ్ళినవాళ్ళందరు? యాభై నలుగురు! ఎందరం వెళ్ళామో అందరం చచ్చిపోయాం! 
ఆయితే ఆ లోయని ఆరురోజులు కాపాడగలిగాం! దానికేంగాని అబ్బ! అప్పుడెంత 
దాహం వేసిందని! ఎక్కడా ఒక్క నీటిచుక్క దొరకలేదు. ఏమని చెప్పనా దాహం? 
ఎండిపోయాయి మా గొంతుకలు! అదాహటిన్నీ పైగా నాకు ఒ సృతెలియని కోపం 
వచ్చింది 

కోపం ఎందుకు? 

ఎందుకా కోపం! అనవసరంగా మమ్మల్ని తగిలాడు నేను చెబుతూనే ఉన్నాను అది 
పద్దతికాదని నా పై అధికారికి బుర్ర చెడిపోయింది! ఘోరమయిన పొరపాటు 
చేశాడు మొదట్నుంచీ చెబుతూనే వున్నాను సైన్యాన్ని కొండ దిగువనే ఉంచమని! 
లోయలోకి రెండువందలచుందిని పంపించమని! రెండు వందల మందిని! 
ఫిరంగులసాయంతో! లేకపోతే లాభంలేదని ముందే నాకుతెలుసు చిలక్కి చెప్పినట్టు 
చెప్పాను. వింటాడా? పై పెచ్చు గుడ్డుమిటకరించి నాతో ఎమన్నాడో తెలుసా? 
“సుబేదార్‌ మేజర్‌ సాబ్‌! దర్తైహై6 క్యా ఆప్‌?” అన్నాడు కాళ్ళు వాణుకుతున్నాయా 
అని అడిగాడు 

అందుకని మీరు ముందుకురికా రన్నమాట! 

ముఖ్యంగా అందుకనే! వాడు తప్పు, నేను రైటు అని బుజువు చెయ్యడానికి, వాడో 
గాడిదని అందరికీ తెలియడానికి, మన్యపు దొరలపాటి తెలివి లేక పోయింది వాడికి! 
ఇంకొకడి తెలివితక్కువవల్లనా - ఇంకొకడి పారపాటు వల్లనా మీరు - 

ఇదంతా అసందర్భంగా కనబడవచ్చు నీకు. సైన్యంలో దీన్ని ఇజ్జత్‌ అంటారు దాని 
ముందు ఇంకోపని యేది చేసినా తప్పే 

ఈ సంగతి నాకిదివరకెప్పుడూ చెప్పేరు కారేం? పై అధికారి పారపాటా మీ చావుకి 
కారణం? 


అప్పుడప్పుడిలాంటివి జరుగుతూ వుంటాయిలే! ఏం చెయ్యగలం; కాని నా మాట 


64 ఈ ్రీశ్రీ 


& 
క 


అమ్మ 


నాన్న 


అమ్మ 


నాన్న 


నెగిండి ఆచే నాక్కావలిసింది! చ్చి పోయానంటావాి దానికేం? పాడించాను ఆబరికి! 
అంతేనన్న మాట! చచ్చి పోయేటప్పుడు మీ రనుకున్న దంతా మీ పంతం నెగిండని 
మాత్రమేనా? మా వూసే లేడన్నమాట' అపుడు మీ దృష్టిలో మేం లేనేలేం కదూ? 
పోనీ ఇది చెప్పుండి చిట్టిబాబు నా కడుపున పడ్డాడన్న సంగతి ఒక్కమారేనా జ్ఞాపకం 
తెచ్చుకున్నారా? స్‌ 

పిచ్చిదానా, లక్షసార్లు! ఎందుకు జ్ఞాపకం వుండవూ ఇలాంటి సంగతులు? యిక 
చావక తప్పదని తెలిసిపోయినవాడ్‌ కింతకన్న వేరేయేం ఆలోచనలుంటాయి? 
మాటవరసక్‌, గుర్రం ఎక్కి పోతూవుంటాను మీరు జ్ఞాపకం వస్తారు ఇంకో మూడు 
నెలలు మూడు నెలలలో నాకు సెలవు దొరుకుతుంది ఇంటికొస్తాను అప్పటికి 
పిల్లపుట్టి ఉండాలి ఇంట్లో కత్తులూ కటార్లూ అజాగ్రత్తగా పడెయ్యకూడదు. 
పెద్దవాడు సరిగ్గా మిలిటరీ శాల్యూట్‌ చెయ్యడం నేర్చుకున్నాడా? నారాయణ నేను 
రాగానే యేం చేస్తాడు? ఎదొ ఒకటి .కొత్తగా తయారుచేశానని చెప్పి చూపిస్తాడు 
కవలలో! ఎవరు ముందుగా నా దగ్గర కొస్తారో అని యిద్దరూ పాకుతూ పాకుతూ 
కాట్టాడుతూ వస్తారు “ఎందుకు డెబ్బలాడుకుంటార్రా? ఈ తొడలమీద ఇద్దరికీ 
కావలసినంత స్థలం ఉంది!” అంటాను. మరి నా భార్య! ఆర్నెలలయింది దాన్ని 
చూసి! ఆర్నెల్లకి పైగానే అయుంటుంది. నేను ముట్టుకోగానే నా చేతుల్లో కరగిపోతుంది 
కాబోలు! నన్ను చూడగానే దాని కళ్ళల్లోకి నీళ్ళొస్తా యనుకుంటాను! పిచ్చిపిల్లు 
(నిలబడి) ఉం సరే ఈ పురాణాలకేంలే! ముందు నీ సంగతి చెప్పు! ఇన్నాళ్ళాయి ఎలా 
వున్నావు నువ్వు? 

(కళ్ళు మూసుకొని) ఎలా వుండడానికేం వుంది? మీకోసం కనిపెట్టుకొని వున్నాను. 
మీకింకో కొడుకుని కన్నాను బక్కపలచగా తయారయాడు. అందరిలాగా బలంగా 
ఈ ఆఖరివాడెందుకు లేడో? బహుశా వాణ్ణి మోసినన్నాళ్ళూ నేను ఎడుస్తూ వుండేదాన్ని 


కాబటి! 
ల 


: ఎదిగినకొద్దీ పుష్టిచేస్తాడు లెద్దూ! నాలుగు రోజులు వోపిక పడితే అన్నలకన్నా బలంగా 


డ్‌ 


తేలుతాడు! చూస్తూవుండు వాడు వీరాధివీరు డవుతాడు 

(దిగ్గున మండిపడి) నా చిట్టిబాబు వీరుడు కానక్కరలేదు నాకు మొగం మొత్తిపోతోంది 
మీరు వీరాధివీరులై నాకెంత ఒరగబెట్టారో చూస్తూ ఇంకా నా పిల్లల్ని కూడా ఎందుకు 
వీరుల్ని చెయ్యడం? అఖ్కర్హేదు. కట్టుకున్నవాడు కనబడకుండా పోతే ఆడదాని అవస్థ 
యెలా వుంటుందో తెలుసా మీకు? మీరు పోయినతర్వాత నేను ఉండలేనట్టే ఉంది. 
ఎందుకండీ నా గొంతుక ఇలా కోసేశారు? ఎవడో వెధవకి బుద్ది లేకపోతే ఎందుకు 
మీరు నిష్కారణంగా చచ్చిపోయారండీ? 


: నన్నేం చెయ్యమన్నావు చెప్పూ! ఆ గాడిద నన్ను పిరికిపంద అన్నాడు. లేకపోతే, కాళ్ళు 


వాణుకుతున్నాయా అని అడుగుతాడా? అందులోకి సాటి ఆఫీసర్ల ముందు? 
అంచేత వెళ్ళక తప్పింది కాదు. పోనీగాని, అప్పుడు నువ్వు నా పక్కనిఉంటే 


శశీ అమ్మా స 65 


నాన్న 
అమ 


ఈ 
డిగా) వెళ్ళమనే దాన్ని వాడినలా మాట్లాడనివ్వకండనేదాన్ని “వెళ్ళండి! 
చూస్తారేం? మనవంశం యెపుడూ మాటపడి యెరగదు" అనేదాన్ని వాడికి 
బుద్ధివాచ్చేటట్లు మీ చేతికి కత్తిఇచ్చి పంపించేదాన్ని. 
చూశావా మరి సరీగ నేనెలా ఆనుకున్నానో నువ్వూ అలాగే అనుకొనేదానివి 


. కొను మీమీద నాకెంతో అపేక్ష మీరే నా ప్రాణం. అంచేత పోనిద్దురూ, ఆడదాని 


(ప్రేమకి అర్థం యేమిటి? మీరంటే నాకెందుకంత ఇష్టం? ఏమో? ఎందుకు మిమ్మల్ని 
చూస్తే ప్రతి ఆడదీ పడిచస్తుంది? ఏమో! పోనీ నా మాటో? మీలో ఏం చూచుకొని 
డపేమించాను? మీ ఒడ్డూ పొడుగూ, మీ మిలిటరీ వేషం, మీ ధైర్యం, మీ 
అమాయకత్వం, మర్యాదకోసం ప్రాణానికయినా తెగించడం, దేన్నీ లక్ష్యం 
చెయ్యకపోవడం! ఏమో ఇవన్నీ కారణం కావచ్చును లేదా నేను వెర్రిదాన్నై మీకు 
లోబడిపోయి ఉండవచ్చు. మీరు దగ్గర లేకపోతే నాకొక్కక్షణం కూడ తోచకపోయేది 
మతిపోయినట్టుండేది. ఏమయినా ఇప్పటికీ మీకు అమర్యాద జరుగుతుందంటే 
నేను సహించలేను. అందుకే మిమ్మల్ని వెళ్ళమనేదాన్ని 


. చూశావా మరి! అప్పుడు తక్షణం నేను బయటెరి ఉండకపోతే - 


బతికిఉందురు! ఎంత బాగుండేదప్పుడు మర్యాద దక్కదంటారా? మీ ఉద్యోగం 
పోయేదంటారా? పోతే పోయింది! నే నున్నాను మీ పిల్లలున్నారు. అందరం కలసి 
ఈ కొంపలో పడివుందుము అదే అలవాటయ్యేది మీ ఉద్యోగం పోయిందని 
నేనేమైనా చులకనగా చూస్తానా? ఒక్కనాటికీ అలా తలచకండి పిసరంతయినా 
మీమీద నాకున్న గౌరవం తగ్గదు. పెద్ద ఉద్యోగం పోయినప్పుడు మాకు బాధగానే 
ఉండవచ్చు. కాని అన్నిటికీ అలవాటు పడిపోతాం. మీరెప్పుడూ మా దగ్గరే ఉంటారు 
మీకు నేను సంరక్షణ చేస్తూ - 


- ఇరుగు పారుగిళ్ళకేనా వెళ్ళకుండా, ఎవరి ముందూ తలెత్తుకొని తిరగలేకుండా 


ఎప్పుడూ ఇక్కడే నేనుండాలి. అవునా? అప్పుడు నువ్వు చాలా సంతోషిస్తావు కాదూ? 


; సంతోషం లేకపోవచ్చు. సంతృప్తిగా ఉండేది. ఎక్కడికక్కడే నేను తృప్తిపడతానని 


మీకు తెలుసు. ఇప్పటిదాకా కూడా ఈ సంసారం ఎలా ఈదుకొస్తున్నానో మీకు 
తెలుసు. 


. పాపం! బెను. నా ఫించనురాళ్ళు తప్ప యింకేముంది నీకు? ఇంత సంసారాన్నీ ఒక్క 


చేతిమీదుగా ఎత్తుతున్నావు. 


* అయిదుగురు పిల్లలు! ఈ చేతుల్లో పెంచుకొచ్చాను. ఇప్పుడు చూడండి వీళ్ళని! 


ఇంకో పెద్దదిక్కులేని యిల్లు! ఇంకో మనిషి సాయంలేదు. వంట చెయ్యడం 
దగ్గరనుంచీ అన్నీ నేనే! ఇవన్నీ మీ మొగాళ్ళకెలా బోధపడతాయి? క్షమించండి. 
ఇవన్నీ వెళ్ళబోనుకో కూడదు గాని - యెన్నని చెప్పను? పిల్లలికి లాగులూ, 
చొక్కాలూ, పది గంటలు దాటకుండా వంటా! ఇస్కూలు జీతాలూ! ఏడాది 


నాన 
ఘు 


ఆమ్మ 


నాన్న 
అమ్మ 


నాన్న 


అమ్మ 
నాన్న 
అమ్మ 


J 


తిరక్కుండానే ఇట్టే యెడిగిపోతున్న పిల్లలకి మళ్ళీ లాగులూ. మళ్ళీ చొక్యాలూ, 


అంటూ ఎంగిళ్ళూ, నెలనెలా ఇస్తూలుజీతం? ఎక్కడనుంచి తెచ్చేడి? ప్రతి దమ్మిడీ 
లెక్క చూచుకోవాలి! ఉన్నడాంట్లోనే సరిపుచ్చుకోవాలి' ఇవన్నీ మీకో లెక్కకి రావు 
ఇందులో నేను చేసిన ఘనకార్యం యేమీ లేదు యుదడ్దరంగంలో మీ ధర్మం మీరు 
నిర్వహించినట్టే ఇంట్లో ఇదీ నా నిరవాకం! అదేమిటండీ అలా చూస్తున్నారు నా వేపు! 
(తలవంచి) చూశారా నే నేస్టితికొచ్చానో 

ఎంత అందంగా కనబడుతున్నా విప్పుడు! ఇదివర కెప్తూడూ నువ్వింత ఆందంగా 
కనబడలేదు నాకు. 

(సిగ్గుతో) చాల్లెద్దురూ ఊరుకోండి! ఎళ్ళు పైబడ్డకొద్దీ బతికున్న వాళ్ళు భయంకరంగా 
మారిపోతారు మీలో పిసరంతకూడా మార్పులేదు మీ యెదుట ముసిలవ్వలాగ 
కనబడడం నాకెంతో సిగ్గేస్తోంది. ఆబ్బా! నావేపు చూడకండి. ఈ మొండిప్రాణం 
ఎప్పటికీ పోదేం? ఎం సుఖపడ్డానని ఇన్నాళ్ళూ? మీరు పోయిన తర్వాత ఎలాగో ఈ 
బొందెనిమాత్రం ఈడ్చుకొస్తున్నాను 


మైనం, నేనున్నప్పుడు మాత్రం నిన్నేం సుఖపెట్టగలిగాను? 
" మీరంటూ వుండడమే నాకు కొండంత ధైర్యంగా వుండేది. పిల్లలు పెద్దవాళ్ళయి 


చెయ్యి దాటిపోతున్నకొద్దీ మీరు లేని లోపం మరీ స్పష్టంగా కనబడేది. మీరు మరోలా 
అనుకోకండి నా పిల్లలు నాకెప్పుడూ ఎదురుతిరగలేదు ఆదిమూర్తి, నారాయణ, 
కవలపిల్లలు అంతా నేను చెప్పినట్లు వినేవాళ్ళు. కాని అంతమంది పెద్దవాళ్ళవుతున్న 
కొద్దీ నాకు దూరమయిపోతున్నారు వాళ్ళ చేతలు బోధపడకపోతున్నాయి. వాళ్ళ 
మాటలు బోధపడకపోతున్నాయి. మళ్ళీ యెంత మప్పితంగా పెరిగిన బిడ్డలు! 
చిత్రంగా లేదూ? వాళ్ళ సంగతి నాకేమీ బోధపడకుండా వుంది! వాళ్ళ మాటలు 
నాకన్నా మీకెక్కువ బోధపడతా యనుకుంటాను. 


: నాకంతా మరీ గొడవగా వుంటుంది. వెర్రిభమ! ఆదిమూర్తి డాక్టరు. వాడి భాషే వేరు 


నారాయణ విమానాలను గురించి మాట్లాడుతాడు. మా రోజుల్లో విమానాలంబేనే 
విడ్డూరం! ఇక ఈ కవలపిల్లలున్నారా? వీళ్ళ అభిప్రాయాలేమిటో, ఎందుకలా 
ఎప్పుడూ కీచులాడుకుంటారో నా కర్ణం కాదు. అయినా వాళ్ళు మాట్లాడేది దేన్నిగురించి? 


* రాజకీయాలు! 
. జనా మరి! అవంటేనే నాకు తలనొప్పి. నేను వొతి సిపాయిగాళణి. 
: కాని మన పిల్లలందరూ మిమ్మల్నే ఎప్పుడూ తలుచుకుంటూ వుంటారు. పెద్దయాక 


వాళ్ళనికూడా మిలిటరీలో ప్రవేశపెట్టడమే మీ వుద్దేశమని నాకు తెలుసు. కాని మీరు 
చచ్చి పోయినతర్వాత ఇక వాళ్ళని సేనలోకి పంపించకూడదని నిశ్చయించాను. 
మిలిటరీ కాలేజిలో వాళ్ళకి డబ్బు పుచ్చుకోకుండా చదువు చెబుతారు గాని ననే 
ఎలాగో కిందా మీదా పడి వాళ్ళకి చదువు చెప్పించాలని స్థిరం చేసుకున్నాను. డాక్టరు 
చదువుగాని, ఇంజనీరింగు కాని మరేదయినా సరేగాని, మిలిటరీలోకి మాత్రం 


ఢఢ అమ్మా శా 67 


షో 
ణ్‌ Cn) 
స 


ఆమ్మ 


నాన్న 


అమ్మ 


నాన్న 


అమ్మ 
నాన్న 


అమ్మ 


ఎమో నాకు తెలియడు నా కడుపున సింహాలూ, పెద్దపులులూ పుట్టినట్లనిపిస్తుం 
ఆలా అనుకోడం తప్పని ఒక్కొక్కప్పుడనుకుంటాను వాళ్ళ బతుక్కి అడ్డు 
రాకూడదనుకుంటూ వుంటాను మాతృత్వం సిద్దించగానే ఆడది ఎలా మారిపోతుందో 
మీకు తెలియదండీ! ఆమె స్వభావమే పూర్తిగా మారిపోతుంది ఒకప్పుడెంత గర్వంగా 
తిరగేదాన్ని నేను! మీకు జ్ఞాపకం లేదూ మన పెద్దవాడు పుట్టిన కొత్త రొజుల్లో! 
న్నాళ్ళయిపోయింది? ” 
నాకింకా నిన్న కాక మొన్నలాగుంది మనం వేరింటి కాపురం పెట్టాలని మిమ్మల్ని 
వేధించాను నగలన్నీ అమ్మేస్తానన్నాను. నా ప్రాణం యిచ్చేస్తానన్నాను! ఇప్పుడో? 
నాకివ్వడానికేమీ లేదు మొదట మిమ్మల్నిచ్చేశాను తర్వాత నా పెద్దకొడుకు 
నిచ్చేశాను. ఇక నేను త్యాగాలేవి చెయ్యలేను నా పిల్లలు నాకు దక్కితే చాలును, 
వాళ్ళు వీరులు కానక్కరలేదు ఘనకార్యాలు చెయ్యనక్కర లేదు చేసిన ఘనకార్యాలు 
చాలును. నా బతుకు నాశనంచేసి పోయారు! మొదట మీరు! ఆ తర్వాత నా 
పెద్దకొడుకు! 
ఆదిమూర్తికేం! అమోఘమైన మరణం వాడిది మానవ సేవలో ప్రాణం వదలడం 
అమోఘం కాదూ? 


: ఎం అమోఘమో? ఎదో ఒక ఆశయం పేరిట చచ్చిపోతే అదో గొప్ప అనుకుంటారు 


మీరు కాని మీ వెనక యెవరిని దిగవిడిచి పోతున్నారో ఆ సంగతేమీ మీ కక్కరలేదు 
పోనీ మీ మాట అలా వుంచండి సైన్యంలో వున్నారు కాబట్టి చచ్చిపోవడం మీకు 
విధాయకమే. కాని నా పెద్దవాడెందుకు చచ్చిపోవాలి? చెట్టంత ఎదిగినవాడు డాక్టరు 
పరీక్ష ప్యాసయినవాడు. పదిమంది ప్రాణాలు రక్షించవలసినవాడు. నలుగురిలో 
గౌరవంగా బ్రతకవలసినవాడు నాకొడుకెందుకు చచ్చిపొవాలండీ? 

డౌక్టర్లకి నహా మరణం తప్పదు. మా పటాలంలో ఒక డాక్టరిలాగే హరాత్తుగా 
చచ్చిపోయాడు ఎంత మంచివాడని! మేం తరుచూ చదరంగం ఆడుతూ వుండేవాళ్ళం 
ఉభేత్తుగా ఒక రోజు మన్యపు జ్వరం వచ్చి తెల్లారేసరికి కొట్టేసింది 

నా కొడుకుని ప్లేగు తినేసింది. పరాయిదేశంలో ప్రాణాలు వదిలి పెట్టాడు నా 
కొడుకు! ఇదంతా మీరు చేపిన పనే! 

నేనా? నీకేం వెర్రెత్తిందేమిటి? నేను చచ్చిన పది సంవత్సరాలకి కదూ ఆదిమూర్తి 
విదేశాలకి వెళ్ళాడు? 


" జానుగాక, ఆదిమూర్తి చావుకి మీరే కారణమంటాను ఎప్పుడూ వాణ్ణి మీరు ఈ 


గదిలోకి, మీ దగ్గరకి లాక్కునేవారు! ఎప్పుడూ వాడు ఇక్కడే చదువుకునేవాడు. 


58 శో శ్రీశ్రీ 


ఆదిమూర్త 


G 
గ్‌ 
(e+ 


ఆదిమూర్తి 


ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 
ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 
నాన్న 


శా జ్యా ్యా అం యంలో స టెల్‌ అం ఇడి TF ిిం జ Fare 
వః 1౮ ఈం గ్‌ తెలుగా! Sern wre me కూతరు = ఉద్యోగం ఆయు ఎదనా 
వో brat 
ఇ 
న్‌ 


డొకరోజున! అంతదూరం వెళ్ళాద్రన్నాను నేను ప్రపంచాన్ని చూడాలని ఉందన్నాడు 
పగుతో పోరాడడానికి వెళుతున్నాడని నాకేం తెలుసును? మీరంతా యింతే, ఎ 
సంగతీ నాకు నిజం చెప్పరు, ఇదుగో వస్తున్నానని వెళ్ళిపోతారు మరి తిరిగిరారు నా 
కొడుకు నాతో చెప్పకుండా నా బతుక్కి ఆరని అగ్నిహోత్రం అంటించిపోయాడు 

(ఒక మూల చీకటిలో నుంచి ఆడిమూర్తి ప్రవేశిస్తాడు డాక్టర్ల తెల్లని అంగరఖా ధరిస్తాడు ) 
- అమ్మా' వెళ్ళుతున్నానని నేను చెప్పలేదే నీకు? మనం ఎంత వాప్‌ంచుకున్నామో 


ని 

- అందుకే నేను చెప్పలేదు చెప్పాననుకో నువ్వు 
యెలాగూ నేను వెళ్ళేవాణ్ని 

నిజంగా వెళ్ళేవాడివా? చూడు నాయనా! నా వేపు చూడు నువ్వెప్పుడూ నా మా 
జవదాటలేదు ఎంతో మప్పితంగా పెరిగినవాడివి నాన్నగారు పోయింతర్వా 
అసారం బరువంతా నీ నెత్తిమీద వేసుకున్నావు నువ్వు లేకపొతే నాగ 
యేమయిపోతుందా అనుకునేదాన్ని ఇంతట్లో హరాత్తుగా వెళ్ళిపాయావు చెప్పకుండా 
చెయ్యకుండా వెళ్ళిపోయావు అక్కడ చచ్చిపోయావు ఎంత పని చేశావురా నాయనా? 
ఎందుకంత పని చేశావు 


6 ౪౯ 


61] 


tn 


“ ఏడవడం మాని యిటుచూడవే వెర్రిదానా! డాక్టర్లకి కూడా కొన్ని విధులుంటాయి. 


రోగుల్ని కాపాడడం వాళ్ళ వృత్తి ధర్మం! అంతేకాదురా ఆదిమూర్తి! 


' ప్లేగు వ్యాధి! దాని జోలి కెందుకు వెళ్ళాలి? ఈ వూళ్ళొ మందులిచ్చుకుంటూ 


బతక్కూడదూ? ఆ సహాయం ఎదో యిక్కడి రోగులకే చెయ్యరాదూ? 

అది కాదమ్మా! అక్కడ యేటేటా వందలకొద్దీ ప్రజలు ష్లేగుతో చచ్చిపోతున్నారు నేను 
పేగును గురించి ప్రత్యేకంగా చదువుకున్నాను. దానితో పోరాడకపాతే నా చదువెందుకు? 
కాల్చనా? నా ధర్మం నేను నిర్వహించాను అంతే! 


- అది ప్రత్యేకం నీ ఒక్కడి ధర్మమెనా? 


ఆది సైన్సు ధర్మం సైన్సు మానవులకి సహాయపడాలి, నువ్వొకసారి ఆ చచ్చిపోతున్న 
జనాన్ని చూశావంటే “వెళ్ళరా నాయనా వెళ్ళు, వాళ్ళను రక్షించు" అని నువ్వే నన్ను 
పంపించేదానివి. ఇది నిజంగా గడ్డు సమస్యమ్మా! యెవరో ఒకరు సాహసించి తీరాలి. 


. అయితే యెవ్వరినో సాహసించనివ్వక నువ్వే ఎందుకు వెళ్ళాలంటాను? 


ఎందుక్కూడదూ? ఆదిమూర్తి తెలివైనవాడు. దేనికైనా తెలివైన వాళ్ళే ముందుగా 
తెగించాలి. మనదగ్గర వున్న కోళ్ళన్నిట్లో మంచిదాన్నే అమ్మవారికి బలి వేస్తామని 
మరిచిపోకు. 


శీళీ అమ్మా ఛి 69 


కేట్‌ «+ 


(+ 


ల 
7లో 


ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 
ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 


ఆదిమూరి . 
. జొను.నాశకేమీ తెలియదు నాకేమీ అర్థంకాదు మీరెవ్వరూ నా కర్ణం కారనుకుంటాను 


అమ్మ 


ఆదిమూర్తి : 


[| 
(౧ 
ళ్‌ 
| శ్‌ 
t 
{ గ 
(1 
బ్ధ 
టే 
స 
(ఈ 
ట్‌ 
క 
G3 
tA 
న్‌ 
రి 
౮ 
be 
ఇ 


సమయం వచి నపుడు తహడే పిచ్చి*పి క్‌ న్‌ అంత! ముందుగా మంచివాళ్ళి 


యూ. Co ఇ యా 
ఆహుతై పోతూవుంటారు నువ్వేమీ ఇదవకురా ఆదిమూర్తీ! పసందైన పనిచేశావు 
నువ! 


ఒక్కలైపాతారు. పసందైన పని చేశాడని మీకేం, మీరనేస్తారు ఆ టెలిగ్రాము 
చూసినమహా ప్పుడు నాగుండె లాగిపోయాయంటే నమ్మండి కళ్ళు చీకటు వ కమ్మిపోయాయి 
"మ అబ్బాయి శ పేగు వ్యాధితో పోరాడుతూ వీరోచితంగా మరణించాడు నిజమైన 


సైంటిస్టుగా చనిపోయాడు?" 


ళు 


అదీచూట' నా కొడుకు విరుడు! నువ్వు వీరమాతవి హీరోలాగ చచ్చిపోయాడని 
వుంది కాదూ టెలిగ్రాములో! యువర్‌ సన్‌ డైడ్‌ ఎ హీరో ఇన్‌ డి కాజ్‌ ఆఫ్‌ సైన్స్‌! 


దానికేంలే నాన్నా! నేనేమీ హీరోనుకాను. స్తేగువ్యాధికి మూలం కనుక్కోవడం 
మాత్రమే నాక్కావలస్‌ింది సైంటిస్టన్నవాడెపుడూ మూల కారణాలకోసం 
వెదుకులాడుతూ వుంటాడు అదొక్కటే అతని ఆసక్తి ఇక హీరో కావడమంటావా 
అదంతా వొట్టి ఆర్భాటం! కొత్త సంగతి కనిపెట్టడం గొప్ప సంగతి అదెంత 
చిన్నదైనాసరే చాలా ఆమోఘమైనది. 


: అయితే నువ్వేదేనా కొత్త సంగతి కనిపెట్టగలిగావా? 


నేను కనిపెట్టలేకపోతే నేమమ్మా ఇంకోళ్ళిద్దరు కనిపెట్టగలిగారు ఒకడు పంజాబీ, 
మరోడు అరవాయన 

అరవ్వాళ్ళంటే నాకిష్టంలేదు. నువ్వు కనిపెట్టలేక పోయినందుకు నాకు కష్టంగా 
ఉంది 

ఎందుకు నాయనా ఈ కనిపెట్టడాలు? ఎం లాభం వీటివల్ల? అనవసరం కావూ 
ఇవన్నీ? 

అబ్బ! నీ కదంతా తెలియదు. ఊరుకో, అమ్మా! 


నారాయణకూడా ఇలాగే అంటాడు కవలలూ ఇలాగే. “ఊరుకోవే అమ్మా! నీకేం 
తెలియదు" నాకేం తెలియదు భగవంతుడా! ఇంక కొన్నాళ్ళుపోతే నా సంగతే నాకేమీ 
తెలియకుండా పోతుంది! నా కడుపున పుట్టిన పిల్లలు! నా రక్తమాంసాలు పంచుకు 
పుట్టినవాళ్ళు మీరే అంటున్నారు నాకే సంగతీ తెలియదని! ఏదీ, ఇది చెపు నాయనా! 
ఎమిటి మీలో వుంది నా కరం కానిది? ఎందుకు మీరు నాకింత దూరమై 
పోతున్నారు? వేరైపోతున్నారు? నాకు మీరర్ణం కానట్లు చేస్తున్న ఆ విచిత్రమైన 
విషయమేమిటో చెప్పు నాయనా వింటాను. 

(ఆమెను సమీపిస్తూ) అదుగో! అమ్మా! నువ్వలాగ ఉద్రేకం తెచ్చుకుంటే దడపుడుతుంది 
అపలే నీ గుండె గట్టిది కాదు. ఏదేవా ప్రమాదం రావచ్చు. 


70 ఈ డీడీ 


జి 
[ళో 


ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 


ఉండు! నన్ను మాట్లాడనియ్యి నేను చెప్పదలచుకున్నది చెప్పనియ్యి' ఇంతింత 
చిన్నపిల్లలుగా ఉన్నప్పుడు మీరెంతో బాగా అర్హమయేవారు నాకు జ్ఞాపకం వుందీ 
నీకు? ఇంట్లో వొండుతూ వుండేదాన్ని నేను వీధిలో బుగ్గిలో ఆడుతూ వుండేవాళ్ళు 
మీరు మీలో ఎవరైనా పడిపోయి దెబ్బ తగుల్బుకున్నారంటే ఎంత దూరాన వున్నా 
తెలిసిపోయేది నాకు దబ్బున పరుగెత్తుకొని వచ్చేదాన్ని. నా చుట్టూ మిమ్మల్ని 


పెట్టుకొని, మీ అందరికీ అన్నం కలిపి తినిపించుతున్నప్పుడు ఎందుకో నా ఒళ్ళంతా 


ఒక్కసారి ఉప్పాంగిపోయేది! వీళ్ళు నా పిల్లలు! నావాళ్లు' నా కళ్ళు! వళ్ళే నేను! నేనే 
వీళ్ళు! అప్పుడు మీరు నాకంత బాగా అర్హమయేవాళ్ళు! ఇప్పుడో, నీకేం తెలియదే! 
నువ్వూరుకోవే అమ్మా! ఇదీ వరస ఏమండీ మీరు చెప్పండీ! ఎందుకు వీళ్ళంతా 
యిప్పుడిలా మారిపోయారు? ఎంచేత నా పిల్లలే నాకు కానివాళ్ళయిపోతున్నారు? 
చెప్పండి మిమ్మల్ని బతిమాలుకుంటున్నాను! 

చెప్పడానికేముంది! పిల్లలెదిగి పెద్దవాళ్ళయారు! ఒక్కొక్కళ్ళు ఒక్కొక్క గొడవల్లో 
పడుతున్నారు ఎవళ్ళ గొడవలో వాళ్ళు అంతే కాదూ? 

అంతేనా? నా గొడవమాత్రం ఎప్పుడూ వాళ్ళతోనేకదా! వాళ్ళు తప్ప నాకింకో లోకం 
లేదుగదా! మీ కందరికీ ఏవేవో పెద్ద పెద్ద పనులుంటాయి! పెద్ద పెద్ద 
ఆశయాలుంటాయి! పెద్ద పెద్ద ఆలోచనలుంటాయి! ఎమేనా అంటే నా కవేమీ 
అర్థం కావంటారు కాని నా ఆలోచనలన్నీ మీమీదే! నా తాపత్రయాలన్నీ మీ కోసమే! 
ఇందులో గొప్ప చెప్పుకోవడానికేమీ లేదులెండి మీ క్షేమం కోరడం! మీరేమై పోతారో 
అని బెంగపెట్టుకోవడం! ఏముంది ఇందులో గొప్ప! కాని, నా అయిదుగురు పిల్లలకీ 
అన్నం పెడుతున్నప్పుడు ఎ దేవుడి గుడిలోనో అభిషేకం చేయిస్తున్నట్లు అనిపించేది 
నాకు! నాయనా పెద్దవాడా! నువ్వు లేకపోవడం ఈ యింటికెంత వెలితిగా ఉందిరా! 
నేనేం చెయ్యను! చెప్పూ! నాకూ విచారంగానే ఉందే అమ్మా! 

బెను కాబోలు! నువ్వన్నదే సరికావచ్చునని తోస్తుంది! జెను. బుద్ధిలేనిదాన్ని! నాకేమీ 
అర్థం కాలేదు మాటవరసకి మీ నాన్న మనుష్యుల్ని చంపడానికి వెళ్ళి చచ్చిపోయారు. 
నువ్వు వెళ్ళి మనుషుల్ని బతికించబోయి చచ్చిపోయావు బెనిది తెలివితక్కువదాన్ని 
నాకేమర్గమవుతుంది! ఇద్దరూ ఒకరు చేసినదానికి సరిగ్గా వ్యతిరేకమైన పని చేస్తారు. 
ఇద్దరూ ఘనకార్యాలు చేశామంటారు మీ ఉన్నతాశయాలు నాకేమీ అర్థంకావంటారు 
మీలో ఒకరు ఏదైనా పెద్ద యిల్లు కడతారు రెండోవారు దాన్ని నేలమట్టం చేస్తారు. 
ఇద్దరూ వచ్చి నా దగ్గర అంటారుకదా! “జెనమ్మా! ఇవి చాలా ముఖ్యమైన పనులు. 
మా ప్రాణాలు ధారపోసి అయినాసరే ఇవి మేము చెయ్యక తప్పదు. ఇవేమి నీకు 
బోధపడవు. వూరుకోవే అమ్మా” అంటారు మీకేం పోయింది. మీరెంతో సులభంగా 
చెప్పేస్తారు మాటలు! చచ్చిపోవడం నులభమే జెనుగాక! మొగుణ్బ్జి 
పోగొట్టుకోవడంలాంటిది, కొడుకుని పోగొట్టుకోవడం లాంటిదిమీ కెవరికైనా, ఎప్పుడైనా 
సంభవిస్తే అప్పుడు మీకు తెలుస్తుంది నా క్షోభ! 





ర్వ 


శశీ అమ్మా 


ణీ 


ఫు 71 


ఆదిమూర్తి 


అమ్మ 


ఆదిమూర్తి . 
. వాడు వొట్టి అర్భకుడు 

. ఐఎదేనా ఒక తగినదారిలో పెట్టాలి నువ్వు వాడిని. 

. అక్కర్లేదు మీరందరూ చూసుకున్న దారులు చాలును! ఈ యీడున వాడికి ఏ 


అమ్మ 
నాన్న 
అమ్మ 


నాన్న 


నాన్న 
అమ్మ 


పెబాస్‌! సె 


మై నాకు మళ్ళీ డక్కనష్టుడు? ఎందుకు 
చచ్చిపోయావురా నాయనా! ఎంత మంచివాడివి నువ్వు! ఎంత జాగ్రత్త పరుడివి! నీ 
పెళ్ళి కూడా నిశ్చయమయిందని మరచిపోయావా? పెళ్ళి చేసుకోవలసింది నువ్వు! 
అప్పుడు నువ్విక్కడే వుండేవాడివి! అంతేనంటావా? 
(తల వంచి) అంతే కాబోలును 

(తోటలోంచి రెండుగుళ్ళు పేలిన చప్పుడు) 
(నాన్న తలయెత్తి) ఎమిటా చప్పుడు? 
ఎంతేదు గురిచూసి కొడుతున్నారు కవలవాళ్ళ కదో ఆట! 
సెబాస్‌! చాలా బాగుంది గురిచూసి కొట్టలేనివాడు ఎందుకూ 
పనికిరానివాడన్నమాట 
చిట్టిగాడికి తుపాకులంటే అసయ్యం! ఆ జోలికిపోడు! ఆదిమూర్తి కూడా అంతే! 
కౌను కాదూ? నువ్వెప్పుడూ నీ పుస్తకాలేవో నీ చదువేదో అంతేకాదూ! ఇప్పుడు నీలాగే 
తయారవుతున్నాడు చిట్టిబాబు 
కాని చిట్టిబాబు విషయంలో పుస్తకాలొక వ్యసనంలాపట్టుకున్నాయి. అవి చదువుతూ 
వాడు ప్రపంచాన్నే మరచిపోతాడు అదేమంత మంచిదంటావా నువ్వు? 
ఆయినా ఇంకా వాడికి కుర్రతనంకదా! 
ఎన్నేళ్ళొచ్చినా వాణ్దిగురించి ఎప్పూడూ నువ్విలాగే అంటూ వుంటావు. 


బుద్దులూ పుట్టనక్కరలేదు. మీరు వాడి తలలో లేనిపోని ఊహ లెక్కించి చెడగొడతారు. 
చిట్టిగాణ్డి యికమీద ఇక్కడికి రానివ్వను. 


. ఎంచేత? 
: ఎంచేతనా? వాణ్ణి మీరు వశం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు కాబట్టి నాకు తెలుసు 


వాడి చెవులో రహస్యంగా ఊదుతారు. “లేవరా సింహం! ఎదీ నీ మగతనం! ఏదైనా 
గొప్పపని చేసిచూపించు. లే! నీ ప్రాణాలని ఆహుతి యియ్యి! కీర్తికోసం, గౌరవంకోసం, 
సత్యంకోసం నీ ప్రాణాలని సమర్పించు ." నాకక్కరైదు. వీల్లేదు, ఒప్పుకోను, తెలిసిందా! 
నా సింహం జోలికి మీరెవ్వరూ వెళ్ళడానికి వీల్లేదు 


- అదేమిటే అలా అంటావు? చిట్టిగాడు వొట్టి దద్దమ్మ కావడం నీకిష్టమన్నమాట! 
- చిట్టిగాడు నన్ను వదలకపోవడం నాకు కావాలి. వాడిమీద మీకెటువంటి 


అధికారమూలేదు. మీరు చచ్చిపోయినతర్వాత వాడు పుట్టాడు వాడు నావాడు. నా 


సాంతం మరొహళ్ళకి వాడిమీద హక్కులేదు. చూస్తానుగా. ఇకమీద వాడీ గదిలోకి 
ఎలా వస్తాడో? 


72 పి శశీ 


లూ జయా ల తా 
ఇళ ఇ శానా భి me ఇ 2 క ర ఈ ee అస మ అలాల ఆఆ 
హోం ముదల చూత రా మ Mas య క య భయ క ల య (౫ అరు! 
a 
er 
నా జ్ఞా ఇక EA అ నాకే అ వన్‌ జ్‌ కాలి మ్‌ టో అ గో ~ ళ్‌ ల్‌ న! లో ఫలే ఇ ప 
శతా Zz ల్లా న్‌ - wy స్‌ శ. a 
Sree రుయా తప్పుకుండా న న చ నై ర కడ మంజు గక కం సే కూ జెపు మచకబు దుం అనె 
అకు! అతన్‌ క్‌ 


ఆదిమూర్తి టై 
ఆమ్మ జడుపా మీ దగ్గర శాకు అడ పందుకు ఇలా వగరగా రారా అబూ యాపకాళ యక్‌ 
Re Hr ఖీ 
నిన్ను చూసి! ఎంత బాగున్నాయో నీకి డాకరు దుస్తులు నీ చేతులమిడొగా 
వెళ్ళ్‌ పోతాననుకున్నానురా బాబూ! ఇలా అద్వతుంచనుకొలేడు 
ఆదిమూరి ఊరుకో ఆమ్మా నువు) నూరళ్ళు బతుకుతావు నీకు చావే వందడదు చచచడూ 
ఎడి జ టీ గై 5 Fo 
నువ్విక్కడే వుంటావు 
నాన్న మనందరికన్నా గట్టిప్రాణం మీ అమ్మడి ఆ సంగతిడానికి తెలియడు (చడరంలప్తువలం 
వున్న టేబిలు దగరకు నడిచి) ఎవరిక్కడ బలం పేర్హారు? 
ఆమ] కవలలు! ఇంతసేపూ ఒకడే కొటాట దు పుసకంలోచే ఏవో సమసుట! 
శ అ ంల్తు మ్య్‌ Ve ఆ అం క వ 
నాన్న కనాను జ్ఞాపకం వచ్చిండి ఇదెప్పుడో నెను మొదలుపెట్టి వడిలేకాను ఆవును చాలా 
ఆగ్‌ జీ 
(అ ~ క 
గమ్మత్తయిన సమస్య 
f ఢా ణా లో లి 
ఆఅమ్మ ఇద్దరూ ఎం దెబ్బలాడుకున్నారని! అయిదింట మంత్ర అంటాడు లక్ష్మను' అలా 
పనికిరాదంటాడు రామన్న! 
నాన లక్ష్మన్న అన్నదే రైటు! ఎమయినా నేను వేసే ఎత్తు అదే! 
హహ యా అనాలో 
ఆమ్మ . కాని ఇంకేదో పద్దతి కూడా వుందంటాడు రామన్న వాళ్ళ కొట్లాటలు మీకు తెలియ వ్య 
కనకనా? వీడు యతీ అంటే వాడు ప్రతీ అనక తప్పుదు 
~~ రా లా 
నాన్న (పరధ్యానంగా) ఇంకో పడ్డతా? ఎమిటి చెప్మా ఆ పద్దతి! బహుశా యిప్పుడు 


చదరంగం యింకో రకంగా ఆడుతున్నారనుకుంటాను బహుశా యీ బంటును 
యిలా కదుల్చుతారు కాబోలును . అరే తమాషాగా వుందే! ఇదేదో కనిపెట్టవలసిండె! 
రామన్న అన్నదాంట్లో కూడా యేదో వున్నట్టుంది. 
(వైమానిక దుస్తులు ధరించి చడీచప్పుడు లేకుండా తలుపు తీసుకుని నారాయణ 

ప్రవేశిస్తాడు) 

నారాయణ" వచ్చేశానే అమ్మా! ఇదుగో నాన్నకూడా యిక్కడే వున్నాడు! ఆదిమూర్తికూడాను! 
నమస్కారం నాన్నగారూ! బాగున్నావురా అన్నయ్యా? 

నాన్న - నారాయణకాదూ? ఎంత పొడుగు ఎదిగాడో! 

ఆదిమూర్తి . బాగానే వున్నాను నువ్వో? 

అమ్మ : ఇంత పెందరాళే వచ్చావేమిరా నాయనా? రోజూలాగ విమానం వేసుకొని వెళ్ళలేదూ? 

నారాయణ: ఎందుకు వెళ్ళలేదూ? ఎంత బాగుందనుకున్నావు ఇవాళ ఆకాశం! 

అమ్మ ఏమయితేనేం యింటిపట్టు చేరుకున్నావు అదే చాలు నాకు నువ్వు విమానం 
ఎక్కావంటే నాకు చెడ్డ భయం పోనీలే! పెందరాలే ఇంటికొచ్చావు చాలు! 





శశీ అమ్మా శస 73 


ఖు స్తు గాల్‌ ల బీ జ బా. అలుల చ 
క్‌ వ న్స 3! ఆ న జే “పర mT Ca wet ws అరాణటర్నా! 
వ్‌ é కలో. 
pry © య ఖో ఆయా సూర్‌ ప లు ల ఆ జ జరా జట ఆ జి అల్‌ ew 
Mata Wo ఈ మప ర mT wy వ | rere; రాజులా ఇర అట్టు రొ 
ea శ a 
pu ఇ! 
జనా. తేక oi 
అ 
ఆ అష నషం ఆట్‌ గా Mn చ Bere A నోట ఆ 
వరా లతపాయి దనున నిలబదుతుంది) ఎమిటి” నా న్నా అన్నయ్యా కనపడుతున్నారా, 
జతర. శీ 


జ ఆజ men A Gd జ్‌ PF లే We Wa 4 జామ జాన్స్‌ 
ఆఅదెవటమ్మా ఆలా అడుగుతావు”) ఆరుగో నాకు కసబజడుతూంటన? 
es 
“త్స ఇచ egg i ed జో a రోల MY నీ ఆ ణీ ర నా 
అరె వాళ్ళి మూడొ చనపాయారు!' ఎలా కనబడుతున్నారు నకు? ఎలా 
మల 


ణా న! జ వ్‌ ట్‌ జల్ల జీ జో య న జ్‌ ట్‌ లన్ని లోలా 
(Dom) అతా తలసాని... రకహుడదురడు ఆబుతొము క్‌ ప్పుడకం! ఆకాశం 
0% 
జ 
దండి ఆంతే! 


నారాయణా” నువ్వు నాడగర ఎమిటో దాస్తున్నావు 
జభ ఇగో 


1 
మరి నువు? కొపుడకూడదు 


గ్‌ విమానం కూలిపాయి నెను చచ్చిపోయాను 
tw 

ఏ కం ఇం 

యం నువ్వు గ అల్లి 

ar Smt నో 


శీ నువ్వు గాబరాపడకూడదు 

(వేలితో చూపుతూ) నువ్వు చచ్చిపోయావన్న మాట! 

కె నమ్మా! లోకం నేను చచ్చిపాయాననె అంటుంది 

(ఏడుస్తుంది) కొడుకొ! అయ్యో నా కొడుకు! నా నారాయణ! 

ఏడవకమ్మా! ధైర్యంగా ఉండాలి మరి 

ఎంతపని చేశావురా నాయనా! ఇలా వెళ్ళావు, ఇలా చచ్చిపోయావు! ఇక నిన్నెక్కడ 
వెతుక్కొనురా బాబూ! 

ఊరుకోవే పిచ్చీ! నారాయణ వీరోచితంగా ప్రాణాలు విడిచి పెట్టాడు! అమోఘమైన 
మరణం! 

నన్ను తగలేసిన మరణం! నాకెందుకురాదీచావు? చావును మెచ్చుకుంటారేమిటండీ, 
తెలివితక్కువ కాకపోతే! 

నిజం అమ్మా! ఇందులో ఎవరి తప్పులేదు నేను చిన్నస్టంటు వెయ్యబోయాను 
ఇంజను చెడిపోయింది నిజం అమ్మా! ఇప్పటికీ నాకు సరిగా తెలియదు ఎందుకు 
విమానం కూలిపోయిందో! 

కొడుకో! (అని కేకవేసి కుర్చీలో కూలబడి ఏడుస్తూ ఉంటుంది) 

అలాగే ఉండనీ అమ్మని! కొంతసేపట్లో అంతా సర్దుకుంటుంది (ఆమె పక్కనే 
నిల్చుంటాడు) 

(నారాయణని ఒక పక్కకి తీసుకువెళ్ళుతూ) ఎమిటిరా అబ్బాయీ ఈ కొత్త స్టంటు? 


74 ఈ శిగ్ర 


వాంచ IT 


ల్‌ 
శా 0 
(నూ fe! 

He 


తో 
అనాన్ను కలక అంగీ ఇ 


నొారాయ౭9 


మ స! తాలు క తో జా ఆ wis ట్‌ జ Pm నా 
లజ జ అన్యా ఈ కొ ఇ mm ఇ pp rm క 
లో ల ల్‌ న ated ఆక ష్‌ చు గ ఇ లే పో ఆలీఖ ల ల్‌ ఉల్లు న్‌ ల Di న క జ. 
న. a 
త జ మము తో ఆం స్‌ 
రదు గౌర అబు 
ce nn ఆం మెట్‌ ఇ ఇ కా అప్పు - | 
or ఉశాన ల్ల “ హూ న్నాం aera జ 
హా SG ర oem wn Bore న క జ కు క ల లన 
nnd అత్రి ఆలో వానా టు శ 
జ శ pa ఈల కర్‌ ‘ జ్‌ we MN rE జం అగో ~ క్‌ న 
అండం షి లో న వ క క అటా చెలీ బం Wish? i Wo SSI aug ఖం కతల 
“tr శు 
వ ఇ ఆం న ఇటో రాచి WY ఉల ఖ్‌ కూట 1 
(a ~ “రిల = * we కాలాలు చా జా -* 
బు రుతాయన్నమా శ | మ ఆజా Sr స ర నే. స కూ శక Se చక ఫం పు య్య yl డగా 
నటం ల ఇఇ కీ మ | జ్‌ వ్‌ 
(= మరెళ్ళ hart DEST య 
న్లో ఎ 
పటం అంజు he అల్వా ఫాల్‌ “ జా 
che cI రా! హం ఆరూ 1 ఆ క శి 
చ 
ట్‌ జ ల్‌ు ఇ జ ఇ ఒ అర్‌ బల ళా pp =. p 
గ్‌! ~ అ . (a అబే కటా న్‌ా ఇ సట్‌ య క 
ష్ష్‌ శ్చ హూ Pz 2 గతో ఆమన ee We PE he (ల గు ఎ డు dene వొ పటాో 
శ 
టల న షు అ ల పార్‌ యు. శాట్‌ వక 
తుపానులూ ఉండవు ఎంత లాణమా ఆది అలోచించునా నా! 
న. 
వల క ఇ వట w= ఇడ 
గి చిత్త అ గి భా్ది. ము. rf 
nal ఎత్తుక్‌ రుం he el 
ఆన్ని న నజ న లట న లో ww అ Mf వ్‌ జా నా అ ఖా న్‌ా 
అలు wD TIMID లు చాటు వోాయయాగం దంట as ta అదాయం 
లో 
ర. 
మొదలెటింది 
[oa 
శ స్‌ Ww gs Cag నాలా. జ్‌ ల 
అయితే నువ్వ; కొత రికార్డు పాపంచినట్లా? తేనట్రాం 
౮. ని 6 జ హా [on 
రా కాడి అం చి ద క న దీ ఎంది హాం ఇ తా 
= విమానానిక, ఈ పరిస్టితులక నాది కొత్త రకా! 
అ 
వాన్‌ ౯ జ చావలి wr ఇ 
కషి! నాకు చాలా సంతొషమయిండదినా బాబూ! 
అ సెన్స్‌ నేనీ ల ఓ > CON ఇళ ద పైసా ఎ wn దాటే న - జ లం 
లో ru ఆక్‌ U9 స్థాపించినట్లు wows DLW, wre rh 
ల 


చాలా విచారంగా వుంది 

ఎందుకూ విచారం? 

ఆల్టిమీటర్‌ ఉంటే నేనెంత ఎత్తుకి ఎగరగలిగానో తెలి! 
తెలియకపోతేనేం? అరవై వేలు దాటావు అదీ ముఖ్యమైన స 
ఎవరికీ తెలియని సంగతివల్ల ఏం లాభం నాన్నా? 

నువ్విది సాధించగలగడవేు గొప్ప నంగతి ఇంతవాడివి నువ్వవుతావని 
ఎవరనుకున్నారు? నిజంగా నిన్ను చూసి గర్వపడుతున్నానురా బాబూ! 

(ఏడుస్తూ) నారాయణా! నాయనా! నా చిన్ని నాయనా! 

ఊరుకో, అమ్మా! ఊరుకో. 

ఏడుస్తావేమిటే! ఈ చావు వృధా కాదు. ఏడవకు మరి! చూడూ! ఇక మీద 
చెయ్యవలసిన దెంతో ఉంది 

నన్ను వాళ్ళిక్కడికి తీసుకొచ్చి నప్పుడు నావేపు చూడకూడదు సుమా! వాళ్ళు తెచ్చెది 
నా కట్టెను మాత్రమే. నేనెప్పుడూ ఇక్కడే ఉంటానమ్మా నీ కెప్పుడూ ఇలాగే 
కనబడతాను. 

ఎందుకు వెళ్ళావురా బాబూ! ఎందుకు నాతో చెప్పావు కావు? అంత యెత్తు 
ఎగురుతానంటే నిన్ను వెళ్ళనిచ్చెదాన్ని కాను 

లాభం లేదమ్మా! నను వెళ్ళడం విధి. 


ఓ: 
$y 
ఏటే 
ర్‌ 
ళీ 
fy 
(శ 
Cn 
ఈం 
GJ 
(09 
ల 
fn 





శ్రీశ అమ్మా ఛా 75 


సాళ్ల జన ద య న య 
న ఆ Faget 1 న ఆ ఇల CTS అస్యా తదా! ల 
» 
pe న్‌ ~ జ న. a నా ~~ జానా అప్‌ ఇల్‌ వ్‌ లా అడ న యచ్చ జో దా ఫో న్‌ 
పంతు దెరంజు మూ సిం దంట అఎపంనౌ అటు జబణలి అణారు కొలు ఇదంతా సరు 
ES 


(లేచి నిలబడ) రండి లోపలికి! 
(లక్ష్మన్న తలుపు తెరచి గుమ్మం పరద స్‌ ంటాడు రంగసలం మీదికి వెలుతురు 
ప్రసరిస్తుంది) 


_ oo ఇప్పుడే కబురొచ్చిండి నారాయణకి ప్రమాదం విమాన ప్రమాదం 
భయపడకూడడు నువ్వు 
నాకేం భయంలేదు 
నారాయణ మరి - అమ్మా! అమ్మా! అప్పుడే తెలిసిందేమిచే నీ కీ సంగతి? 
(తెర) 
* ళో «x 


ద్యితీయాంకము 


(ఆదే గది కొత్తగా ఒక రేడియోసెట్టు మాత్రం వుంటుంది) 

(రేడియోముందు మోకాళ్ళమీద వంగి మీట తిప్పుతూ వుంటాడు మిలిటరీ మార్చి 
వినబడుతుంది అనహ్యాంచుకుంటునట్లు మొగం పెట్టి మళ్ళీ తివ్హూతాడు ఎనౌన్సరు 
గొంతుక వినిపిన్తుంది) 


ఎనౌన్సరు గొంతుక . జాగ్రత్తగా వినండి. చాలా ముఖ్యమైన విషయం. 


శాంతి భద్రతలను నెలకొల్పడానికి పౌరులందరూ తోడ్పడాలి. నగరంలో ప్రజలెవ్వరూ 
గుంపులుగా గుమికూడరాదని హెచ్చరిక. ఇందుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే గుంపుల 
మీద కరినంగా చర్య తీసుకోవలసిందని పోలీసులకీ మిలిటరీకీ ప్రభుత్వం ఉత్తరువు. 
అబ్బే! (అనవ్యాంతో మీట తిప్పుతాడు. దూరపు పాటి వినబడుతుంది. నేలమీద మోకరిల్లి 
వింటూవుంటాడు చేతితో లయవేన్తూ) 

(లక్ష్మన్న ద్రవేళం) 


76 యా శ్రీశ్రీ 


బాగానే వుంది కాని సంగీతాల కిది సమయంకాడు ఆబవెయ్యి దాన్ని! దుర్భరంగా 
వుంది 
(ఆవ్‌వేన్తూ నీ యిష్టం! లకో అనుకుంటాను ఆందుకే సంగీతం ఊద్యానవనాల్లోంచి 


వచ్చినట్టు- 

ఊరుకోవోయ్‌ గొల' లక్నో లేడు గక్నో లేడు సీ మతి భ్రమ! (సొగికెట్టు వెలిగెస్తాడు 
విసుగా వచాత్తుబేస్తాడు) ఇంటో చిక్కుకుపోయాను ఎం దార? (రిన్గువాబి చూనుకుంటాడు/ 
కూలీ వెధవల ఊరేగింపు బయల్లేశే వేళయింది! ఎదో పుట్ట 
న్‌ నక్కడ వుండి తీరాలి. (కటిక దగర నిలబడి వింటూ వుంటాడు) 


గః 
గ్గ 
న్‌ 
ల్ల 
గ్ర 
q 
UK 
or 
గి 


. ఒరే, అన్నయ్యా! 
. ఏం సంగతి? 


రామన్న సంగతి, ఏంచేశారు వ వాణీ! 
ఎమో నాకేం తెలుసును? అరెస్టుచేసి తీ 
తప్పు 

నువ్వు కలుగజేసుకుంటున్నావు కావూ? 
కొను అయితే నాది ప్రభుత్వ పక్షం ధర్మపక్షం అదే భేదం వాడికీ నాకూ 


సుకపోయారు కలుగ చేసుకోవడం వా 


. ఎలాగో ఆ బేదం? 


శాంతిభద్రతల స్థాపనకి, దేశక్షేమానికి మేము పాటుపడతాం. వాడుకోరేది అరాజకం 
కుర్రాడివి నీ కివేవీ బోధపడవు అదృష్టవంతుడివిలే బోధపడక పోవడమే మంచిది 
రామం అన్నయ్య మాత్రం దేశ క్షేమం వద్దంటున్నాడా? అయినా వాణ్ణి పట్టుకున్నారు. 
పట్టుకోరూ మరిక? ఈ కూలీ వెధవలా రాజ్యం యేలుతారు? కూలీ రాజ్యం! వాళ్ళకి 
తెలిసినదంతా ఒకటే! గొంతు చించుకుని కేకలు వేయ్యడం. వీలయితే లూటీలు 
చెయ్యడం (నిగరెట్టు నలివివేస్తాడు) వీళ్ళ చేతిలో పడితే ఇక దేశం బాగుపడ్డట్టే 


. లూటీలుమీరు అణచలేకపోయారు. రామన్న వచ్చి చెప్పిన తర్వాత కదా సద్దణగింది? 


వాడెవడంటా? ఇలా అలగా జనాన్నంతా పోగుచేసి నాయకుణ్ణి కావాలని వాడి 
వుద్దేశం. అధికారం అప్పుడు తమ చేతిలోకి వస్తుందనుకుంటున్నారు వాళ్ళు. 
ఒక్కనాటికి అది సాగనియ్యం మేము. 


; మేం అంటే? 
" మాపక్షం! మేమేదేశం! వాళ్ళంతా దేశద్రోహులు దురభిప్రాయాలను ప్రచారం చేసి 


దుర్మార్గుల రాజ్యం స్థాపించాలని చూస్తున్నారు. వాళ్ళకి కావలసింది పరిపాలన 
కాదు. రక్తపాతం. వర్గసామరస్యం కాదు. వర్గ కలహం! దేశం వీళ్ళ చేతిలో పడితే 
ఇంకేమేనా ఉండునా? అందుకే ఒక్క పురుగేనా లేకుండా వీళ్ళ నిలా నలిపి పారేస్తాం! 
వీళ్ళూ వీళ్ళ ఉపన్యాసాలూనూ! గొంతుకలు ఇలా నాక్కేస్తాం. (అభినయిస్తాడు) 


థీశ్రీ అమ్మా సహ 7 


తజ. 
Cw 


wy)? 
Rn =] వ అ 
షన ర అ స యా టల 
వె pe) 
జ ara ఇ తం వద్‌ “ఏ చ nt య fe 
[EEE a A!) lou గ దీ ఆ మట్టుకు వశం చడం లేదు కనిజెడుతున్నాం 
ఆ జో క అరి వైన్‌ రాల ల వాక = 
అంతే మా మనుషులు వాళ్లో పట్టైశారు జైలొ కూలడొనారు 
బల్లా తాల 
దరరనల 
an 
క ym. అనం రాక్‌ సా mf mn శ hn ర్‌ 
లేద్‌ కారు దో! దెంగ పెట్టుకొకు. జైల్‌ వాక్సుటు చెయ్యరు ఊరేగింపులో డెబులాటలు 
టల we soe చ 


ఆంతచాకా రాకూడదు కాని విడు అంతర్వ్యుద్దాన్ని డ్రురేపిస్తున్నాడు ఎందుకు చెప్పు 


వీడికీ రంధి? వాళ్ళ తాహతేమిట్‌ వీడి తాహతేమిట్‌? కుళ్ళు వెధవలతొ కూడి 
చెడిపోయాడు విషమించిపోతే యేమవుతుందో చెప్పలేను వాళ్ళలో కొంతమంది 
తుపాకులూ, పిస్తోళ్తూ జాగ్రత్త చేశారట మర్యాదగా ఆయుధాలన్నీ మా వశం చేసి 
ఎవరి పనుల్లోక్‌ వాళ్ళుపోతే యే జైదీలు ఉండరు. అపుడు అందరితోబాటు 
రామన్నని కూడా వదలి పెడతాం 

[కళ్ళు పెద్దవి చేసుకొని) జైడులో రామన్నయ్యకి సంకెళ్ళు కూడా వేశారు కాబోలు! 
గడి తలుపుల తాళం ఎప్పుడు విడుతుందో అని ఎదురుచూస్తూ ఉంటాడు ఏం 
ఆలోచించుకుంటూ ఉంటాడొ ఆ కొట్లో! 

ఉండు ఊరుకో (వింటాడు) యేమీ వినబడదు తుపాకులు పేలలేదు మంచిడే 
ఒక్క గుండు పేలిందా సరి మంటలంటుకున్నాయన్నమాటే మా వాళ్ళు సర్వసిద్దంగా 
ఉన్నారు ఒక్క పిసరు కనికారం చూపించరు. ఊచకోత కోసిపారేస్తారు (ఆగో 
ఊరేగింపు గొడవ లేకుండా పోయినట్టుంది పిరికి వెధవలు ఇలాంటి వాళ్ళతో 
రామన్నగాడి సావాసం! ఒక్క మరఫిరంగితో ఎక్కడివాళ్ళక్కడ చెల్లాచెదరయి పోతారు 
నీకేమయినా వినపడుతోందీ? పిసరంత చప్పుడు లేదు. బహుశా రాజీకి 
దిగుతున్నారనుకుంటాను అయినా ఈ బందిపోటు దొంగలతో రాజీయేమిటి నా 
మొహం 

అన్నయ్యా! చేతులు వెనక్కి విరిచి కడతారు కాదూ? 

ఏమిటి నీ ప్రశ్న? ఎవరిని? ఎప్పుడు? 

ఎవరినైనా ఊరి తియ్యడానికి తీసుకు వెళ్ళేటప్పుడు 

జను లేకపోతే పువ్వులదండలు వేసి తీసుకు వెళతారనుకున్నావా? ఎందుకలా 
అడుగుతున్నావు? 

(వెనక్కి చేతులు విరిచి కట్టినట్టుగా ఊంచి) ఇక చావక తప్పదనుకున్నవాడు 
ఉఊరికొయ్య ఎక్కుతున్నప్పుడు ఏమనుకుంటాడో? తెల్లవారు జామున చలిగాలి వాడి 
మొహంమీద రివ్వున వీస్తూ వుండగా శూన్యంలోకి చూస్తూ, కానియ్యండి మీ పని, 


79 శా శ్రీశ 


(1 
(ర 
ఓల 


(1 


భై 

ఫ్‌ 
J 

CG 


ec 
df 
yA 


సింహం 


ల క్మన్న 


రాజ్యం. హాన్‌ SE స న బా... పు నల చనల 

జాంటాయము Ee SITS TOW DI TIE ర కాకా? =e ఆరు 
ఆయు గు తారు 
ఊదుకుంటూ తాగుతాడు వాడు 


పోండి” అని కస్‌చేస్తాడు 


Sree తలి 1 


కేళి వోలేత కోపలతో “నాకేం చ వత్తు చెధవల్తారా 


ఏమిటా పేలాపన చట్రం 
న. తిరిగ్‌ అరుస్తాడు) ఫో వెధవా! నువ్వ వెధవ చెవల వెధవ్లా! (పయన్తూ 


రా ళ్‌ 
ాకాళ్ళుమెద వడ్‌పాతాశు) 
(రెండు భుజాలు పట్టుకొని గుంజుతూ) లే! వెరైత్తిన వ. మెటా అరుపులు? 
కవిత్వం రాయడంవల్ల మెడడు చెడిందా. లేక మెదడు చెడడం వల్ల కవెత్తం 
రాస్తున్నావా? 


(రెండుచేతుల్తో కళ్ళు కవ్హుకుని లేచి గదవన్వరంతో) అన్నయా! అన్నయా! మనుషుల్లో 
మనుషులకింత పడకపోవడం ఎమిటి? ఒక మనిషి ఇంకొకణ్ణి ఇంత అసహ్యించుకోవడం 
ఎందుకు? 

ఎందుకా? నీకింకా చిన్నతనం. ఇవేమి బోఢధపడవు హరిమీద గిరిపడ్డా ఒక ఆడర్శంకోసం 
నిలబడి పోరాడడం అంటే ఏమిటో నీకు తెలియదు. తనకోసం చెయ్యని పనులు, 
ఊహించని పనులు ఆశయంకోసం చేస్తారు ఊహిస్తారు నీతో వచ్చిన చిక్కేమిటంచే 
అన్నిటికీ నువ్వదరిపడతావు అమ్మ నిన్ను పూర్తిగా చెడగొట్టింది 

ఎలాగ? 

బాగా ముద్దుచేసి నిన్ను పాడుచేసింది అమ్మ ఇంకా కొంత కాలం ఇలాగే సాగితే 
నువ్విక ఆదర్శాలమాటే ఆలోచించవు. ప్రపంచశాంతి! విశ్వమానవ సోదరత్వం! ఎంత 


పెద్ద పెద్ద పేర్లు! కాని ఈ క్షణంలో మనకి కావలసినవి ఇవేవీ కావు! అంటుకుంటున్న 


మంటల్ని చల్లార్చడానికి సిద్దపడాలి. రామన్న కేమైనా అయితే అమ్మతో చెప్పకేం! 
అరెస్టు చేశారని చెబుదాం అంతే చూడూ! ఊరేగింపు చెదిరిపోయినట్టుంది. వెధవలు 
లాంగిపోయారనుకుంటాను. నువ్వెక్కడికీ కదలకూడదు సుమా, చిట్టీ! 


. మరి నీ మాటో? 


(భుజాలు కదుపుతూ) నిజంగా నేనిప్పుడు విధిలోకి వెళ్ళవలసి వుంది మావాళ్ళ 
పక్కని నిలబడాలి పోరాటం ప్రారంభమయితే నేనిక్కడ నిమిషం ఆగలేను. ఇంట్లో 
ఇరుక్కుపోవడం నాకు సుతరామూ ఇష్టంలేదు. అయితే ఒక చిక్కొచ్చిపడింది. 
నువ్వొకడివీ వున్నావు అగ్గి అంటుకుంటే మాత్రం - అమ్మది చాలా నీరసపు గుండె 
ఒకసారి చెలరేగితే ఈ గుంపులు ఎంతకైనా తెగిస్తారు చెయ్యిమీరిపోతే చేసేదేమీ 
వుండదు అంచేత నిన్నాకకంటితో ఇక్కడ కాపాడుతూ ఉండాలి. (సింహంవైపు 
వీపుపెట్టి, డాయరులోంచి ఒక రివాల్వరుతీసి, మందు కూరి, మళ్ళీ దాన్ని లోపల 


పెట్టేస్తాడు) నేను అవతలకి వెళ్ళవలసిన అవసరం ఎంతైనా వుంది కాని అంత 


ముంచుకొచ్చిందన్న సంగతి అమ్మకి తెలియకూడదు సరే, ఏమయితే అయింది 
సీకోసం, అమ్మకోసం ఇక్కడే ఉంటాను. 


శశీ అమ్మా ఛా 79 


(0 
i క్షీ 3 
zr టక్‌ 


(a 
f& 


( 
రక్‌ 4 
we 


EE 


(3 
(64+ 


ar 
ge 


(| 
ర్‌ 


లక్ష్మన్న 
అమ్మ 
లక్ష్మన్న 
అమ్మ 
లక్ష్మన్న 
అమ్మ 


pn "వి 

అం re ఆ ఆ 
న క అలా జ వి లాలు ది రాగా 9 వాయ నా చూ నువ ముదా “దశ 
pen wl wh Te a నే అల్‌ టు ౨ చస ఆ SPR శత భం త Dut కం భత (| WY ఫు 

క నల. అ ఎ వట 
త. ల రా ఆల గాది Wurm. దియా ల న్‌ దం 
పారపాటు జరిగింవని సాయంఠత్రానిక్‌ వడలి పెట్టస్తారన్నావు కాదూ” ఎమిటిరా 
వ 

వావి ఆ అప సం రారా య జకం దార 0 
ఆ అ అ మలల మె ముల హీ అంర్తు అ మ 


kh] 

అంచెత ఎలాగూ ఒక వారంరోజులు పడుతుందనుకొంటా 
వారం రోజులే! ఎం చేనాడని నా కొడుక్కిగతి” వెళ్ళి ఆ సంగతేదో చూసివస్తాను 

3 
Fir ik 3 pr జో Pa జో 
వఎక్షవమ్మా!' నిన్నసలు ఆ యరుపంచలక్‌ రానివ్వరు 

శన ప్త వ 

రానివరు! ఎందుకు రానివురూ? రామన్నకి చాకంటి బట్టలూ, ఇంత భొజనం 
తీసుకవెళతాను అందుకెవరు అడ్డు పడగలడు? ఎంత జైలైనా కొడుక్కి తిండి 
చ్‌ 
మ్‌ 


౧ తొ లాభం లేదమ్మా! చూడూ ప్రస్తుతం వీధులన్నీ మిలిటరీ 
కాపలాలో ఉన్నాయి ఊరిమధ్య కెవ్వరినీ వెళ్ళనియ్యరు 


శీ 


౦ 
జైలు శిక్ష? చూస్తూ వుండు అందర్నీ దులిపి వదుల్తాను “చా కొడుకుని ఖైదులో పెట్టే 
హక్కు మీకులే” దని వాళ్ళ మొగంముందే అంటాను 
ఆది సరేలేవే అమ్మా! ఆ హక్కు వాళ్ళకి తప్పకుండా వుంది 
ఎందుకని? ఎం తప్పుచేశాడు రామన్న? ఎవరికైనా ఇంత పిసరైనా హాని చేశాడా వాడు? 
అలాగని ఎవరన్నారమ్మా? రామన్న నేరం చేశాడని ఎవరన్నా ఎందుకంటారు? 
అనరుకదా! అయితే ఇక వాజ్ణెందుకు నిర్బంధించడం? 
అమ్మ! ఇవన్నీ నీకు అర్థం కావు సుమా.! 
నాకు తెలుసు! నాకు తెలుసు చిట్టీ! నువ్వలా వెళ్లు! వీడి సంగతేదో తేలుస్తాను ఈ 
ముసలిదాని చాదస్తం నువ్వేమీ వినఖ్కర్తేదు 

(సింహం ఇష్టంలేనట్లుగా నిష్కమిస్తాడు) 
అంతా అర్థంచేసుకోవాలనే ప్రయత్నిస్తున్నానురా నాయనా! ఏ తప్పూ చెయ్యనివాడి 
కెందుకో శిక్ష? అదొక్కటే నా కర్ణం కాకుండా వుంది 
చాలా విచారంగా వుందమ్మా నాకు! వచ్చిన చిక్కేమిటంటే దేశంలో ఇప్పుడొక పెద్ద 
అంతర్యుద్ధం చెలరేగుతోందని నువ్వు గుర్తించినట్టు లేదు! 
అయితేనేం? అసలి అంతర్యుద్దానికేం అవసరమొచ్చింది? 
వచ్చింది మరి! దేశం రెండు పార్టీలుగా చీలిపోయింది ఎవరో ఒకరే పరిపాలించాలి! 
ఎవరిది రాజ్యం అనే సంగతి ఇక ఆయుధ బలంవల్లనే నిర్ణయం కావాలి 
ఇందుకా ఈ నెత్తుటి వరదలు? 


50 ఛి శ్రీశ్రీ 


( 
ps 


ఓకే 
fs bye 
శ శల 
క 


(౧ (౧ 
గ్‌ ట్‌ 
ప్ర 


[3 
గ 


e- 


లక్ష్మన్న 


ఆమ్మ 


లక్ష్మన్న 
ఆమ్మ 


అ కన్న 


అమ్మ 


ల క్షన్న 


అమ్మ 
లక్ష్మన్న 
అమ్మ 
లక్ష్మన్న 
అమ్మ 


పరిపారించ దలచుకున్నాడు రామని? వాణి నేన 


స గ 


: 

త్తే 
-] 
రిం 
{గ 
లౌ 
గ్‌ 
బ్‌ 
{ t] 
fas 
[గ్‌ 
C3 


Ls 


న, Pa షు హై హ్‌ జ జ్‌ జు 

కెప్పుడూ వెళ్ళడు వాదు అమ మురతడెకా చెయ్య వెయ్యడు ఇంకా నీమాటడె 
ఆలో 

దో 


నీ కధదికారం చెలాయించడం ఇష్టమేమో? రా 


ఫ్‌ 
గ 

స్‌ 
ద 
ట్‌ 

(| 
Gq 
€; 

కా 
[| 
గ్రా 


ఒకడిమీద అధార్టీ చెయ్యడం వాడి స్వభావంలోనే లేదు 

వాడిలో లేకపోతే సరా? వాడిపక్షం ఉండే అడి అధికారం కోసం ఎగబడుతోంది. 
ఇష్టంవచ్చినట్లు మార్చెయ్యదలచుకున్నారు వాళ్లు! ఎంత పుపషద్రవం అపుడు? దేశం 
అంతా ధ్వంసమయిపోవడం తప్ప మరేమైనా మిగులుతుండా” వాళ్ళంతా దొంగలు, 
పచ్చి దొంగలు. దేశద్రోహులు దేశాన్ని నబ్బేట్లో ముంచి దొరికిందంతా దోచుకోవాలని 
చూస్తున్నారు 

ఎం మాటలురా ఇవీ! రామన్నని నేనెరగనూ? అలాంటి వాళ్ళతో వాడెప్పుడూ కూడడు 
నువ్వూ అలాంటి సావాసాలెపూడూ ఎరగవు నాకు తెలుసు దొంగలతోనూ, 
దోహులతోనూ ఎవరు చేరుతారురా? 


శ అందర్నీ గుడ్డిగా నమ్ముతాడు అద్‌ రామన్నలో పెద్దలోపం 
. పసితనం పాపం! నువ్వు మాత్రం చాలా గడుసువాడివిరా నాయనా? ఎవరినీ నమ్మవు 


అందర్నీ ఎడంగా వుంచుతావు. అయితే రామన్న ఎప్పుడూ చెడ్డ సావాసం చెయ్యడు. 


: అంటే నేను చేస్తానన్నమాట. అంతే కాదూ? ఒకటే వాడూ వాడి పక్షం రైటు, లేదా 


మెము ఇద్దర్లో ఎవరో ఒకరు ఘోరమైన దుర్మార్గాన్ని కొడిగడుతున్నారు 


వ నీలో దుర్మార్గంలేదని నాకు తెలుసు! చాలా సున్నితమైన మనస్సుంది నీకు. మంచి 


హుందాతనం వుంది. ఎన్నడూ నువ్వు నీచపుపని చెయ్యవు అప్రతిష్ట తెచ్చేపని 
ఎన్నడూ చెయ్యవు. అది నాకు బాగా తెలుసును. 


: చాలా సంతోషమమ్మా! నువ్వలా అనుకుంటున్నందుకు! రామన్నదీ వాడి పక్షానిద్‌ 


అధర్మమని నిష్కర్షగా చెబుతున్నాను నమ్ము. శాంతిభద్రతల పేరిట వాడి పక్షాన్ని 
పూర్తిగా తుడిచిపెట్టక తప్పదు! 


- బాగానేవుంది గాని నాయనా! శాంతిభద్రతల పేరిట రామన్నని నిర్బంధించవలసిందేనా? 
: జెనమ్మా! ఈ వ్యవహారంలో వాడు కలుగజేసుకున్నాడు కాబట్టి. 
: ఎంత సిగ్గుచేటు? రామన్నని ఖైదు చేసిన వాళ్ళది ధర్మపక్షం కానేరదు! 


నువ్వలా అంటున్నావు సరే! వీలు చిక్కితే రామన్న నన్ను జైల్లో తోయించేవాడే! 


॥ రామన్నా! 





బీభీ్‌ అమ్మా శి 81 


( 


న. 
వ్‌ కన్న 


అమ్మ 
లక్ష్మన్న 
అమ్మ 
లక్ష్మన్న 


అమ్మ 
లక్ష్మన్న 


అమ్మ 


లక్ష్మన్న 
అమ్మ 


లక్ష్మన్న 


అమ్మ 
లక్ష్మన్న 


అమ శ్ర 
లక్ష్మన్న 


క్‌ 
we 
కా తు జా న్‌ శ హ్హ c rE యు ఇ 
తెలివెళకువ దదద్యలైతే ఆలా చేస్తారు నికేమి డురుద్రేశాలు లేవు అలాంటప్పుడు 
Fol నా. (a 
న క ౧ స ag జ అజా ఆలో భా ర్‌ a ~ 
DEN Rm? rn ఆన్యాంయుజం! రామన్నః జెలో వెయ్యడం ఎంత 
వ oe దమ. కొ 
తూ "= ~ ఇల వం లో న గ్‌ జో 
అన్వాయమో నిన్తు వేసినా అంతే! దుర్మారులురా నాయనావాళ్లంతా! దుష్టులు! 
tia) ము ఇమా వ్‌ 
a జ 


మో 
ఎమో చెప్పలేం. బఎప్పుడైనా వదలిపెట్టడం ఖాయం బైట ఇప్పుడు గొడవంతా 


సద్దుకున్నట్టుంది. బహుశా రేపటితో అంతా పైసలా కావచ్చును 


. అప్పుడు నాతో వస్తావా రామన్నని తీసుకురావడానికి? 


అలో 


తప్పకుండా. 


. ఇవాళమట్టుకి వాడికేమైనా తీసుకువెళితేనేం? 
. ఇవాళకేమీ లాభం లేదమ్మా! 


(దూరంలో తుపాకి మోతలు, రంగస్థలంలో వెలుతురు తగ్గిపోతుంది) 


. ఏమిటా చప్పుడు? 


(ఇబ్బందిగా) ఎమీ లేదు ఎదో వీధిలో ఎక్కడో దూరంగా! అమ్మా చూడు! ఈ 

యింట్లోంచి ఎవ్వరూ కదలకూడదు 

పాపం, రామన్నమాట? 

ఎప్పుడూ రామన్నమాటే నీకు! మిగిలినవాళ్ళ సంగతే ఆలోచించవు! 

అంటే నీకో, చిట్టిగాడికో ప్రమాదం రావొచ్చుననా? 

మా ఘోష కాదమ్మా! నీకేమీ తెలియదు నేనాలోచిస్తున్నది దేశం గురించి 
(దూరంలో మళ్ళీ కాల్పులు) 


. రామన్న కేం ప్రమాదం వస్తుందో అని నా బెంగ 


(కిటికీ దగ్గర వింటూ) దేశానికేం ప్రమాదం వస్తుందో అని నా బెంగ! ఊరినిండా 
మెరికల్లాంటి సైన్యాలు సిద్దంగా ఉన్నాయి. వాటి అవసరం వచ్చిందనుకుంటాను 
న్యాయంగా నేను వాళ్ళ పక్కనే ఉండవలసింది. నా కోసం చూస్తూ ఉంటారు. కాని 
నేనిక్కడ ఉండక తప్పదు ఎమైనా జరిగితే మాత్రం యెవరో అక్కడ ఉండాలి (గట్టిగా 
అరుస్తాడు) ఊం కానియ్యండి చూస్తారేం? 
అదేమిట్రా ఆ అరుపులు? 
ఎం లేదమ్మా! భయపడకు. ఇక్కడే ఉంటాను నిన్నూ, చిట్టి గాణ్డి చూస్తూ! వీధుల్లో 
అల్లర్హయితే చండాలపు వెధవలంతా ఎగబడతారు. భయం లేదమ్మా! నేనిక్కడే 
ఉంటాను. 

(తుపాకులు వేలాడదీసిన చోటువైపు నడుస్తాడు) 


52 య గ్రశ్రీ 


ఆమ్మ 


అమ్మ 
రామన్న 
అమ్మ 


రామన్న 
అమ క్రై 
రామన్న 


అమ & 
రామన్న 


ek 
{A 
కే 
లు 
CG) 
ల్లో క్‌ 
గ 
zak 
th 
(; 
గ 
ch 


(అతని వెనక వెళుతూ) ఆబద్దం! అబద్దం! నాకు తెలును నువ్వంటున్నది నిజంగాచని 
(గదికి అడ్డుగా నడిచి అక్కడక్కడ వస్తువులను సడ్డిపెడుతుంది దూరంలో తుపాకి 
మోతలు) 

ఒక్కమారు రామన్న నా కళ్ళబడితే బాగుండును! (కుర్చీలో కూలబడి చేతులు 
జోడిస్తుంది) రామయ్య తండ్రి! నా కొడుకుని రక్షించు! సీతమ్మ తల్లీ! నన్ను క్షమించి నా 
పిల్లణ్ణి కాపాడు! వీళ్ళిద్దరూ నీ కుశలవులలాంటి వాళ్ళమ్మా! కంచి కామాక్షీ! మధుర 
మీనాక్షీ! నా పిల్లలకి హాని కలగకుండా రక్తించరూ? ఏడుకొండల వాడా తండ్రీ! నా 
బిడ్డను దగ్గరికి పంపించవూ! నువ్వేనా చెప్పవమ్మా అలిమేలు మంగమ్మా! 

(రామన్న నిశ్శబ్దంగా గుమ్మంవద్ద వచ్చి నిలుచుంటాడు. షరాయిలోనికి దోపిన చొక్కా 
చిరిగిపోయి ఉంటుంది. గుండీలు లేవు. మెడ నలుపుకుంటూ ఉంటాడు. 
రంగస్థలమంతా చీకటి) 


* (దిగ్గునలేచి) వచ్చావా నాయనా! ఆప్పుడే నిన్ను వదలిపెట్టైశారా? 
| వాళ్ళిక్కడ వదలిపెడతారమ్మా! వదలిపోయింది. శని విరగడై పోయింది. 


(అతనివైపు వెళ్ళుతూ) ఎంత బెంగపెట్టుకు పోయానురా బాబూ! నీకోనం!రా నాయనా! 
ఇలా దగ్గిరగా రా! 


. (దూరంగా తప్పుకుంటూ) వద్దమ్మా! నన్ను ముట్టుకోవద్దు అక్కడే నిలబడు! 
' (చేతులు జాస్తూ) అదేమిట్రా అబ్బాయీ! ఏమొచ్చిందిప్పుడు? నీ కోటేంజేశావు? 
" (దూరంపోతూ) ఉందిలే! ఉందిలే! భద్రంగా నీకు పంపిస్తారు. కోటు తతిమ్మా సామగ్రీ! 


అన్నీ యధావిధిగా, ప్లాను ప్రకారం జరిపించడంలో వాళ్ళు మొనగాళ్లు. 


. ఎవళ్ళు? 


: వాళ్ళే, కెల్లబలం! ఇంకా దీపం వెలిగించకమ్మా? ఎడుపాస్తోంది నాకు, ఐనా నీకో సంగతి 


చెప్పక తప్పదు. అందుకే తిన్నగా ఇక్కడకే వచ్చేశాను. నీ దగ్గరికి! బహుశా నేనే చెప్పేస్తే 
మంచిదనుకుంటాను. 


భీశీ అమ్మా ఛి 8౭౩ 


రం. చఎమయిుందరా రామా ఎమయింది?” (చేతులూపుతూ) ఇలారా నా దగ్గరికి! 

రామన్న... (దూరంగా పోతూ) మరి నువ్వు కోప్పడకూడదు నేనేం చెయ్యను చెప్పూ! ఆమాటకొస్తే 
అన్నయ్య మాత్రం ఎం చెయ్యగలడు? 

ఆమ్మ  ఎవశైతేనేం” ఏమిటా చేసేది? ఎం జరిగిందేమిటి? 

రామన్న అబ్బ' నీకింత ఆర్రం కాకపోవడమేమిబే అమ్మా! జెనులే! నీ సంగతే అంత! అన్నయ్యకి 
మాత్రం ఇదివరకే తెలుసు ఇంతా జరుగుతుందని! సరే ఆఖరికి అయిపోయిందేదో 
ఆయిపోయింది! 

ఆమ్మ (ఆంతకంతకు హెచ్చుతున్న ఆందోళనతో) ఏఎమయిపోయిండిరా నాయనా ఏమిటిది? 

రామన్న ఎతు లేదమ్మా! ఇక ఆంతా మరచిపోవచ్చును అప్పుడే అయిపోయి అరగంట దాటిండి! 

అమ్మ _ ఎమయిపోయి? 

రామన్న . నన్ను వాళ్ళు ఉరితీశారమ్మా! 

అమ్మ నానాయనో! 
(గుండె బాదుకుంటూ నేలపై ఒరిగిపోతుంది) 

అమ్మా (చీకటిలోనుండి ఆదిమూర్తి పరుగెత్తుకుంటూ వస్తాడు ఇదివరకు లాగే తెల్లని అంగరఖా) 

ఆదిమూర్తి ఎమయిందిరా తమ్ముడూ? 

రామన్న చూడు. అమ్మ పడిపోయింది. 

ఆదిమూర్తి _ (మోకరిల్లి అమ్మ నాడి పరీక్షిస్తాడు) ఎదీ చూదాం అమ్మ కెలావుందో? 
(నాన్నగారు చీకటిలోనుండి ప్రవేశం మిలిటరీ యూనిఫారం) 

నాన్న అమ్మకి మరేం ప్రమాదం లేదుకదా! 

రామన్న *" ఏమో తెలియదు హరాత్తుగా కిందపడింది 

నాన్న : అమ్మని గాభరాపెట్టేశావు. జాగ్రత్తగా ఉండాద్దూ? (మోకరిస్తాడు) ఎమే? వాంట్లో ఎలా 
వుంది? 

(నారాయణ వైమానిక దుస్తులతో చీకట్లోంచి వస్తాడు) 

నారాయణ నాన్నా! నాన్నా! అమ్మకి వొంట్లో బాగులేదూ? 
(చేబిలుమీద దీపం వెలిగిస్తాడు) 

ఆదిమూర్తి" (మోకరిల్లి) గుండెపోటు! సరిగా కొట్టుకోవడం లేదు! ఆయాస పడిపోతోంది 

నాన్న  * ఎవరినైనా పిలిస్తే బాగుండును! 

ఆదిమూర్తి: ఎందుకూ? మనమంతా లేమూ ఇక్కడ? ఇంకాస్త సేపటిదాకా అమ్మకి తెలివిరాదు 
గుండెదడ తగ్గిపోతుంది. కొంత సేపు విశ్రాంతి తీసుకోనిస్తే! ఏవీ ఆ తలగడా లందుకో! 

రామన్న : (తలగడాలు తెచ్చి) ఇంద! 

ఆదిమూర్తి నాన్నా! అమ్మ తల కొంచెం ఎత్తిపట్టుకో. (తలకింద తలగడాలు సద్దుతాడు) ఇక 
కదలకుండా పడుకో అమ్మా! (నిలబడతాడు) మీరంతా దూరం పాండి. అమ్మని కాస్త 
ఊపిరి తీసుకోనివ్వండి. 

నాన్న  . (నిలబడి) అమ్మ నెందుకురా అంత భయపెట్టావు? అసలు నువ్వెలా వచ్చావిక్కడికి? 

ఆదిమూర్తి. ఉండు నాన్నా! ఒక్క క్షణం (రామన్నని దీపంవైపు తిప్పి మెడ పరిశీలిస్తాడు) అదీ కారణం! 


64 యా శ్రీశ్రీ 


నాన్న 
రామన్న ఫ్‌ 


నారాయణ 


1 
27 
fh 
క్ష 
EA 
eA 
7 
ట్‌ 
ఇ 


లేదు నాన్నా? 

లేకపోతే రాజద్రోహం అయుండాలి 
జ్‌ కూ ౯ త ee, గా 
దేశద్రోహం అన్నారు నాన్నా వాళ్ళు 


ఒక దేశంలో రెండు సేనలా? 

ఒక్క సేనలో రెండు ఆశయాలు! 

ఎంత అప్రతిష్ట! సైన్యంలో విభిన్నాశయాలా? కాలం ఇలా మండిపోతోందేం? నువ్వేమీ 
గూఢచారిలాగ పనిచెయ్యలేదుకద! 

లేదు నాన్నా! వుపన్యాసాలిచ్చెవాణ్డి పత్రికా వ్యాసాలు రాసేవాజ్ణి 

అంతమాత్రాని కెవర్నీ ఉరితియ్యరు నువ్వు మతిపోయి మాట్లాడుతున్నావు సైనిక 
నీతిలో దేశద్రోహులకి, గూఢచారులకి మాత్రమే మరణశిక్ష! 

ఇప్పుడు కాలం మారింది నాన్నా? 


. జాను తప్పకుండా అలాగే కనబడుతోంది ఇప్పుడు మీ రాడుతున్న ఆటకి ఎదో కొత్త 


నియమాలున్నట్టుంది (అమ్మవైపు తిరిగి) ఇప్పుడెలా వుంది! 

(కుర్చీమీద కూర్చున్నవాడు ఆమెవైపు వంగి) స్మారకం లేదు నిద్రపట్టేసిందనుకుంటాను 

అయితే ఫర్వాలేదు. మనమాటల నెవరైనా వినగలిగిన వారంటూ వుంటే- 

. అమ్మ ఒక్కర్తే, మనతో మాటాడగల మనిషికూడా అమ్మ ఒక్కర్తే! ప్రపంచం అంతటికీ 

ఒక్క మన అమ్మ మాత్రమే మనతో సంబంధం తెగిపోకుండా ఆట్టే పెట్టుకుంది. 

(గ్లోబ్‌ను నిస్పృహగా తిప్పుతూ) అమ్మకి చెప్పక తప్పింది కాదు. చాలా మధనపడ్డాను. 
నాకు తెలుసులేరా! వెధవపని చేశావని ఒప్పుకున్నావన్నమాట. (ఒక డ్రాయరుతీసి 

వెదుకుతాడు) చూడండర్రా అంతమందీ! అమ్మ మనం కాల్చేపైవులన్నీ ఎలా 

భద్రంచేసిందో! ఎంత మంచిద్‌ అమ్మ! మనం బతికున్నప్పుడు ఇక్కడ పాగ తాగనిచ్చెది 

కాదు (కాళీ పైపును నోట్లో పెట్టుకొని పాగ పీలుస్తున్నట్లు నటిస్తాడు) మ్‌ ఉమ్‌! ఈ 

గదిలో వుంటె ప్రాణం లేచొచ్చినట్టుంది. 

(వెలుపల కాల్పులు, 


- (కిటికీ దగ్గరకు వెళ్ళి) ఊళ్ళో గలాటాగా వున్నట్టుంది! 


(టేబిలుమీది వస్తువులను అటూ ఇటూ నిర్లిష్తంగా కదుపుతూ) మావాళ్ళు, ఆ కాల్పులు 
మా బలంమీద. 

: ఇవిగో నా నోటు బుక్కులు కూడా ఇక్కడే వున్నాయి. అమ్మకి ఎంతాలోచనో! (ఒక 
పుస్తకం పుటలు తిప్పుతాడు) ఇదిగో చిన్నప్పుడు నేను గీసిన బామ్మ ఎంత వికారంగా 
ఉందో. ఇదిగో ఇదో కొత్తరకం విమానపు రెక్కని గీశాను. 


భీజభీ అమ్మా ఉప రర 


శ 4 
ఓ ఫ్‌ 
[గ్‌ 


[, 
న 


నే 
ఫ్‌ 
pr 


dq 
pe 


ఆదిమూర్తి 
నాన్న 
రామన్న 


రామన్న 


నారాయణ 
రామన్న 


కొ 
శ డ జోలికి వెళ్ళకు నారాయణా! కొత్తగా చచ్చి హఊోయినవా వాళ్ళకి 
రాటం సహజం' ఇదివరకు ఇక్కడే నలా వాళ్ళం సుమా అని ఎవరికో 
కీ జ్ఞాపకం చెయ్యాలనుకుంటారు చూడూ రామం! ఆఖరి ఘడియల్లో 


శానిక్‌ అప్రతిష్ట తీసుకరాకూడదని నీకు తెలుసును 
తల్లి ) అబ్బ పగవాడికైనా వద్దు అటువంటి చావు 

నిజమే నాకు చెడ్డ అసహ్యం వేసింది నా చేతులు వెనక్కి విరిచి కట్టి నిలబెట్టారు. 
ప చమురు మొగాల వెధవలు ఎనమండుగురున్నారు నా యమభటులు, 
వాళ్ళని చూ స్త నాకు జాలివెసింది 

ళ్ళకి Hoes a 

దండీ! కడతామన్నారు కాని నేనే కట్టనివ్వలేదు. 

వరన! నీకేమేనా మిలిటద్‌ లాంఛనాలు జరిపంచారా? 


G&G Gut 
రః WN 


: ఎవరో లెప్టినెంట్‌ అనుకుంటాను కగర్రపెత్తనంచేస్తూ నిలబడ్డాడు ఎండ్రపీతలాగ 


మొగం వాడూ ఇంజన్‌ లాగ అరుస్తాడు సరిగ్గా ఉరితీయక పోతే గుండేసి 
కాల్చెయ్యూలనుకున్నాడో ఏన కోన్‌ హో కళ్ళ యొదటే రివాల్వరు దట్టంచుతూ 
నిలుచున్నాడు 
"ఎంత ఘోరం! 


- నీకు తెలియదులే ఆదిమూర్తీ! డాని వరస అంతే. 
. అబ్బ! ఆ వెధవని చూస్తూవుంటే నాకెంత ఒళ్ళు మండుకొచ్చిందని! ఆఖర్ని వాడి మొగం 


ముందే అనేశాను “చేతకాని వెభవాయా! ఇంత ఆలస్యమేమిటిరా?' అని 


. తప్పు తప్పు. ఎంత మాటన్నావు? మిలిటరీ ఆఫిసర్‌ని అవమానించడమే? నిజంగా నీది 


మిలిటరీ శిక్షగాదు. చూస్తే కోర్టుమార్షల్‌ చూడాలి. ఒక మారిలాగే మా పటాలంలో 
ఎమయిందనుకున్నావు? దానికేంలే! మాటలకిది సమయం గాదు 

కాదు నాన్నా! ఒక అడ్డదిడ్డపు పరిస్థితిలో పడ్డప్పుడు ధైర్యం తెచ్చుకోవాలంటే ఎదో 
ఒకటనెయ్యాలి ఆ యనమండుగురూ నన్ను చూసి నవ్వడం! నాకూ నవ్వాచ్చింది ఆ 
నవ్వే నాకెంతో ధైర్యం కలిగించింది. కాని నేను నవ్వుతూ ఉండగా వాడిమొగం 
కందగడ్డలాగయిపోయి “కానియ్యం 'డన్నాడు అదే ఆఖరి క్షణం. 

అప్పుడేమనిపించిందిరా నీకూ? 

చెప్పకేం. ఒక్కసారి నా ముణుకుల్లో వొణుకు పుట్టింది. మనస్సంతా మబ్బు పట్టినట్లు 
మసకలు పోయింది ఇంతట్లో ఎవరో గొంతుక నొక్కినట్టయింది. ఆరవేసిన తడిగుడ్డ 
జారిపోయినట్టు పడిపోయాను. తల వెండ్రుకలలో చలిగాలి సోకినట్టయింది. 


రామన్న అదే కాబోలును (మళ్ళీ ఆరాటంగా వస్తువులు కడువుతాడు) కాని వం యాతన 
పెట్టింది! యమయాతనంటె నమ్మండ్‌ 


నారాయణ (నోటు బుక్కునుండి తల పైకెత్తి) ఆ మాట నాకు చేరే చెపునక్కర లేడు 
శ్‌ 


ih 


రావును నీకు తెలియదురా అన్నయ్యా! బాధనా బాఢధగాడు 


nf 
జ అల 
నారాయణ ఆలాగే పాపం మరి' విమానం లొంచి పడిపోతునుపుడు నేనూ ఆనుభవించకపోలేదు 


రామన్న ఎముంది? అంతా కళ్ళుమూసి తెరిచేలోగ అయిపో యుంటుంది 

నారాయణ ఎంతమాత్రం కాడు అరవై వేల అడుగుల ఎత్తునుండి వడడమంటే నేలని 
చేరడానికెంత సేపు పడుతుందో తెలుసా నీకు” ఎన్నొ యుగాలాగ ఉంటుందనుకో 
"ఎవరికీ చెప్పడం సాధ్యంకాదు పడుతున్నంత సేపూ తల్లి భూదేవి నీ మీదికి. మీద 
మీదకి వచ్చేస్తున్నటె ఉంటుంది 

రామన్న ఆప్పుడు నీకేమని అనిపించిందిరా అన్నయ్యా? 

నారాయణ ఏముండిలెద్దూ! ఏదో ప్రచండమయిన ప్రశాంతిమాత్రం “అయిపోయిండి మనపని! 
ఆయిపోయింది మని పని" అనే ఊహ! మాటలవి కావనుకో అయితేనేం? అలా 
పడిపోతూ అలా ఊహిస్తూ, మళ్ళీ మనం పడబోయే చోటు ఎలా వుంటుందో అని 
చూసుకుంటూ దిగడం, అబ్బా! చుట్టూ కనబడే చెట్లని చూస్తే భూతాల్తాగ ఉన్నాయి. 
ఏదేనా పాలంలో పడితే బాగుండు ననిపించింది 

రామన్న అయితే మరేం! బాగానే అనిపించిందన్నమాట 

నారాయణ అని నువ్వనుకుంటే సరా? నేను చెబుతున్నాను వినూ! ఆ పడిపోతున్నప్పటి 
నిస్సహాయస్టితికి ఎ బాధలూ సాటికావనుకో. ఒళ్ళంతా తిమ్మిరి కమ్మిపోయి ఒక 
వేలయినా కదపలేనట్లయింది ధూత్‌! 

ఆదిమూర్తి అయితే నువ్వు మరీ భయపడ్డావనాలి. 

నారాయణ * ఏమో! ఆ మాట నేనేం చెప్పగలను? కాని మళ్ళీ అలాగ చచ్చిపోయే అనుభవం మాత్రం 
నాకొద్దు చి! దుర్భరం! 

(కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దం) 

రామన్న మరినీ సంగతో ఆదిమూర్తి అన్నయ్యా? 

ఆదిమూర్తి నా సంగతా? దానికేం, మాంచి సావకాశంగా చచ్చిపోయాను. నా విషయంలో కొన్ని 
రోజులబాటు వచ్చే ప్రాణం పోయే ప్రాణం అయింది. రేయింబగళ్ళు తీసుకొని 
తీసుకొని- 

రామన్న . చచ్చిపోయావు 

ఆదిమూర్తి: జెను. ఇక మూడు రోజులుందనగా నాకు తెలిసిపోయింది. ఒకసారి నీ కా సంగతి 
నిశ్చయమైతే మరి నీ మనస్సు పెట్టే పరుగులకి అదుపుండదు. ఏవో జ్ఞాపకం వస్తాయి. 
అది నాకట్టే రుచించ దనుకోను. అదాహటిన్నీ నా సంగతి తేలిపోయిందిగా! ఒక్కొక్క 


భీశీ అమ్మా తా 6/7 


ఒక సాహసం చేశానండీ నాన్నగారూ? ప్లేగు క్రిముల ప్రపర్తన కనిపెట్టడానికి 


అక్షణమె ముందుకు రావడం కనిపెట్టాను సరిగ్గా పుస్తకాల్లో ఉన్నట్టే దీని తర్వాత ఇడి! 
డీని తరాత ఇది! ఈ జరం ఒంట్లో మంట! ఒక్కొక్కటే, ఒక్కొక్కటే! 


సేగు 
ge 


el 


జాగ్రత్తలు పడతారు గదా నీకెలా తగిలింది 


ఆరోగ్యవంతుల అవసరం పడింది అందరూ తటపటాయిస్తూ ఉంటే నా మీద 
పరిశోఢధనవ కానియ్యండన్నాను ఆ వెంటనే - 


ప్పేగు తగిలింది నీకు? 


తగలడంలోకీ! తుఫానులాగ చెలరేగింది మావాళ్ళంతా అనుకున్న దొకటీ అయిన 
దొకట్‌! 


ఆయితే అందువల్ల ఏం లాభం అబ్బాయీ! 


. విజ్ఞానాభివృద్ది, నేను చస్తేనేం? విషక్రిముల ప్రవర్తన తెలిసింది అది ముఖ్యం ఆ 


తర్వాత విరుగుడు కనిపెట్టడం సులభమవుతుంది. 


నారాయణ సప్లేగుతో చచ్చిపోవడం ఇబ్బందిగానే ఉంటుండికాదూ? 


ఆదిమూర్తి 


రామన్న ॥ 
నాను 

sk 
రామన్న 
నాన్న 
రామన్న J 


నాన్న 


ఇబ్బంది న్నర! ప్లేగు తగిలిన ఎలుకని చూశావ్‌? ఎలుకలాగే పడుక్కున్నా ననుకో అదేం 
జ్వరమో పాడో బ్రహ్మరాక్షసి కోరలతో కొరుకుతున్నట్టు! ఇక ఒళ్ళంతానా . పోనిద్దూ! 
గర్భశత్రువుకైనా వొద్దాచావు. 

అయితే మనందరిలోకి ప్రశస్తమైన చావు నాన్నది మాత్రమే అని తోస్తుంది. 

నాదా? నా చావు ప్రశస్త మనుకుంటున్నావా? 

ఎందుక్కాదు? యుద్ధరంగంలో మరణం. ఎమైనా అది - 


. ఆ విధంగా చావలేదు నాయనా నెను! 


అదేమిటి నాన్నగారూ అలా అంటారు? మీరు యుద్దరంగంలో చచ్చిపోలేదూ? 
చిన్నప్పటినుంచీ మేము నమ్ముతున్న దెమంటే - 

ఆఖరి దాడిలో గుండుదెబ్బకి నేను చచ్చిపోయానని! అదంతా అమ్మకోసంలే! అసలు 
సంగతి వాళ్ళు బయటపెట్టడానికి వీల్లేదు చూడూ! 


నారాయణ: ఆయితే మరి నాన్నగారూ మీరేవిధంగా - 


నొన్న క 


తుపాకి దెబ్బకి నేను చావలేదు చచ్చిపోయా ననుకొని మా వాళ్ళు నన్ను వదలిపెట్టి 
పోయారు. 


నారాయణ. గాయపడ్డ మనిషినా? 


నాన్న 


రామన్న . 
: పట్టుకొని నన్ను చిత్రవధ చేశారు. (విసుగ్గా చెయ్యి విసిరి) అదంతా ఎందుకులే 


నన 


ఆదిమూర్తి 


శత్రువులు తరుముకొస్తూంటే ఎం చేస్తారు? కాలికి బుద్ది చెప్పారు. నేనక్కడే 
ఉండిపోయాను. మన్యపు దొరలు నన్ను పట్టుకున్నారు. 
పట్టుకుని? 


ఇప్పుడు? ఆదిమూర్త! అమ్మకెలా వుంది? 
నాడి ఇప్పుడు కొంచెం నయంగా వుండి 


రికి ఛో శ్రీ 


అగు 


రాం 9౨ 


ఆదిమూర్తి 


గ 


రామన్న 


నాన్న 


ఆదిమూర్తి. 


ట్‌ 
లక... చూసుకుంటూనే ) 
చచ్చిపొమ్మంటారు 
tl జో 
ఎంతో ఘనకార్యం 
ఎప్పటికేది రుచిగా వ ఆది 


CON Fr 
మీ పేల హు 


క ఆదర్శ 


ఆంటారు 


(దూరంలో లో 
ఏమైతేనేం! ఎల్లపుడూ మా దానికోసం చనిపోతూవే ఉన్నారు 
మనకిప్పుడు జ్ఞాపకం ఉండకపోవచ్చును ఇది తప్పుడ 
నా కొక్కొకప్పుడేమనిపించుతుం దంటే - కొలువు ముగించుకొని 
ఇక్కడ మీ అమ్మతో జీవించాలని. ఏవో పూర్వస్యతులను పు 

లేదా మనం ఇంటిచుట్టూ మొక్కలు పెంచాలనీ! అల 
కాదూ! ఎమైనా జీవితాన్ని కొట్టిపారెయ్యులేము ఎడో ఒకట్‌ చెయ్య 
ఇస్తుంది జీవితం! మీరంతా పెద్ద పెడ్డ ఆదర్శాల కొసం టం. 
నెరుగుదును ఆదిమూర్తి సైన్సు కోసం, నారాయణ విమానాల ఆభివ్య 


ఇగ గొ 


చచ్చిపోయా నా 


నో 
బు ఎలో అకద 


వానవు 


బహూశా 


రామన్న - అబ్బాయీ! రామన్నా! నువ్వు దేనికోసం 
(చదరంగం బల్లమీద బలాన్ని పేర్చుతూ) సమానత్వం కోసం నాన్నా! 
కోసం! 

ఒహో అలాగా? మరి నేను రాజుకొసం దేశంకోసం నా పటాలపు మర్యాదకొసం 
చచ్చిపోయాను లేదా మాపై అధికారి ఒక చచ్చుచవట ఉత్తరువు ఇవ్వడం వల్ల అది 
సరేలే దానికేం! అన్ని చచ్చిపోవడానికి తగిన అమోఘావకాశాలే! కాని ఒకటుంది. 
చూడండీ మీ అందరికన్నా చాలాకాలం కిందట చచ్చిపోయాను కదా నేను అయినా 
మళ్ళీ బతికే అవకాశమే ఉంటే తప్పకుండా ఒప్పుకొని తీరుతాను సజీవంగా ఉండడమే 
సంతోషం. నేను సంతోషంగా బతికాను చాలా సంతోషంగా. మరి మిమ్ములందర్ని 
చూస్తూ ఉంటే, మీరు కూడా ఏవొ గొప్ప కార్యాలు, నిజంగా గొప్పవి సాగించే 
వారనుకుంటాను. ఇప్పుడేమైంది? అందరం ఇక్కడ పోగయాం! అందరం వీరాధివీరులం! 
అన్యాయం! దురన్యాయం! ఇప్పటికీ మనందరం బతికే ఉండవలసింది 

చావంత విసుగైన దింకోటి లేదు. ఇతరు లందరూ ఎన్నో పనులు చేస్తూంటే నోళ్ళు 
వెళ్ళబెట్టిచూస్తూ కూచోవడం తప్ప మనం చేసేది మరేదీ లేదు. మరణించాం కాబట్టి 
మనం గాలి ఎటువీచితే అటు కదలవలసిందే. (బుక్‌కేస్‌ దగ్గరికి నడచివెళ్ళి) న 
బతికిఉంటే అహోరాత్రాలు పనిచేసే వాడిని! రాచకురుపుని నిర్మూలించడానికి 


ఉపాయాలు వెదికేవాడిని. 





ణు 89 


శ్రీఢ్రీ అమ్మా 


క వా మూ జు 

em, pa తంల శీ aging tard న మ హాం లా క ఆప శన 

- ఆల వష నా రజ జక భక దక ఈం wo! mh స్య అఆ ల అను “ఆ హల న యా అ ఎఖ 
అ 

mm గ్రాలు నం కాం అభా స భె 

ఆ తో ఆ ఆ ఆఆ ఆ మి పనే ల్‌ 


(బేచిలుముందు కూచుని ఒక్క స్కెచ్చిగీస్తాడు ) జను? ఇది చాలా సరయిన పద్దతి! 

ఆడిమూరక్త (బుక్‌ కేస్‌ తెరిచి) అమ్మ నిజంగా చాలా గొప్పదిసుమా! 

రామన్న (చడరంగ బల్లవడ్డ) ఎలాగేమిట్‌? 

ఆడిమూక్తి నాకు వచ్చే పత్రికలన్నీ డాచిండి ఇండులో మెడ్రాసునుంచి వస్తున్న మెడికల్‌ జర్నల్‌ 
దీనికి నేను వ్యాసాలు రాసెవాణ్‌ 

రామన్న జెను అందులొ నీ చావునుగురించి పసందయిన సంపాదకియం ఉండి నేను 
చదివాను 

ఆదిమూక్తి (ఒక పత్రిక పుటలు తిరగేస్తూ) పత్రికలు చూడడమే బొత్తిగా మానేశాను ఏయే గొప్ప 


ని 
రి 
జ 
ష్‌ 
§ 
Un 


పెడుతున్నారో ఇప్పుడు, నేనో పాత పత్రికనై పోయాను. 
ఖంగా కూర్చొని పత్రిక తిరగేస్తూ ఉంటాడు) 
క్కని నిలుచుండి) చూడవే ముసిలీ' నీ పిల్లలంతా నీ దగ్గరకి మళ్ళీ వచ్చేశారు 
తో సదుపాయంగా ఉంది వీళ్ళకి నీకు తెలుసునో తెలియదొ గాని నీకు 
సంబంధించినంత మట్టుకు మేమంత మందిమీ యింకా బ్రతికే వున్నాం 
రామన్న (చడరంగం బల్లదగ్గర) ఉహు లాభం లేదు. చాలా కష్టం ఈ ఆట కట్టించడం 
నారాయణ జెను ఇదే పద్దతి ఆయితే గురుత్వాకర్షణ సూత్రం ప్రకారం ఈ విమానం రెక్క 
ఇంకొంచెం కిందికుండాలి. 
నాన్న (గ్రామఫోన్‌ పెట్టై తెరచి) ఈ గ్రామఫోన్‌ని యెప్పుడూ నాతో తీసుకు వెళ్ళేవాడిని, 
యుద్దరంగాలకికూడా! (అలవాటు లాగే కీ ఇస్తూ) ఇది నాకెంతో ఇష్టమైన రికార్డు నా 
జ్ఞాపకంకోసం మీ అమ్మ దీన్ని ఇక్కడే ఉంచింది. 
(గామపఫాను సంగీతం) 
(నాన్న వింటూ ఉంటాడు. మిగిలినవాళ్ళు ఎవళ్ళ గొడవలో వాళ్ళుంటారు ) 
ఆదిమూర్తి. (మెడికల్‌ జర్నల్‌ చదువుతూ) అరే విచిత్రం! ఆఖరికి కుష్టు రోగానికి విరుగుడు 
కనిపెట్టారు ఎంత గొప్ప విశేషం 
(వెలుపల కాల్పుల చప్పుడు) 
నారాయణ (శ్రద్దగా బొమ్మ గీసుకుంటూ) అవతల ఆ గొడవ యింకా అయిపోలేదూ? 
రామన్న (చదరంగం దగ్గర) ఎదీ ఇంకా ఇప్పుడే ప్రారంభం. చూడండి నాన్నగారూ! ఈ ఆట 
సమం అయిపోయేటట్టుంది. ఎర్రబలానికి గెలుపులేదు తెల్ల బలానికి గెలుపులేదు. 
(వెలుపల చప్పూడు ఎక్కువవుతుంది గ్రామఫోన్‌ ఆగిపోతుంది) 
నాన్న ఎంతో యిష్టం కానీ రికార్డు - (ఇంకో వేపు దృష్టి మరల్చివింటాడు) వింటున్నావా? ర, 
ట, ర, ట, టట! మరఫిరంగులు! 


గ ఖా 
క 


ఆర 
mm! 
= 


ర్జు 
9 


90 ఛా ఢ్రశ్రీ 


నారాయణ (నిలబడి) ఊరిమధ్య విరుచుకుపడ్డారు నాన్నా! 


రామన్న 
నాన్న 


న! | 
ఆదిమూర్తి 


q 
ఫ్‌ 
[లో 


నాన్న 


న్‌ వదలనే డల న 3 య్‌ 
లా ఓ నాం పణ a లా po క 4 జల ఆ ఒట్టి ల ల ల ఇ లను ఈ గ్‌ జల డో న్‌ు ఆ 
ము లో లా పూ ల యా శా నా భా కు ౫ అతున అతల ని అ ఆట జ్‌ బం న న య - 
స 
అ 
L ర న Waren నూ మ్య ౫ స ఇల ళా ¢ ష్‌ ల ష్ష్‌ యా స అనానను ~- ళ్‌ 
- త చ gee ees జ జ 
CF ౫ ఆం! ఎం ఈ ఆ చం] Dw ల ఏత నో ఆం న ఆత. wT Te ఆఆ లే. we te he 


అ గ్‌. 
“5 ఆగ బో ల క ఖో తీ శీ ళ్‌ pan ళ్‌ 
అవేవో కొత్తరకం తుపాకుల్లా వున్నాయి కొత్త చషుడు, కెండు మైళ్ళు దూరం 
ఫి ను 
"3 క 
పేలేటట్టున్నాయి 


స 


(ఉద్వేగంతో) ఆవి మా ఫిరంగులు! అంటే, మేం గెరిచామను మాట 


అమ్మ జడుసుకోకుండా ఉంటే చాలును 


ఆమ్మకింకా స్మారకం రాలెదు ఇడేమీ వినబడదు (జేబులో నుంచి బాండేజగుడ్డత్‌స 
వేలికి తొచనట్టుగా చుట్టుతూ, విషుతూ) జనంపై ఫిరంగులు కాల్ముకుంటారా 
ఎవరైనా? ఎంత జనాభా నష్టం కాడు? 

అయితే కావచ్చును కొత్త వాళ్ళకి జాగా యిచ్చెయ్యాలి కౌత్త ప్రపంచం పుడుతుందే 
వేనవేల ప్రజలు చస్తేనేం? ఆ చప్పుడు వినపడించా? ఎం మజాగా ఉండి' అబ్బ! 


శా 


విస్తరిల్లుతోంది కొసదాకా మావాళ్ళు నిలబడతారు. సిపాయిలంతా మా తరపు ప్రజలు 
మా పక్షం. ఆఫీసర్లే చాలడంలేదు మా శత్రువులకి విమానాలూ ఫిరంగులూ ఉంటేనేం? 
ఊరిమీద బాంబులు వేస్తారనుకోను అలాంటి పని చేస్తే ఊరంతా నేలమట్టమై 
పోతుంది అంత పని చేస్తారంటారా నాన్న గారూ? 

నాకు తెలియదు బాబూ! ఈ రోజుల్లో మీ కేవో కొత్త రూల్సు ఉన్నట్టుంది. 


నారాయణ (రేడియో సెట్టుప్రక్క) రేడియోస్టేషన్‌ ఎవరిచేతిలో ఉంది? 


రామన్న 


సందేహమా? మావాళ్ళ చేతులోనే ఉండి ఉంటుంది ఎదీ వెయ్యి అన్నయ్యా! 
ఏమంటారో విందాం! 


నారాయణ. సరే కానియ్యి. (రేడియో తిప్పుతాడు) విను మరి! 


రేడియో 


గొంతుక : 


రామన్న 


(లక్ష్మన్న గొంతుకవలె) ఇది తెల్లబలాల ప్రధాన కార్యాలయం. 
(బిక్క చచ్చిపోయి) ఎదో పారపాటు జరిగినట్టుంది 


రేడియో గొంతుక : ఇదే ఆఖరుసారి వీధుల్లో రక్తపాతం ఆపవలసిందని ఎర్రబలానికి తెల్లబలాల 





జ్ర అమ్మా ఫస 97 


రేడియో 
గొంతుక 


రామన్న 


ఆదిమూర్తి. 


రామన్న క 


క త్వా oe చ మా జ mY ఇట వ. జలే 
సతాశంకుని మాద కం ఇచే ఆబరి హాదడ లిక ఎ అయునాలను విసర్హించండి 
a అ అష an 

భ్‌ మ.) హ్‌ - ఇ pe ళో జో ల్‌ క్‌ 
అయిమ నసిమిషాలలోవుగా మము ఆయుధాలను అప్పుగించకపోత నగరం మెడ 

ఖ్‌ పే a జ్యా అ "ల a న అం అర్య వ Pe ఇ ఒల్లో 
రంగులు కాల్బ డానికి సైన్యాధ్యక్షుడు ఉత్తరువుచియ్య తప్పుదు 
ee జట 

(ఆరుస్తాడం) ఘోరం! అంత వని చేస్తారా వాళ్ళు? నాన్నగారూ వాళ్ళంత 

= (3 గ వ 
“సమోరానికొపిగటుకోరు కాదూ” మతి పోయిందేమట్‌ చెప్పా ఆ దగుల్నాజీలకి? 


~*~ 
య 


* కడలకూడతడని సైన్యాధ్య 
= 


ని 
ఇ టో కం స లొ య. వ్‌ త్న 
నిముషాలలో ఎర్రబలాలు లాంగిపొకపోతె నగరం మీద ఫిరంగులు బారుచేసి కాలడం 


Od 
మ! 
ప్రారంభమౌతుంది అవసరంపడితే విమానాలు కూడా దాడి చేస్తాయి 
రాక్షసులు! నిజంగా విమానాలు తెస్తారేం? వొట్టిది! మమ్మల్ని బెదిరించడానికి అంతే! 


గ కం 
మేము రాయబారాలు సాగిస్తూనే ఉన్నాము కాని వాళ్ళే రాయబారాలు ఒక మూల 
సాగుతూండగా తమకి చిక్కిన జైదీలనూ, మా ఆఫీసర్లనూ ప్రజలనూ హత్య చెయ్యడం 


గ . పచ్చి అబద్రం! మీరే ఖూనీలు మొదట ప్రారంభించారు (మెడ తడువుకుంటూ) దీని 


మాటేమిటి? 


ఇక రాయబారాలతో నిమిత్తం లేదు. ఆయుధాలతో ఎవరు కనిపించినా తక్షణం వాళ్ళని 
కాల్చేస్తారు. ఎర్రబలాల పక్షం వహించిన వాళ్ళందరినీ మిలిటరీ కోర్టులు విచారణ 
చేస్తాయి. ఇక రెండు నిమిషాలలో నగరంమీద ఫిరంగి కాల్పులు ప్రారంభమవుతాయి 
ఆఖరిసారి ఎర్రబలానికి హెచ్చరిక! ఆయుధాలను విసర్జించండి లేకపోతే ఈ నగరం 
నాశనం కాకతప్పదు అందుకు బాధ్యత మీదే! ఆఖరిసారి హెచ్చరిక! ఆయుధాలు 
వదలండి ఆఖరిసారి ఆయుధాలు! ఆఖరిసారి ఆయుధాలు క్రింద పెట్టండి! ఆఖరిసారి! 
అరుచుకో! ఇంకా అరుచుకో! ఆయుధాలు మాత్రం వదలకండి అబ్బాయిలూ! నగరం 
నాశనమైనా సరే! వాళ్ళు యిష్టంవచ్చిన పని చెయ్యొచ్చు మీరు మాత్రం లొంగకండి! 
అప్పుడందరూ చచ్చిపోవడానికి మంచి ఆదర్శం దొరుకుతుంది కాదూ! ఆపెయ్యరా! 
దాన్ని తమ్ముడూ! 

(నారాయణ స్విచాఫ్‌ చేస్తాడు) 

జాను! చచ్చిపోదగ్గ ఆదర్శం! పారా హుషార్‌ ఎగర్రబలాలు! పైపైకి కదలండి! 
స్వాతంత్ర్యంకోసం! విజయంకోసం! ఇంతకన్నా ఇంకో మంచి ప్రపంచంకోసం! 
లాంగిపోవద్దర్రా కుర్రాళ్ళూ! నగరమంతా ధ్వంసధూళి అయిపోయినా సరే! ప్రజలందరూ 
నాశనమైపోయినా సరే, ప్రపంచమంతా భస్మీపటలమై పోయినా సరే మన ఉద్యమం 


92 యా గశీణీ 


రామన్తు (ఆరుస్తాడు) బూనీకోరులు! 


నాన్న గట్టగా అరవ్వొద్రు అమ్మకి తెలివొస్తున్నట్టుంది 

నారాయణ పాపం? అమ్మ మంచి రద్ద సమయంలోనే మేలుకుంటోంది 

నాన్న . దీపాలార్పెయ్యండి. 

(చీకటి ఫిరంగుల మోతలు, తుపాకి కాల్పులు) 

ఆదిమూర్తి 

గొంతుక . అమ్మా! మరి నేను వెళ్తున్నాను. 

నాన్న 

గొంతుక నీకేం భయంలేదే అమ్మీ! మేం యెప్పుడూ నిన్ను వదలి పెట్టము 

నారాయణ 

గొంతుక అబ్బే! అదేదో తుఫానే అమ్మా! త్వరలోనే తెరిపిచ్చేస్తుంది 

రామన్న 

గొంతుక ఖూనీ! ఖూనీ! 
(దూరంగా ఫిరంగులూ తుపాకులూ పేల్చుతున్న చప్పుడు కీటికీలో ఎర్రటి మంటల 
కాంతి క్రమక్రమంగా హెచ్చుతుంది) 

అమ్మ  . (తలెత్తి) రామా! లచ్చిగా! చిట్టీ! ఒరే లచ్చీ! ఎమిటర్రా ఆ చప్పుడు? ఏడీ రామం? చిట్టి 
లచ్చిగాడేడీ? లచ్చీ - నా మాట వినబడుతోందా? 
(గుమ్మంలో సింహం) 

సింహం ఇక్కడే ఉన్నానే అమ్మా! (ఎలక్టిక్‌లైటు వేస్తాడు) నీ కోసమే వెదుకుతున్నాను 

అమ్మ (రెండు చేతులతో కళ్ళు మూసుకుని) చిట్టి! రామం ఐడిరా? ఇంకా యింటికి రాలేదూ? 

సింహం . లేదమ్మా! ఇంకా లేదు. 

అమ్మ . ఆ చప్పుడంతా ఏమిట్రా చిట్టీ! 

సింహం తుపాకులతో చంపుకుంటున్నారు. ఈ దగ్గిర్లో కాదులే నీకేం భయం లేదమ్మా! నేనిక్కడే 
ఉంటాను. (డ్రాయరు తెరచి లక్ష్మన్న దట్టించిన రివాల్వరు తీస్తాడు) నువ్వేమీ 
భయపడకమ్మా! 

అమ్మ : ఏం చేస్తున్నావు చిట్టీ! అలా ఉంచు ఆ రివాల్వర్ని. అదెందుకురా నీకు? దానితో 
ఆడుతావేం? వొద్దు. అక్కడ పడెయ్యి. 


ఢీఢీ అమ్మా ఛి 9౩ 


రేడియో 
గొంతుక 


He me షు యో శా ka జు ఉత శాం క Pp న ఇ నొ నశ ఖ్‌ 
ము! అయా ల దం ధాం ? కచ ee మ్‌ గ తుల 
ర చ్‌ న్స అ రూ. 
మ చ న శో ర ఇ ల్లో వాలని నిలో జ ప్‌ ల్‌ wut చా గొ తా వ అల్‌ లే జ్‌ 
జధలోకి పాయాతహమ్యూ!' తువాక ఆసుకుపోయాడు క్‌ ప్పడవద్డని ere చెప్పమన్నాడు 
I 


(ఆడే గడి. అయితే గోడలమిద ఆయుధాలన్నీ తొలగించబడ్డాయి) 
లా చల్లు 


ఓ తాళం వెసి, తాళాలు మొలలో పెట్టుకుంటుంది) 


లైటు వేస్తుంది) ఇంకేవీ ఇక్కడ మిగిలిపోలేదు కద! 
సమీపిస్తుంది)ి తమరింకా మాటలాడుతూనే ఉన్నారు కదూ? 
ఆవతల ఎం జరుగుతున్నదీ చిట్టిగాడికి తెలియ నక్కరలేదు (సెట్టుదగ్గర 
తటపటాయిస్తుంది) నాకూ తెలియనక్కరలేదు ఇంకో మాటకూడా వినదలచుకోలేదు. 
వాళ్ళంత మందీ ఎలా చస్తేనాకేం? (సంకోచిస్తుంది) చూశావూ? నువ్వు నోరు 
మూసుకోవాలి ఎవో కబుర్లు చెప్పాలనుంది కాదూ నీకు? చిట్టిగాడి మనస్సులో ఎవో 
వెగ్రిఊాహలు కల్పించాలని కాదూ నీ తాపత్రయం? వీల్లేదు! ఇక నిన్నుకేకలు 
వెయ్యనివ్వను మాయింటిలో నువ్వరవకూడదు. ఇంకెక్కడయినా నీ యిష్టం వచ్చినట్లు 
కేకలు వేసుకో. ఇక్కడమాత్రం వీలులేదు. ఈ యింటికి నేనూ పెద్దని, తెలిసిందా? 
చిట్టిగాడికి నువ్వు పిచ్చికబుర్లైవీ చెప్పకూడదు సుమా, ఎమనుకుంటున్నావో యేమిటో? 
(రేడియో వేస్తుంది) అయినా విందాం, యేం చెబుతావో చెప్పూ! 


(స్త్రీ కంఠం చించుకున్నట్లు ఆందోళనగా) ఇది ఘోరం. ఇది దారుణం. అన్ని ధర్మాలకూ 
విరుద్దం ఈ నేరం! ఒడంబడిక లన్నింటినీ కాలరాచివేశారు ఎన్నడూ కనివిని యెరుగని 
ఘాతుకచర్యలు సాగిస్తున్నారు స యుద్ద ప్రకటనా లేకుండా, ఎ కారణం చూపించకుండా, 
రాయబారాలనైనా జరపడానికి ప్రయత్నించకుండా, ఒక విదేశరాజ్యపు సైన్యం మా 
సరిహద్దులను దాటింది ఎ హెచ్చరికా లేకుండా, కేవలం నిష్కారణం, ఎ యుద్ధ 
ప్రకటనా లేనిదే విదేశీయ శతఘ్నులూ, విమానాలూ మా నగరాలమీదా, పట్టణాలమీదా 
దండయాత్ర ప్రారంభించాయి మా దేశం దురదృష్టవశాత్తూ ఒక అంతర్వుద్దంలో 


(1 
(1 


(ప= 


రేడియో 
గొంతుక 


గ టమ సప ల చం నా వాల ఇటో తో న్‌ హా జో LW EM, చు Sy mn Woy 
సెం వర ames జు ఆ టాం ఏ ఆ వ oe పల్‌ ఇటిలా స నీ శకం అణ అ జ జహా ww 
a 
లాలో, అబీ ఇల్‌ ae అంద్‌ జాబ్‌ స్‌ నె శ ఈ ఖో ళో a జు గో 
ప ణా జా c అజ పో PrP ఆం వె జ ~ ల ర్‌ జనాలు 1 క య 
నో నా క sy ఆలకొల్బడం క త అవ ను. క హాం ఈ మంచాల టల ఆం ల ఎ WG 
అట 


అడ ఎ Cul ams పజల Wee GN అజ వాల్‌ ల్‌ రో 
wo హం ము రా ఇయు యా = మ చెర్ల యు ఎల కలై 
జల్‌ (ఆట గి = కాలా ద Ds అంధం తం గ నావం క. వాటు. ఆన గ్‌ షు 
Pru (రూలు వు ౧/5 ప ఆ క కస్‌ కక గురి ఇ, ర ఆ న్‌ యైరి గి 


రా ఎ గ గ కారా న్‌ నా GA ల me ఐం జి గాని ల 
విజావని కల్‌ రతాహె దిరియు కం అతాచాల్‌ హోామూ మహూాబాెూతలోతు భూల్‌ 
డో be యు అ 
రా చా అవీ బా ట్‌ రా ఇద న ఎ “శ Ma wo PW ఇర హూ టో అప్‌ 
చాన లపల కల రయ రుల తూ ముంద సంర నామ నా హనలి 
నలో. 


(| 

౪ 

6 
fx 
CR 
tm 
tA 
th 
ర 
0 

ల 


వ త 
నేరంకాదు కాబోలు? తుపాకిదెబ్బతిని నా లక్ష్మన్న చచ్చిపోతే నేరం కాడు కాబోలు? 


నేరాలను గురించి నాముందు మాట్లాడితే ఎంలాభం? నాకు వాటి సంగతంతా 
తెలుసును నెను పిల్లలుగల తల్లిని! నా పట్ల జరిగినన్ని నేరాలు ఎవరిపట్లా ఎప్పుడూ 
జరగలేదు. జెనులే నా పిల్లలని నువ్వెరగవు వాళ్ళున్నప్పుడీ యింటికెంత వెలుగుగా 
ఉండేది? అప్పుడు వాళ్ళని నువ్వు చూడవలసింది? అరుచుకో! ఇంకా అరుచుకో! 
ప్రపంచం వింటుందనుకున్నావా నిన్ను? నీలాగే నేనూ ఇదివరకు అరిచానులే! 
నాకేమైనా జవాబు వచ్చిందనుకున్నావా? 

(రేడియో వేస్తుంది) 


కాబట్టి ఇతరులమీద ఆధారపడకుండా శాయశక్తులా మనమే పోరాటం సాగించాలి. 
కొనూపిరి మిగిలినదాకా దేశరక్షణకియుద్దంచేస్తాం శవాల గుట్టలుగా పడి ప్రతిఘటిస్తాం 
నిరాశనుంచి పుట్టిన సాహసంతో మనసేనలు శత్రువు నెదుర్కొని పోరాడుతున్నాయి. 
అదనపు బలాలులేని మనవాళ్లు ఇక నెంతో కాలం నిలబడలేరు. దేశంలోని 
మగవాళ్ళందరికీ ఇదే పిలుపు! సేనలు తగ్గిపోతూ ఉంటే వారి జాగా మీరు తీసుకోవాలి! 
యుద్దంలొకి వెళ్ళిన తమ భర్తలూ, కొడుకులూ చేస్తున్న పనులన్నింటినీ దేశంలోని 
ఆడవాళ్ళు కొనసాగించవలసిందిగా కోరుతున్నాం. 

(రేడియో స్విచ్చాప్‌ చేసి), లాభంలేదు! నేనెవ్వరినీ నీ దగ్గిరకి పంపించను. పంపించడానికి 
నా కెవ్వరూలేరు చిట్టిగాడు వెళ్ళడానికి వీల్లేదు! వాడింకా ముక్కుపచ్చలారని బిడ్డడు! 
బాలుర్నికూడా సైన్యంలో చేరమని ఇంకా ఉత్తరువు జరగలేదు కాదూ? అయినా మా 
భర్తలనీ, పుత్రులనీ సైన్యంలో చేరమని అడగడానికి నువ్వెవరివి? వాళ్ళు నీ కొడుకులు 
కారు! నీ భర్తలు కారు! అంచేత ఇక నోరు మూసుకో? నీకేమైనా పిల్లలా? కొడుకుల 
తల్లివి కావుగద నువ్వు కొంపతీసి? 

(రేడియో వేస్తుంది) 





(ళీ అమ్మా శి ౩95 


ఆమ్మ 


సింహం 
అమ్మ 


సింహాం 


అమ్మ 


శా ళో న వ కా ఖో జ గం రాలా గా = 
వా ఎ “హో కౌతుక అంతు రా దు ఇంటు డశమాత కరం ah we! ఎలుస్తోండ్‌! రల 
లా 


న. 


(అర్జాక్తిలో సింహం గుమ్మందగ్గర నిలుస్తాడు) 
(వెనక్కి తిరిగిచూస్తుంది) నీకేం కావాలిక్కడ? (చచ్చిపోయాడనుకొని భయంకరంగా 
ఆరుస్తుంది) అమ్మయ్యో! నువ్వుకూడా నా చిట్టీ! (సింహంని మీదపడి ఒళ్ళంతా 
తడుముతుంది) లేదు! బతికానా భగవంతుడా! నువ్వే? నువ్వే? బతికే ఉన్నావు. బతికే 
ఉన్నావు కాదూ? ఎంత హడలిపోయాను! ఎమిటి వెదుకుతున్నావు చిట్ట? ఏం 
కావాలినీకు? నువ్విక్కడ వినడం నా కిష్టంలేదు (రేడియో చూసి ) ఆవిడ మాటలు 
నువ్వు వింటే ఒప్పుకోను. నాకెంత మాత్రం ఇష్టంలేదు చిట్టీ! 


“కాని ఆవిడ గొంతుక ఎంత అద్భుతంగా వుందమ్మా! నా ఒళ్ళంతా గరిపాడుస్తోంది! 


చూడూ! ఆ అమ్మాయి ఎలా వుంటుందో నేనూహించుకోగలను! సన్నగా పాడుగా.. 
ఇంతలేసికళ్ళూ 


. చాల్లే! అదెలావుంటే మనకేం? 
' కాని ఆవిడ నన్ను పిలుస్తోందమ్మా! 
. నువ్వాజోలికి పోకూడదు. చిట్టి! దానిష్టంవచ్చినట్ల్టు అరుచుకోనియ్యి ఇకమీద 


నువ్వాగదిలోకి రానేరావద్దు - ఈ గదితలుపు తాళం వేసేస్తున్నాను 


. తాళం ఎందుకమ్మా? 
. (కూర్చుంటుంది) తాళం వేసేస్తాను అంతే! ఈ గదిలో తిండి దినుసులు జాగ్రత్తచేస్తాను 


యుద్ధంవస్తే బువ్వపెట్టాద్దూ నా కన్నతండ్రికి అయినా ఈ గది ఎందుకూ పనికిరాదు 
దినుసులు జాగ్రత్త చెయ్యాలని బాగా బుద్దిపుట్టింది! మనం కిందనే వుండిపోదాం - 
ఇక్కడికి రానేవద్దు ఎవ్వరూ మనల్ని చూడలేరు ఈ యింట్లో ఎవరూ లేరనే అందరూ 
అనుకుంటారు 

జౌనుగాని, అమ్మా. 


: ఒక్కక్షణం ఆగు! భయపడకు చిట్టి! ఎవ్వరూ పోల్చుకోలేనిచోట నిన్ను దాచేస్తాను. 


నువ్వసలు బైటికే వెళ్ళకు ఎలాగో ఇంట్లోనే పడి కాలక్షేపం చేద్దాం. అవతల గొడవలన్నీ 
చల్లారిందాకా ఇక్కడే వుందాం? యుద్దం ఒకటి జరుగుతోంది కూడా నీకు 


96 ఛా శ్రీశ్రీ 


సింహం 


తెలియనక్కరలేడు. అడంతా నీలాంటి వాళ్ళకి కాడు నువ్వు బొత్తిగా కుర్రాడివి మనం 
తలుపులన్నీ వేసుకొని ఎలకల్లాగ జతుకుదాం' నువ్వు పుస్తకాలు చదువుకో ఎప్పటిలాగే 
ఈ యింటి వెలుపల సూర్యుడు ఉదయిస్తూ ఉంటాడు అస్తమిస్తూ ఉంటాడు. 
నిక్షేషపంలాగ మనం ఈ యింట్లో బతకొచ్చు. 

నేను వెళ్ళాలమ్మా! నన్ను వెళ్ళనివ్వవూ? బతిమాలుకొంటున్నాను వెళ్ళనివ్యవూ? 
ఆదేమిటి చిట్టీ! ఎమిటి నీ ఉద్దేశం? ఇలాంటి మాటలాడకూడదు నువ్వు బాబూ! 
నన్ను వెళ్ళనివ్వవే అమ్మా! ఊం అని అను సైన్యంలో చేరుతాను. ఇక్కడ నేనుండలేనమ్మా! 
ఏం వాలకంరా యిది? ఎలా వెళ్ళగలవునువ్లు? నీకింకా పదైనిమడేళ్ళు రాలేదు 
ఆయినా ఫరవాలేదమ్మా! మా క్లాసులో కుర్రాళ్ళంతా చేరుతున్నారు అమ్మా అమ్మా! 
నువ్వొప్పుకొని తీరాలి 

ఏమిటీ వెర్రి? నువ్వువెళ్ళి ఎంచెయ్యగలవు చెప్పు? 

అబ్బ! నీకేం తెలియదమ్మా! నువ్వు పొరపాటు పడుతున్నావు. నేనూ మంచి 
సిపాయినవుతాను. మా క్లాసులో ఎవరికీ నేను తీసిపోను అదీకాక మాటిచ్చేశాను కూడా! 
మాటిచ్చావూ? ఎవరికి? 

మాస్కూలు కుర్రాళ్ళకమ్మా! 

నువ్వు మాట ఇవ్వవలసింది మీ అమ్మకిగాని స్కూలు కుర్రాళ్ళకు కాదనుకుంటాను 
చిట్టి! 


- తప్పయింది క్షమించవూ అమ్మా! అయితే మరి వాళ్ళంతమంది వెళ్ళుతున్నప్పుడు. 
. నువ్వొక్కడివి వెళ్ళకపోయినా మించిపోయింది లేదు చిట్టి తండ్రీ! నువ్వింట్లోనే 


ఉండిపో! 


- అందరూ వెళ్లుతూంటే నేనే ఎందుకుండిపోవాలమ్మా ఇంట్లో? 
: ఇలాంటివాటికి నువ్వు తగినవాడివి కావు కాబట్టి! చూశావా చిట్టీ! నువ్వింకా ఆర్భకుడివి 


అదీకాక నువ్వు వెళ్ళడం నాకిష్టం లేదు ఇంతకంటె ఎక్కువేం చెప్పగలను? 


“బాగానే ఉందిగాని అమ్మా; మరి కోప్పడకేం, చెబుతున్నాను; ఇది ఆఖరి అవవకాశం 


ఇదిపోతే అంతా నాశనమైపోతుంది? ఈ అవకాశం జారిపోతే ఎవరూ ఇక దేశాన్ని 
రక్షించలేరు. 


- నువ్వొక్కడివి అడ్డుపడి దేశాన్ని రక్తిస్తావన్న మాట! నువ్వు వెళ్ళకపోతే అంతా 


నాశనమవుతుందన్నమాట! ఎం మాటలు నాయనా ఇవి? నువ్వాక్కడివి వెళ్ళగానే 
అటున్న ముల్లు ఇటు తిరిగిపోతుందా? 


- అందరూ తల్లులూ ఇలాగే అంటే మరి - 
: నాకేమీ అది ఆశ్చర్యం అనిపించదు ఎ తల్లి మాత్రం సహిస్తుంది. ఒక్కొక్కళ్ళనే తన 


కొడుకుల్ని తన కళ్ళముందే ఈడ్చుకుపోవడానికి - అటువంటి ఆడది అమ్మ అనే 
అనిపించుకోదు - బుద్ధి పూర్వకంగా ఇందు కిష్టపడిందంటే! 


మరి ఇంత ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభించినప్పుడు - 


శశి అమ్మా ఛా 97 


శశ ల్‌ జ 
ల రజో 


7 
€: 
tp 
& 


(| 
గ్‌ 
(6+ 


సింహాం 


ఆమ్మ 


వ్‌ 


సింహం 


అమ్మ 


నా వెన్నముద్దే వాస్తుందో, వెండిగిన్నే వొస్తుందో? 

నేనింకా చిన్నపిల్లబ్లే అనుకుంటున్నావుటే అమ్మా! 

రావూ? ఇలా దగ్గిరగారా? నిన్నాకమారు చూడనియ్యి? సింహం (దగ్గిరగా వస్తాడు) 
అయితే సిపాయివి కావాలని ఉండీ నీకు? హ్హ! ఎం సొంపుగా ఉంది! చిట్టి నీకు 
జ్ఞాపకంలేదూ? ఒకప్పుడు యుద్దాన్ని నువ్వు అసహ్యించుకునేవాడివి మనుష్యులెందుకు 
తమలోతాము కాట్లాడుకుంటారొ అనేవాడివి ఈ యుద్దాల్లో ఎప్పుడూ చేరకూడదనేవాడివి! 
“అమ్మా! నేను పెద్దవాణ్ణయాక యుద్దాలేవుండవు మేము యుద్దాన్ని బహిష్కరిస్తాం 
ఒకళ్ళనాకరం చంపుకోము! పశువుల ముందలాగ బలి అయిపోవడానికి ఒప్పుకోము! 
అమ్మా! ఒక మనిషికి ఇంకో మనిషిని చంపడానికి చేతులెలా వస్తాయే”"? అనేవాడివి 
జ్ఞాపకం ఉండీ? 


వ జొనుగాని ఇప్పటి పరిస్టితి వేరు ఈ యుద్దం ఆత్మరక్షణకోసం 
- అయితే నువ్వువెళ్ళి ఎవరినైనాసరే చంపుతావన్నమాట? 
. కొను అంతే. మరి అవసరంపడినప్పుడు - 


నీకు వెళ్ళడం ఇష్టమేనన్నమాట? 

ఇష్టమే! తప్పకుండా ఇష్టం! 

చూశావా మరి! ఆఖరికి నువ్వు కూడా నన్ను వదలిపెట్టెస్తున్నావు. ఇక నువ్వుకూడా నాకు 
బోధపడవు అంతేకాదూ చిట్టి! ఇంతట్లోనే ఎంత మారిపోయావురా నాయనా! 
అమ్మా! నువ్వేడుస్తున్నావు అయితే నన్ను వెళ్ళనివ్వవూ? 


' వీల్లేదు చిట్టి నేను ముసిలిదాన్ని. పెడసరపు ముసిలిదాన్ని నా కొంప తియ్యడానికి 


వచ్చిన ఈ యుద్దానికి నా కొడుకుని బలి ఇవ్వలేను. ఇప్పటికే మీ యుద్దాలు నన్ను పీల్చి 
పిప్పిచేశాయి విల్లేదు నిన్ను వెళ్ళనివ్వను. ఇక్కడే ఉండాలి నువ్వు 


' నువ్వలా మాట్లాడకూడదమ్మా! నువ్వాప్పుకోకపోతే పారిపోతాను నేను నిన్ను వాదిలి పెట్టి 


పారిపోతాను. 
(నిలబడుతుంది) అయితే ఉండు! నావేపు చూడుట్టీ! ఒక్కమాటు సరిగా నావేపు చూడూ! 


98 ఉప గ్రీభ్ర్‌ 


సింహం 


రాట ౫ ఉనా నవేమల జిలాని. న నర్‌ బాం few 
నస్పిక్కడ నచ I కసా కాటా బన అదిక wim te నజ కాడా? న 
ర దా వో వని వ గ) ముప ఆ జ్‌ 
లఅఆకబ తె eT Dye అతగలణై EET ప అ ల వను! ఛల్‌ పం షూ wre Ste న wes) న 
య. అఆ అ 
త్‌ అన్యా 


నాకు తెలుసును నాకేమి ప్రమాదం జరగడం 
అమి న్న అపై దె ఖో శా వి 
నువ్వులాగ అనుకుంటావు జురంతా ఇలాగే ఆనుకొని బయలు చేరుతారు షకారుకి 
జ ed సు అవవ ~ 
వెళ్ళినట్టుగా వెళ్ళిపోతారు మిరు “భయపడక ఆమ్మా! మళ్ళ వచ్చే స్తాం కామా ఎల 
వొస్తారో నా మొగం నాకు తెలుసును ఈసారి నను మోసం చెయ్యకు నాయనా? 
(= లో 
నేనేం మోసం చెయ్యలేదమ్మా! నాకు తెలుసు బహుశా నేను, నేను చచ్చిపోవచ్చును 
ప 
వెళ్ళాలని నిశ్చయం చెసుకున్న తర్వాత లక్షసారు చచ్చిపోయాను చచ్చిపొవడం 
మా 


చ 
నాకిప్పుడొక కష్టమైన పనికాదు అంతా నాకు స్పష్టంగా కనబడుతోంది మా క్లాసు 
కుర్రాళ్ళంతా యుడ్డరంగంలో చచ్చిపోయినట్లు పడిపోవడం కనబడుతుంది! జారులు 
బారులుగా పడి ఉంటారు ఇంకా వాళ్ళ వేళ్ళకి సిరా అంటుకునే ఉంటుంది అయినా 
నాకేమీ లక్ష్యం ఉండదమ్మా! నాకేమీ భయంవెయ్యదు చూశావామరి? అంటే నేను 
వెళ్ళాలన్నమాట నిజానికి నేను వెళ్ళకపోవడమే అనేదే ఊహించలేను వెళ్ళడమే మా 
అందరి విధి అని మేమంతా కూడ బలుక్కున్నాము 
నీ విధి ఎమిటో నీకు తెలుసునా చిట్టి? ఇక్కడ నా దగ్గరే వుండడం అదీ నీ ధర్మం! 
మాకోసం నీ ఆన్నలకోసం నువ్విక్కడే వుండాలి నీ మీద నాక్కూడా ఒక హక్కుంది కాదూ 
చిత్త? 
జనుగాని అమ్మా! అంతకన్నా పెద్దధర్మం ఒకటి - 
అంతకన్నా పెద్దది! నాకన్నా ఎక్కువది! ఇప్పుడు తెలిసింది. మీ దృష్టిలో నాకేమీ 
విలువలేదన్నమాట! నేనెమైపోయినా సరే! మీ విధులూ! మీ ధర్మాలూ మీవి! మీరు 
పెద్దపెద్ద పేరు పెట్టి పిలిచే ధర్మాలన్నీ నాకు తెలుసునాయనా! అవి నన్నేమీ 
ఆకర్పించలేవు! బొత్తిగా ముసిలిదాన్నయిపోయాను. అవి నా రక్తాన్ని ఉడుకెత్తించలేవు 
ముసిలిదాన్నినేను! వెయ్యి వేలేండ్ల ముసిలిదాన్ని! 
అమ్మా! నువ్వు నన్ను వెళ్ళనివ్వకపోతే, మరి నేను - 
మరి నువ్వు నాతో మాట్లాడవు అంతేకాదూ? నన్ను చూడనే చూడవు. నేనంటే 
అసహ్యించుకుంటావు. ఎలాగైనా ఇక్కణ్నుంచి పోదామనుకుంటావు నువ్వు 
అసహ్యించుకున్నాసరే నిన్ను వెళ్ళనివ్వను చిట్టి! ఈ యుద్ధం అయిపోయాక నువ్వే 
ఒప్పుకుంటావు. నేను చేసిందే సరైనదని, (సింహం భుజాల మీద చెయ్యివేసి) 
ఉండిపోతావు కాదూ, చిట్టి? 
(ఒదులుకొని నిలబడి) అబ్బ! ఊరుకుందూ నన్ను చికాకు పెట్టక - 


. సరే! కానియ్యి. నన్నసహించుకో! ఇంతకన్నా ఎక్కువేముంటుంది? నే ననుభవించిన 


దాంట్లో ఇదెన్నోవంతు? ఇదీ ఎలాగో భరిస్తానులే! వెళ్ళాలనుంటే వెళ్ళు నాయనా! 
నేనుమాత్రం బతకను కావలిస్తే వెళ్ళు .. ఏం? ఇంకా వెళ్ళలేదేం బాబూ? 





ఢ్రశీ అమ్మా ఛి 99 


ఆదిమూర్తి 
గొంతుక 
నాన్న 
గొంతుక 
లక్ష్మన్న 
గొంతుక . 


రామన్న 
గొంతుక. 
నారాయణ 


DG శ క్‌ తే ట్రా ౪ శ చ్‌ ళా రంది దా న ఇ mm, సల్‌ లాం 
న wt వ లో న వ ల అనే చం వ న అదం Cee ll సమ కాకదోతునా స వ జండూ 

స లా స్త్‌ య యట 

నాట్స్‌ జ్యూస్‌ గా. జ 

భన ర్‌ ఇ వ లాం ™ (3 
ఖు కంటం గా pan అ de (a ఘా? 

షం క 
ఆన్‌ అబ్ద్‌ స ళో స్‌ బట CN జక అగ్మో స్‌ 
క 


- ఊరుకో నువ్వు. అంతపని నాచేత చెయ్యనివ్వకూడదు సుమాచిట్టే! ఇంట్లోనే ఉండి మీ 


అమ్మని ఊరడించాలి మీ అమ్మని కాపాడాలి నువ్వొకడివే నాకిక మిగిలావురా 
నాయనా! నువ్వు మనస్ఫూర్తిగా చేసుకున్న నిశ్చయాన్ని వదలి పెట్టడం కష్టమే అని నాకు 
తెలుసు కాని నా కోసం అటువంటి త్యాగం చెయ్యాలి నువ్వు! ఎమంటావు? 
ఉండిపోతావు కాదూ? 

(కన్నీళ్ళను ఆపడానికి పెదవులు కొరుక్కుంటూ) అమ్మా నాకేం తోచలేదు! నిన్నాక్కర్తెనే 
వదలిపెట్టి - నాకేం తోచలేదమ్మా! నేనుండక తప్పనిసరైతే సరేలే అమ్మా! 
(నుదుటిమీద ముద్దుపెట్టుకొని) అదీమాట! ధైర్యశాలి నా కొడుకు - అమ్మ చెప్పినమాట 
వింటాడు. ఎంత బుద్దిశాలి! ఇప్పుడు నిన్ను చూస్తే మీ నాన్న ఎంత గర్వించాలి! రా 
నాయనా! నాతోరా! ఈ యుద్దానికిక మనం సిద్ధపడాలి. 

(సింహం భుజంమీద ఆనుకుని నడిపిస్తూ అతణ్జీ గది అవతలికి తీసుకపోతుంది గుమ్మందగ్గర 
స్విచ్‌ వేస్తుంది రంగం అంతా చీకటి అవతలినుంచి గదికి తాళం వేసిన చప్పుడు) 


(చీకటిలో) పాపం, అమ్మ! 


చిట్టగాడు పాపం! 


వెళ్ళనివ్వలేదని చిట్టిగాడికెంతో ఇదిగా వుండాలి (కాస్త సేపు ఎవరూ మాట్లాడరు వీధి 


వెలుపల మిలిటర్‌ బాజాలు, సిపాయిలు నడుస్తున్నట్లు బూటు చప్పుడూ) 


అదుగో! వినబడలతేదూ? 


గొంతుక * యుద్ధరంగానికి వెళ్ళిపోతున్నారు 


100 శా శ్రీశ్రీ 


From క్ష్‌ గా జో య! ఆర్‌ సరబ్‌ బన ఇ నాం వో! mE Cn ఆక్‌ జు ళా 
sot క GE దర్జాగా గం యు య్య గ యో ర్ట, నైటి. లె దరు, చట, 


గౌంతుక ఎంత బాగుండి! వాళ్ళతో కలిసి నేనూ నడుస్తూంటే ఎంత బాగుండును. 
(క్షణం నిశ్శబ్దం, వెలుపలి చప్పుడు క్రమంగా దూరమవుతుంది.) 


గొంతుక చూడూ నారాయణా' ఎం జరుగుతోందో ఏమిటో రేడియో వెయ్యి నాయనా ఒకమాటు! 


నారాయణ 
గొంతుక అలాగే, నాన్నా! (రేడియో వేస్తాడు ) 
రేడియోలో 

మగ 


గొంతుక (దుర్చలంగా) మన తూర్పు సైన్యాలు తీవ్రంగా పోరాడుతూ వెనక్కి తగ్గుతున్నాయి. 
వాటి భవన ఒక కొండ చరియను చాటువేసి నిలద్రొక్కుకొని శత్రువును 


పట్టుదలగా ప్రతిఘటిస్తున్నాయి 
నాన్న 
గొంతుక పార్వ్వభంగం కాకుండా జాగ్రత్త పడాలి మనసేనలు! 
రేడియోలో 
మగ 


గొంతుక పదిహేను శత్రు విమానాలను నేలగూల్చాం. మనవి తొమ్మిది విమానాలు తిరిగి రాలేదు 

నారాయణ 

గొంతుక పదిహేనుకి తొమ్మిది! ఫర్వాలేదే! 

రేడియోలో 

మగ 

గొంతుక . రక్షణలేని మన పట్టణాలమీద శత్రువులు నిర్దాక్షిణ్యంగా బాంబు లవర్షాలు కురిపిస్తున్నారు. 
చనిపోయిన పౌరులసంఖ్య ఈసరికి పద్దెనిమిది వందలని అంచనా. నిన్న బాంబుల దాడికి 
గురి అయిన సరిహద్దు పట్టణాల విషయమై కొత్తవార్తలేవీ తెలియరాలేదు 

నాన్న 

గొంతుక ఆపెయ్‌ నాయనా! ఎవరో వస్తున్నట్టుంది 
(తలుపుతీసిన చప్పుడు. తాళం తీసి అమ్మ గదిలో ప్రవేశిస్తుంది. రంగం ఇంకా 
చీకటిగానే ఉంటుంది ) 

అమ్మ + (తలుపు తాళం వేస్తుంది. నాలుగడుగులు ముందుకునడద్తిః జక షత్రా 
ఇక్కడున్నారని నాకు తెలుసు. ఏం కావాలి మీకు? 

నాన్న  . నిన్ను చూదామని మాత్రం వచ్చామే పిచ్చీ! 

అమ్మ + నన్నెందుకూ చూడడం? 





లక్ష్మన్న 
రామన్న 


నాన్న 


అమ్మ 
నాన్న 


eg ~} 
నం 
నూ. ట్‌ లా 
జరా! చవమునస్నారచి! 
య్‌! ఖా 
- జ అలో నాల ఇయ 
ప నలొతా రో భూనాదుట! మాదుగారు 
సూ 
ఆ మే ~ జ్‌ జర్క్‌ జ ఖీ ~ క్యు ష్‌ 
'కుర్ణిలో కూర్చుని ఉంటాడు. పాతకాలపు దుస్తులు! అమ్మాయీ! నింపాదిగా 
సరం. 


శే 

బ్బ త జల్ల 
అతి అకట ఉద్య స్థ J ఇ శు Wer 
జఇడేముట్‌ నానా! నువ్వు వచావా' ఎన్నాళ్ళయింది. నిను చూ 
న! అతో. స [1 > 

టా చై మా స ఆగ్‌ 

వచా నమ్మా! we వచ్చాను mrss మారడిపాకడు కాడూ? 
లో 
స న నం య మ కం లంతా (రం లేను 
అయి మారలడు అబ్బ గా అప్పుట్టాగే ఉన్నా ఇ రా వునుగాని (చుట్టూ కలయజూస్తుండి) 
Sea న 


mr 
ఒంటరిగా నినెలాగ వదిలేసా ఏ? 
వాం జాని ol 
నిజం? ఇడివరకెప్తుడూ మీరు నా దగ్గరే ఉండేవారు కారు మీరేమో, మీ పనులేమో! 


రుణ, ఏమీ లేదమ్మా! కేడియో వేసుకొని వార్తలు వింటున్నాం 


ఎం చిత్రం! ఇవన్నీ ఇప్పుడు మీకు కావలసి రావడమేమిటి? 

ఎంచేత? మేం చచ్చిపోయామనా? మాకిది చాలా ఆవసరంసుమా! ఎంతవసరమో నీకు 
తెలియనే తెలియదు 

ఒకందుకు సంతోషించాలి దిగాలనుకున్నా ఈ గొడవల్లో మీరిక దిగలేరు 

ఆలాగే అనుకుంటావు నువ్వు! ఇందులో మేమెంతదాకా దిగి వున్నామో నీకు తెలియదు 
యుద్దం ప్రారంభమయిందంబే చాలు చచ్చిపోయిన వాళ్ళందరం జల్డుకుంటాం. 


3 


' చూశావా అమ్మా! నువ్వనుకున్నంత ఇదిగా మేం చచ్చిపోలేదు 


జౌను, లోకంలో జరుగుతున్నవన్నీ ఇదివరకులాగే ఇప్పుడూ మమ్మల్ని తాకుతూ 
ఉంటాయి అసలు నంగతి చెప్పాలంటే దీనంతటికీ కారణం మేమే! 

జాను మీరే కారణమని నాకు తెలుసును ఈ యుద్దానికి కూడా మీ కాట్టాటలే 
కారణమైతే ఇందులో ఎమీ గొప్ప చెప్పుకోవడానికి లేదు. 

అప్పుడే అంతా అయిపోయినట్లు మాట్లాడుతావేం? మనమే గెలవొచ్చు అదనపు 
బలాలు అందితే సరి! అదుగో చూశావ్‌! ఆ యెడమ పార్యం సంగతే నన్ను కొంచెం 
కలవరుస్తోంది! ఎవీ! నా మిలిటరీ మ్యాపు లెక్కడ దాచావ్‌? 

(రాతబల్ల తాళంతీసి) ఇవిగో! ఇవెందుకు కావలసివచ్చాయి ఇప్పుడు మీకు? 


: ఒక చిన్న సంగతి తేల్చ్పుకుందామనుకున్నాలే ఇలా వుంచు. 


(బల్లమీద మ్యాపులు పరుస్తాడు) 


102 ఉపా (శ్రీశ్రీ 


రామన్న 
లక్ష్మన్న 
రామన్న 


ల కన్న 


రామన్న 


ల కన్న 


అమ్మ 


ముసలాయన . 


రామన్న క 


9 
4 


శి 


ఫిర స 2 నాశనం 
సేస్తే చేతులు కట్టుకుని చూస్తూ వుండాలి కాదూ మేము? ఓ అప్పుడిక 
ప్పేదేముంటుంది? నయంకాదూ? ఈపాటి సైన్యాన్నయినా మిగల్బగలిగాము మీ 
బోధనలో పడి కొట్టుకుపోకుండా! 

పోరాడడం యెలాగో ప్రజలకు నేర్చగలిగాం మేమని నా సంతోషం! 

ఆంతేగాని ఉత్తరువుల ప్రకారం నడుచుకోవడం కాదు 

మీ ఉత్తరువులను వాళ్ళు మన్నించరు ఉండు ఈ యుద్దం కాస్తా అయిపోనియ్యి! 
అప్పుడు తెలుస్తుంది నీకు 


ంగు లుపయోగించామందే మాడా తహ? మీరంతా తిరగబడి దేశా 


ర్తి 


ty th 


- ఏదెలా వున్నా ఈ యుద్దం అయిపోయాక ప్రజలెవ్వరూ మీ తెలివితక్కువ స్కీముల 


మాటమాత్రం ఎత్తరు 

అలాగా పాపం! సరిగ్గా మేము చెప్పినట్టు చేస్తారు చూడు. ఈ యుద్దం కూడా ఆఖరికి 
మంచికే వచ్చిందని అప్పుడు తెలుస్తుంది. 

అబ్బీ నువ్వెన్నైనా చెప్పు ఈయుద్దంలో విజయం అంటూ లభిస్తే అది దేశం మొత్తానికి 
చెందుతుంది దేశం మొత్తంమీద బలిష్టమవుతుంది స్వయం సమృద్రమవుతుంది ఆ 
విధంగా ఈ యుద్ధం ఒక అదృష్టం అంటాను. మీరు వేసే వెశ్రికేకలు చల్లారుతాయి. 


" ఇదేం గ్రహచారమర్రా ఇప్పటికీ మీ కొట్లాటలు మానకుండా ఉన్నారు? సిగ్గువెయ్యడం 


లేదూ? ఈ దెబ్బలాట లతోనే మీరిద్దరూ చచ్చిపోయారని తెలుసా? ఇకనైనా తృప్తిలేదూ? 
కాస్త కట్టిపెట్టండి మీ వాదం. ఇదంతా వింటూ వుంటే మీ తాతయ్య ఎమనుకుంటాడు? 
వీళ్ళు మాట్లాడుతున్న దేమిటో నాకు తలాతోకా తెలియకుండా వుంది. ఎవో కుర్రతనపు 
జట్టేలు కాబోలు! 

అమ్మా! నువ్వేమన్నా పడతానుగాని, మాలో ఆలోచనశక్తి నశించనంత కాలం మేము 
పోరాడుతున్న ఆశయం సిద్దించనంతకాలం చేతులు కట్టుకొని ఊరుకోలేం సుమా, 
ఇప్పుడైతే మేము చచ్చిపోతే మాత్రం ఏంగాక! 


భ్రీభీ అమ్మా శా 703 


జ్‌ 
క 


లి C 
[బి jo 
హో 


[2 
లో 


G+ 


షై 
[కో 


నాన్న 


అమ్మ 


ఊనాం. శత్వంకొచం. దేశంకోసం. మానవజాతికొసం' ఇప్పటికీ మా ఆశయమే 
అల 

నెగాలని కోరుతూ ఉంటాం ఎపుట్‌కైనా ఒకవేళ ఓడిపావచ్చును కూడా ఇపాటి 

టు ఘా 


a 
[ 
గ 
a 
C3 
ti 
0 
ళ్‌ 
6 
గ 
te 
cs 
CG 
ర్‌ | 
౭9 
G 
ty 
నే 
యి 
29 
yyy 
a 
3 
C 
oe 
0 
ళు 
(జ) 
(3 
fs 
Ee 
tn 
ట్స 
6 


“మనం అందరం" ఆంటే ఏమిటంతీ మీ ఉద్దేశం? 


: ఎముంది? దేశం అంతా అన్నమాట? మగవాడన్న ప్రతి మనిష్‌ అన్నమాట? మేమందరం 


రూడా! 

వెళ్ళగా వెళ్ళగా మీరే వెళ్ళాలి! అప్పుడిక ఆడగక్కరేదు అందం! 

అక్కడే పారబడుతున్నావమ్మీ! చచ్చిపోయాం కాబట్టి ఇక మేం ఎందుకూ 
పనికిరామనుకుంటున్నావు మరణించిన వాళ్ళందరి శక్తులూ ఇప్పుడు డేశానికెంతో అవసరం! 
అందుకేనా యేమిటి అంతమందీ బలి అయిపోవాలని కోరుతున్నారు? 

అది కాదమ్మా! ఇప్పుడు జరుగుతోంది ఈ యుద్దం ఇది మా అందర్నీ తనలోకి 
లాక్కుంటోంది ఇందులో ఓడిపోవడమనేడి సంభవిస్తే - 

సర్వనాశనమన్నమాట. మేమంతమందిమీ వృధాగా చచ్చిపోయామన్న మాట అప్పుడిక 
మిగిలేదీ ఎమీ ఉండదమ్మా! మరణించిన మాలో కూడా ఎమీ మిగలదు 

అయితే నిజంగా మీ అందరికీ వెళ్ళాలనే ఉందా? 

వెళ్ళి తీరాలమ్మా! అది మా విధి! నాన్న తన పాత పటాలంలో చేరుతాడు. 

నేను వలంటీర్ల దళంలో చేరుతాను 

మరి నేను - నేను విమానశాబని వదలిపెట్టను. 


- చిట్టిగాడు నా పటాలంలోనే ఉంటే ఎంతో బాగుంటుంది 


చిట్టిగాడే! 

మా పటాలం సంగతి నీకు తెలియదే అమ్మీ! దానికెంత పేరు ప్రతిష్టలున్నాయనుకున్నావు! 
అన్ని పటాలాలలోకన్నా ఎక్కువమంది చచ్చిపోవడం ఎప్పుడూ మా పటాలంలోనే! 
అయితే మీరంతా ఇందుకోసం వచ్చారన్నమాట ఇక్కడికి? నేననుకుంటూనే ఉన్నాను 
ఎమయేది చిట్టిగాడ్ని మీ కప్పగించను. వింటున్నారా? చిట్టిగాడు వెళ్ళడానికి వీల్లేదు - 
వీలేదు 


104 ఈ ఢ్రీశ్రీ 


(1) 
క్‌ 
(6౮ 


నారాయణ 


అమ్మ 


ఆదిమూర్తి: 


ఆదిమూర్తి. 


గల అన్న హల Te క్యా జల పన 
ఆంతే 
ఆమ్మా నువ్వు కొంచెం అర్తం చేసుకోదడాదికి బ్రయతించాళి చట్టగాడు ఇంటో 

శం a ద న 
కూరుతరపోతె ఎదు దక వరం దత పాయం దహన. త కాత లంత వముకాడు 
వాచ్‌ అంతరాత్మ కషుడూ శాంతి ఉండదు 

అవా మెం 
అదికారం వాడు ములేడదాల్‌ మెబజరు కొడుకు. దాట నాచు ముతరరరలో చికటం 
న! అట బడల. 

ఆలంకరించాడు. వాడు వెనక చొగబదిదాతే ఆంతా ఎమనుకుంబారు ఆఅదెలత 
ఆమర్యాద వాడికి! 
ఆమ్మా! ఇది దేశంకోసం యుడం' సింహం ఉఊరిక OS CEE! 
ఆమ్మా! నన్ను కూడా కొంచెం నచ్చచెప్పనియ్యి, నిజమే. ఇది వరకు నెను యుద్దానికి 
వ్యతిరేకిని కాని ఇప్పుడు జరుగుతున్న దారుణంలాంటి డాన్ని ప్రతిఘటించక తప్పుడు 


ఇది మన కర్తవ్యం మన ధర్మం 
(వేటగాళ్ళ మధ్య చిక్కుకుపోయిన జంతువులాగ చుట్టూ చూస్తూ) మీరంతామండీ 
కలసి వాణ్ణి కడతేర్పాలని చూస్తున్నారు కాదూ? మీరంతా కలిసి వాణీ లాక్కుపోవాలని 
వచ్చారుకాదూ? నాకు తెలుసు మీరందరూ నా విరొధులే! అందరూ! అండరూ! 
నీమీద విరోధం కొ 
కాకపోతే మరేమిటి? నానోరు కట్టించడానికి కావలసినన్ని బాణాలు ప్రయోగించారు 
గౌరవం, ధర్మం, కర్తవ్యం, అంతరాత్మ అంతేనా ఇంకేమైనా మిగిలిపోయాయా? 
ఆలోచించండి! ఇంకేదీ లేదూ నా మీద విసరడానికి? 
నువ్వంటున్నదేమిటో బోధపడలేదమ్మా! 
ఆబఖరిబాణం ఒకటి మిగిలిపోయింది మరిచిపోయారా? “నీ కిదంతా అర్ధంకాలేదమ్మా' 
ఇది మొగాళ్ళతో పని!” ఆ మాటలు కూడా అనరేం ఇంకా? 

జమే, నువ్వన్నది ఇది తప్పకుండా మొగాళ్ళతో హన! 
అలాగా? సరే, అయితే దీన్ని ఆడవాళ్ళ పనికింద మారుస్తున్నాను తల్లుల వ్యవహారం! 
కొడుకులనుకన్న తల్లుల పని! మీ కెవరికీ యిది బోధపడదు ఎంత వాదించినా 
లాభంలేదు. 
అదంతా బాగానే వుందిగానీ అమ్మా 
చాలించు ఇక మరెవ్వరూ నాతో మాట్లాడకండి పొండి మీరంతా ఇక్కణ్ణుంచి! 
మిమ్మల్ని చూస్తే కాలుకొస్తుంది (మొగం తిప్పుకొంటుంది కొంత సేపు ఎవరూ 
మాట్లాడరు మరణించిన వ్యక్తులు కలవరపాటుతో ఒకరిమొగం ఒకరు చూసుకుంటారు) 
అమ్మకు మనమీద నమ్మకం పోయింది. 
పోయిందంటే పోదూ మరి? ఎలాగ చూసినా మిమ్మల్నెవర్పీ నమ్మడానికి వీల్లేదు 
మా మాట వింటే సింహంగాడు చెడిపోతాడని కాబోలును. పోనీ! తాతయ్య ఏమంటాడో . 


చెబుతున్నా మనుకున్నావటే పిచ్చిదానా? 


te: 





భీశీ అమ్మా ఛా 


G 
గ్‌ 


(0 


అమ్మ 


™ 
నమంసెలొంయనే 


Gl ఈ 
ల న ర 


1 తు ల లాగి (ల వసు నం నన పష న హా ఎ శానా నం 1 ష్‌ జే వు లో జ జ 
ard ప ల త ఛో ఆ పల I TP I న్‌ న క ల Tey eee Cr Te జ క 
అలాన్‌ చ 
mer శా జు సము భా జ్యా నల నో (ఆల ల నాలా ఇ దారి జ 2 et అనల ఇ న 
ల న న ఆ భత ల ఈ pe ల న. el Ge ఆల ప ఆం పటు అటూ 
ఇర తాత 
హ్‌ # ణు Wu స శైవ 
పుల SE AA amb అత wh పర ied ఇత కాల ఖా 
pS న చ 
షా చ యి ణ్‌ ఖో ఆ ఈల శ ఇఒ ళో 
al కే Mis me a నక్ష. న జ భా. wm పనై 
అ ఈ fe కూ పహ Ce ahs కణ శా s WO 
అలామో 
వు అత 
4 అట్‌ = త్‌ో ళ్‌ లో ఆప్‌ hmm ౩ అష ఇదం ట్‌ అ షె 
న. లా ఏలా శాతాలు ఆల్‌ మీ అ re) We నా కి బక wm వే ఇ భా సట బలా వ అ ఇర్గ . భా నా ఖు way ఇ ళు త్‌ త 
వ టు క ల ల అల ననే చి నన ల న క న ler ఆలీ పతా యక్‌ అర్య న ర కన ను టా ను 
ఎనీ న. 
న్‌ జ అజాన్‌ బలో న్‌ గన్‌ అ చానా ర్స ఇ తార స గ నన fm pe ym mE nS శాం ఇ ణు ఉల ఖై 
(న ప. వ తహ అ 9 = LEI FOR ర 
అ ము అగ ముట్‌ బి క ల వొ జర కీ కాగా సం చ జల. ఆటీ చ్‌ాలా ను ఎత mg లాట 
Looe న బా పట నం Td హారి సలా య యాన దం? (4 తలో నం eee ఘూ ఆ శో పళ 
ను న! 
wut 
ఆ లో Cad నక. ఇ ~~ CR గ షు ఆకార అట Pr అ వీ ఇలా జ అబద = Pa స 4 క. ఛ్‌ తాలు 
ఇత అలా సలల ఆఆనే (జో టం re i wr hey he nd Ww ఆవి EU Dus wc 
యయా. టా. 
జో ” rene. # న్‌ జా ల పల ఆ వ్యాప్త మంకు జ్‌ అదా కాల్‌ లో 
న య MM for గా నాక ఇ we ers పా తు rm మ్‌. a) య న ల. రా 
అకట! ఆ సి ఆప ఆ ఆజ ww? Saad whet Sw లీలా Chg, wher EWS ర్‌ు 
hats 
oo poe జీ ఆఅ mS నాధా. వానలా వలా, ఇటో స్‌ నవ్‌ యు నం 
మ అ ల జ నా! అల సెట్టు లిం ల పంల ఆల 
paw ఎకు Ta ఆవి 
ఉరి అల్లో qe WHE క ~~ అరలు హానిని కం - క్‌ mm “ శా డ్‌ 
సూ ప డరపజు కిత్తులు నూరుకొాంఆదమ్మాయా' ఆయినడానికి 


ఇల ఒర ఆడ్‌ సాన్‌ జో జోల ఆ పోచ బ్యా శి అప టల అద్య జభ | గా ఇక ట్‌ శ 
క్ష క గ R= eee మ ఎల స hse టాం wed అయిల్‌ 0 తానువాచం 
వ. We వలు 
గ ఇల య్‌ fm జానా సల్‌ 
పోతన అమా ఇవ ర ల. 
స్‌ 
ఆ జోల అలా అక ముం. లి 
Sra వెన్న Ww Sie సం Ce ans 


ళు 
గ్‌ 
బుర్భ్బంబు శృంగారమున్‌ . 
(ఆకస్మాత్తుగా పద్యం మధ్యలో ఆప) ఎమిటో మాదంతా పాతకాలపు చాదస్తంటే! 


సైన్యంలోకి పంపిస్తావూ? 


' నువ్వలా అడుగుతున్నావు కాబట్టి నా మనస్సులో ఉన్న సంగతి చెప్పేస్తున్నాను. నిజంగా 


నెనే మా చిట్టినాయనగాడి స్థితిలో వుంటే తప్పకుండా యుద్దానికి వెళ్ళి తీరుతాను 
అదుగొ, నువ్వెందుకు గాభరా పడతావు! ఇది దేశం మీదికి ముంచుకొచ్చిన యుద్ధం! 
చిన్నలూ, పెద్దలూ అందరూ సిద్ధం కావలసిన సమయం ఇడి నము ముసిలివాణ్న 
అనుకో, తిన్నగా తుపాకికూడా పట్టుకోలేననుకో యుద్దం చెయ్యడం నాకో సరదా కాదు 
ఎవ్వర్నీ నేనెప్పుడూ పల్లెత్తుమాట అనలేదు. ఎవరిచేతా పల్లెత్తుమాట పడలేదు 
సుఖంగా, శాంతంగా, నా బతుకు కడవెళ్ళిపోయింది .. అన్నట్టు నువ్వడిగిందేమిటి? 
ని కడుపున కన్న కొడుకుని యుద్దానికి బలియిస్తావా నాన్నా? 

ఆ! అదిగదీ! జ్ఞాపకం వొచ్చింది, హాయిగా నీడపట్టున బతికినవాడ్ని. అందరూ నన్నెంతో 
ఎన్నిక చేసేవారు నాకు న్యాయమని తోచిన పని తొణకకుండా బెణకకుండా చేసేవాబ్ని. 
అంచేత నేను చచ్చిపోయిన తర్వాత కూడా నా గురించి అందరూ గొప్పగా 
చెప్పుకుంటున్నారు జెను నా జన్మ సుఖంగానే కడతేరిందని చెప్పవచ్చును అయినా 





106 ఈ శభ 


gr re fn 
ఆం ET CAR 


అమ్మ 


ముసిలాయన 


ఠి 


మం చ 
బతుకులో లాపించిం డడుకుంటాను 
నువ్యరటున్నవ నాకం దొధపడబేము ఇతగాడి మాట వెద మంటే అవను కరుకు 
వ స 
బపటుడం? 
oe 
వొస్తున్నా నమ్మాయీ! ఆడే చెప్పాస్తున్నాను తొందర పడితే మెలాగా” చూకావా మరి 
జీవితం ఎంత విచిత్రమైనదో! ఆడే నేను చెపేది వనావ్లా' డెను కనడాగిక్‌ి ముందు 
అటిక గ. “వకు 

మీ అమ్మకి ఉపడ్రవమైన జబ్బు చేసింది చెప్పాడ్తూ' చచ్చి పోతుందడే అపకు నాం మేం 
SBE ee శ 

ఆతతమందిము! ఇవతలి గదిలో నేను. మోకాళ మద ఎతఅపటుకవు. కళచుకారు 
శ అనలా wet 

అపుడు నే శేమనుకున్నానో తెలుసునా! ఎంత కపదుతొందీ ఈ అడది ఒక ప్రాణ్‌న 

కనడానికి తన సమస్తమూ ధార పోస్తోంది మొగాణ్న నేనేం చేస్తునాళూి ఎదు లేడు 


అంతేనంటావా నాన్నా! నువ్వు చెప్పగలిగినదంతా ఇంతేనా? 
ఏమోలే మరి! చూశావూ! ఈ యుద్దంలో నే నే కొంచెమో సాయపడగలిగితే బాగుండునని 
నాకుంది కనీసం ఒక్క మనవణ్ని ఈ యుద్దానికి పంపగలి తేనా? ఒక్కాణ్నీ 
పంపగలిగినా చాలు నా జన్మ వ్యర్థ్ణమయిం దనుకోను ముసిలివాణ్ని ఎనాడో 
చచ్చిపోయినవాణ్ని నేనంటూ ఇవ్వగలిగిందేమి లేదు కాని 
చిట్టిగాణ్నీ నువ్వు చూడనైనా చూడలేదే! ఇటువంటి మాటలు నీ నోటంట ఎలా 
వస్తున్నాయి నాన్నా? 

జాను. వాణ్నీ నేనెప్పుడూ చూడలేదు అయితేనేం? వాడు మన కుటుంబంలో 
పుట్టినవాడు మన తరపున పోరాడుతాడు మనదెంత సాంప్రదాయమైన కుటుంబం! 
వీల్లేదు చిట్టిగాడు వెళ్ళడానికి వీల్లేదు. 
సరే, నీ యిష్టం అమ్మాయీ! మాకు మాత్రం ఇది మర్యాదగా కనిపించడు మనడెంత 
సాంప్రదాయమైన కుటుంబం! 
(కొంత సేపు నిశ్శబ్దం) 


. చాల్లెద్దూ నీ పంతం! అబ్బాయిని వెళ్ళనియ్యి! 


మీరూ ఆ మాటేనా? మీరు కూడా చిట్టిగాన్నెపుడూ చూడలేదే? ఎప్పుడూ వాణ్ని 
మీరెత్తుకోలేదే? మోకాళ్ళమీద పెట్టుకొని ఆడించలేదే! పుట్టినప్పుడు వాడెంత పసికందో 
మీకేం తెలుసును. దమ్మిడీలాగ చేతులూ వాడూనూ! ఎ మాత్రం హృదయం ఉన్నా 
మీరిలాగ మాట్లాడుతారూ? చిట్టిగాడు వెళ్ళలేడు. వాడికి బలం లేదు. ఏం నాయనా 
ఆదిమూర్తి! నువ్వు డాక్టరువి నువ్వు చెప్పూ? ఎప్పుడూ చిట్టిగాడు నీరసంగా 
ఉంటాడుకాదూ! నువ్వెన్నిమార్లు వాడికి టానిక్కులు తెప్పించలేదు! నీదే వాడి పూచి, 





శ్రీశ్రీ అమ్మా శి 70/7 


(|) 
గ్‌ 


{6- 


లక్ష్మన్న 


ఆదిమూర్తి 


a ys స్య a CT స శ. ద అక కం ఆద్య ని జరగా వ ల ఉన్నా. అట ఇ అఆ వ ఆలో 
న ర స నో నై న న్‌ రిలే ల ఆ సో ఆ పతులు TC hah Sa, 
ఘూ ర్న న్‌ గ a రో 
య్‌ ఇ న జో టాం ల ల వానరా మె ఉగ టాడడు) 
wm ఇ డ్‌ శా అ జ్యా రం శు గ a: a a 
వరయ టోలు ఇ ఇష్‌ ప ఆలా మల మా స పల దె. టల ల ఆలే అేఆో 
శాల్లు ఆర్‌ జ న ఖీ సక య లా త తన ఖో లలా హహ జల ఆలో 
రాత పం ఆబ క్‌ డల ఆం చవల wer 4 ఆ రాం అంట కన రు ఆల్లు” 
గా, 0 te a Fe 
sx EE ws న మ న న ౨ ఇ 21 గోడ జో చా సమ్‌ my Nw 
సంపు చౌ, దం అరా హరే టం కం జురు ని అవ్వ కి ఆట ల 
re 


చూచు Ww న్‌ శ ఇల సంరల్ట లై 

(నారాయణ భుజాలు దులుపుకొని ఎమ మాట్లాడడు) 

ఆయితే నువ్వూ నా మాట వినవన్న మాట! నా తరపున పలకవన్న మాట! నారాయణా, 

పే షే 
రామా! నువ్వైనా చెప్పరా! లక్ష్మణా' నువ్వెనా చెప్పవూ! నా రామలక్ష్మణులకి తెలియడూ 
లో 

చిట్టిగాడెంత అర్భకుడో? మీరిద్దరూ పోట్లాడుకుంటున్నప్పుడల్లా చిట్టిగాడెంత 
బక్కచచ్చి పోయేవాడు? ముక్కు పచ్చలారని కుర్రనాగమ్మ! ఒక రోజు జట్కావాడు 


Sree ee ఈ యుద్దంలో డిగవల సందే! 

మీ కెవ్వరికీ చిట్టిగాడంటే ఇష్టంలేదు rr. సంగతి మీ కెద్యరికీ వాడంటే ఇష్టం లేదు 
లేదమ్మీ! చిట్టిగాడంటే మా కందరికీ ఎంతో ఇష్టం ఎటొచ్చీ ఇంట్లో ఉండిపోతే వాడికే 
చెడ్డబాధ వాడి మంచినికోరే మేమంతా- 


బాధపడితే పడతాడు ఇంట్లోనే ఉండితీరాలి అమ్మకొసం ఆపాటి త్యాగం చెయ్యలేడూ? 
ఎమో! వాడికి కూడా నామీద అభిమానం టబేదు 

లేదమ్మా! వాడికి నువ్వంటే ప్రాణం. మా కందరికీ కూడా నువ్వంటే మా 
కందరికీ ఇష్టం! 
ఎందుకొచ్చిన మాటలు లెద్దూ ఇవన్నీ! ప్రేమా, అభిమానం అంటే ఏమిటో మీకు 
తెలియదు మీ కెవ్వరికీ అర్థం కాదు మీ అందరికీ ఏవో ఇతర వ్యాపకాలున్నాయి 
ఇంకొకరిని (ప్రేమించడం అనేది తెలియదు మీకు నా సంగతివేరు నాకు మీ డ్రేమ తప్ప 
వేరే లోకం లేదు (భర్తవైపు తిరిగి) చిట్టిగాడు నెలల పిల్లడుగా ఉన్నప్పుడు వాణ్ణీ మీరు 
చూడవలసిందండీ! గాజుబొమ్మలాగ ఉండేవాడు ముట్టుకుంటే కందిపోయేటట్టు 
కనిపించేవాడు అలాంటివాణ్లి యుద్దానికి వెళ్ళమంటారేమిటండీ 


నారాయణ. నువ్వు మరీనమ్మా! చిట్టిగాడింకా చిన్న పిల్లడనుకున్నా వేమిటి? 


అమ్మ 


మీకు కాకపోవచ్చును. నాకు మాత్రం చిన్నపిల్లడే! అందుకే అంటున్నాను మీ కెవరికీ 
అర్థం కాదని, చిట్టిగాడిని కని, పెంచినదాన్ని నేను ఈ చేతులతో బువ్వ తినిపించిన 
దాన్ని. బట్టలు తొడిగించినదాన్ని! తప్పటడుగులు వేస్తూ పడిపోతుంటే నడిపించినదాన్ని! 
మీ కంతమందికీ వెర్రెత్తిపోయిందేమిట్రా! ఇంటిపట్టు విడిచి వాడు వెళ్ళిపోవడం నే 
నెలా సహించగల ననుకుంటారు? 


108 ఛా గి 


ర 
Ee 


(౧ 
/ 


లక్ష్మన్న 
అమ్మ 


ఆదిమూర్తి 


జ yy న్ను మ ప ww net అతనా కల కటు లతల. mu 
wae we ల్‌ అల ఆ “రే కనక సళ న క తా ఆ ఉచ టా ర్‌ te 
చే లా 
గా ల జ కీ వ నా we ప రె on] ol బు నన్‌ జ్‌ చనన నష గ ౪ బూ కా "వ్‌ 
వ వ గ ఈం ముళ్ళ అం శొక అధరం రాదా దుుజంంలడు. నా ఇజం ha 4 
oo స! జో క్ష క 
జా CI అల్‌ జో ఇతో ళా సె శో శా గాట్‌ అన్‌ గా మట్‌ జర్‌ గన్‌ 
mw ౩ నా ఆ ణు am ఈ ఇ జ Wee ఇ హా 
WIT ల rE DESI ల అ న కంచం దెం అం 25 ౬ కంల 


వ్‌ 
గ న్‌ fo sy 
ఆ వెధవ మన్యాలు ఎమయిపోతే నాకేం? అయినా ఆ ఆర్హంలేని అడివికి నా సమస్తాన్ని 
ధారపోశాను! నా హక్కుని జారవిడచాను! 


ఏనాటి మాటలోనా ఆవి? నాకు మాత్రంగావు నా మట్టుకు అవన్నీ ఇవాళ జరుగుతున్న 
కధకి సంబందించినవే! ఇక నీమాట నాయనా, ఆదిమూర్తీ! ఈడుకు మించిన 
బాధ్యతతో ఈ సంసారమంతా నీ నెత్తిమీద వేసుకున్నట్టు కనబడే వాడివి నువ్వు! జ్ఞాపకం 
ఉండీ! నీ చెయ్యి పట్టుకొని తోటలోనిన్ను నడిపించేదాన్ని అప్పుడు నువ్వే నన్ను 
నడిపించుతున్నట్టుండేది. మరినువ్వు! నారిగా! ఎన్నోమార్లు ఈ చెతులతో నీ చిరిగిపోయిన 
చొక్కాలూ, లాగులూ కుట్టేనో! చెబైెక్కడమంటే నీకు చెడ్డ సరదా! ఎప్పుడూ ఒంటికి 
దెబ్బలు తగుల్బుకొని వచ్చేవాడివి నీ మోకాళ్ళకి, మోచేతులకీ మందురాసేదాన్ని నేను! 
“ఆక్కర్లేదమ్మా అదేమానిపోతుం దనే వాడివి మరి నువ్వు, లచ్చిగా! 


“ఎం లాభం చెప్పూ ఇప్పుడీ చిల్లర సంగతులన్నీ ఏకరువు పెడుతూ కూర్చుంటే? 


ఏం లాభమా? అదే నీకు అర్థంకాదు. ఇవన్నీ చిల్లర సంగతుల్లాగ కనబడతాయి కాదూ 
నీకు. కాని, ఇప్పటికికూడా ఈ చిల్లర సంగతులే నాకు మీ వీరావేశాలకంటే, 
యుద్దాలకంటే ప్రాణప్రదమైనవి ఎంచేతనంటావా? ఈ చిల్లర సంగతులవల్లనే మిమ్మల్ని 
నేను గ్రహించగలుగుతాను ఎమైనా నే నుపయోగపడ గలిగితే విటివల్లనే! ఇదే నా 
ప్రపంచం! మీకు పెద్దపెద్ద ఊహలు రావడంతోనే నా చేతుల్గొంచి జారిపోయారు 
అయినా మీరు ధైర్యంగా నా మొగంలోకి చూడలేరు ఏదో మీ అంతరాత్మలో బాధిస్తూ 
వుండాలి “నీకు బోధపడదే అమ్మా! అదుగో. యిప్పుడు కూడా మీ అందరి కళ్ళలోకి 
ఆ యిబ్బంది చూపు వచ్చింది. మీరంతా కలిసి ఎదో పెద్ద కుట్రపన్నుతున్నారు. 

మరి నువ్వు కోప్పడితే చెప్పలేనుగాని అమ్మా! ఈసారి నిజంగా పెద్దపని పడింది 


కుర పెద్దవాడా! ఇవన్నీ నాకు చెప్పకు! (చెవులు మూసుకుంటుంది.) చిట్టిగాడి సంగతి 


అయితే నేను వినదలచుకోలేదు. మీ కారణాలు మీ కుంటే నా కారణాలు నాకున్నాయి. 
మీవి పెద్ద పెద్ద కారణాలే కావచ్చును. మీ దేవుడూ, మీ దేశం, మీ గొప్పతనం .. యింకా 
దేవుడు మేలుచేస్తే మీ... 





ఢ్రీజీ అమ్మా శా 109 


వ 


ఆదిమూర్త్‌ 


ఆ ళల ప్‌ స త సభ జగ్గీ ట్‌ oe మై అ్వా అ మై గం కీ జనల ట్ర ల జ్‌ ల వష | 
we అ అబల ew వో ఆల వ అతో... మీలా హొల్‌ ఎట్లో 1 న రల నన జ మ అతో © pl ars భా Her 
జ అ nel జ్‌ pout? స్త ఈ 

జ గా అ - ర 
ఇ న లాను ల ల్‌ ల Rare త ర న. తెన్‌. సాటి 
న ల బ్య స ౬! ఆ అఆ TE TOMI SRY OUT గలి ఆసు లనీ టో అ! 
+ మటు Wl అ 
స స్ట కు జ వ స. ౨ జ్‌ క “గ ఆ ఇవ ఆబ అల సో షి 
"> మె లు య 
Rew wes ఆ ఆ ఫల Tar wrt అం rT RTP TIES గాం WARY, గాలం 
ము 

ష్‌ ఖీ ఖు తు న్‌ న 2» గాత ™ స జ ఇరా రా రావణా ఇ వ ల a జ 

వ చన ౨ అ శో నం క CY శస ల మనుష డ్‌ ye Cee HWE od) డగ యూయం టవ 
వ 


» 
మ చి 
ur షం. దో ల్‌ మ లాటి సల్‌ సన్న జో ఇ ల్ల జీ తా స్‌ 
వా వణ రంల పము ఈయ దానా నొ కొాఒం ఇంతలొ ల రింఖందో అయనా అదొ యంద 
(2 మదు ఓ అ 
ma A కా ఈ బాలా అలా అల జో అ వై అ దాది దా దూట ~~ లీ టాప్‌ య్‌ చూ ల శ 
ఆ లిం నిర ww (+ ఆం THT NS ww Sys అదం ఆంచిుంి నొకం జ జు జం 
ళా 
అప చ్‌ శ త్‌ే నా దారి గ క గాం కి fe Tn Way yp ఆ ఉగ్గ జ న. ‘ 
ద్‌ కూ శ్రా (అలయ 5 చ8గెందయిలటు ” ఒక్క అణా {LO VOwW జౌ పడిందీ తీ 
భీ ఇ 
హ్‌ ణో అ మ FF roy ర శా ge జీ bee Pe కా 
ర ల OTS పళ్ళలో ఆ టే or లాభం ఉంటది? 


యూ! ఒక గొప్ప సంప్రదాయం ఎర్పడింది ఆది చాలా అవసరమని 


Oo 
నువ్లు పడుతున్న క్షొభ మా కర్రమవుతుండి కాని ఈ సమయంలో నిన్నెవరైనా చూస్తే? 


a ళో # స ఫట డ్‌ న ణా య 
ననెవరూ చూడనక్కరలేడు మరెవరూ నావేపు చూడకండి కోపం వొస్తేనేను మనిషిని 
Te 


తనో సీ కెప్తూడూ ముక్కునుంటుండి కోపం! దానికేంగాని నేనొకటి అడుగుతునా? ను 
చెప్పూ! ఆవసరమైతే ని మట్టుకు నువ జ్ర (ప్రాణం యను వెనుదీస్తావా? 


g 
(6) 
fA 
గ 
క 


సరమంతా మీరే! మీ కోసం సంతోషంగా ఈ ప్రాణాన్ని ధారపాయ్యగలను నా 


భర్తకోసం! సంసారంకొసం! నా పిల్లలకోసం! ఆడదాన్ని నేను! ఇంతకన్న ఎక్కుదైనవి 


యింకేముంటాయి నాకు! ఉంహుం! ఉంహుం! ఉహుం! చిట్టిగాణ్డో నేను వదులుకోలేను! 
(కొంతసేపు నిశ్శబ్దం) 

నాన్నా! ఒకవిధంగా చూస్తే అమ్మ చెప్పింది నిజమే అనిపిస్తుంది చిట్టిగాడికి వొంట్లో 
సేరుమాంసం లేదు దేనికీ వాడికి శక్తి లేదు 


నారాయణ అసలు వాడి స్వభావంలోనే లోపం వుంది. అన్నయ్యా! ఎ కోశానా వాడికి ధైర్యంలేదు 


అ కన్న 


వాడి యీడు కుర్రాళ్ళంతా జమాజట్టీల్లాగుంటారు వాడొక్కడే చస్తినమ్మా అన్నట్టుంటాడు 


' వాడేం చెయ్యగలడు చెప్పూ! బలంలేదు వాడికి, మనిషేమో చురుకైనవాడే! అయినా 


చెడ్డ పిరికి ఎం కావాలో వాడిగతి. 

వాణ్ణీ చూస జాలి పడాలి. ఇక వాడెందుకూ పనికిరాడు. 

చాలించండి వాణ్ని పల్లెత్తుమాటంటే నే నొప్పుకునేది లేదు. (భర్తవైపు తిరిగి) వీళ్ళమాటలు 
మీరు వినకూడదు. చిట్టిగాణ్ని గురించి ఒకటైనా మంచిమాట వీళ్ళెప్పుడూ ఆడలేదు. 
చిట్టిగాడు సున్నితమైన మనిషి అంతే వాడికి నేను చేసిన సంరక్షణ ఎంతో పనికొచ్చింది. 
ఇప్పుడు చూడండి వాణ్ని! ఎంతో ముచ్చటొస్తూ ఉంటాడు. వాడికా శక్తిలేదు? ఆ 
మాటకొస్తే వాడే పటాలంలోకి వెళ్ళతానన్నాడు. నన్నెంతో బతిమాలుకున్నాడు. నేనే 
ఒప్పుకోలేదు నేనెప్పుడూ ఒప్పుకోను ఇందులో వాడిదేం తప్పుంది? 


చ 





110 శస శీ 


న. వాట త్‌ో కాత ల on అవను అ త పు ర 
" క్కు జ్‌ Fis అ జ rr స్త మ 
Ti Ss గ శ స ర్న = =. దొ కల మ్య ల ల 
wr rid పా Tee జ మ న - ల జర అతు అ ల అ ఉల బల ర్య అ ఆ అ త ఉల అ ల తా ఆటో ఫ్‌ ou] శలాక మల 
» న. + “ ja ahd ne 
gr # 
wD" Wn pany Aen ~~ 4 > జ స war క జో అలలు గ గ కో 
ల్సి లో «4 త ఖా నన 
Gag ఆఆ ule ఫిజీ Tl ఆ eee అ DR అల్‌ ల చు అ ఉల పు అట తంల ర స్య ఆజ ఆల మీరీ లా నూ గ గ క జ 
wa a 
~~ af నా జ 3 జ్‌ జ్‌ ప బు రాజల ళో జ త న 
y war % ల ఇయగధ్యాచ్రైం క ఖ్‌ నా Fuh Pear ఇ జా. > జ్‌ త ఆ ఇన్నా wr అ 
be ad we fhe oe ప ల ల అ bhi శ మైలు has Bee Tut చో రి స మ ల శూ స 
స న అబా న జ 
es గ్‌ ఉష (న స ల ఇక స ప జను ఇచ్చ? + Cr శ 
శ set చాడా రప చా అ బి Ww MED Mars వాట్ని మ జక We Vt చెల ళా జక అర్హ 
ప తాల ahaha లో లో ఆ చల ఆ తల జీన అతల అనో ఉడీ. అణ స్తై క్‌. (లల నిలో లలో i we Tat Tae (జో 
pr * oe we “టి mn. 
౬ # a ఖా ng శో ఖా లీ 
ఉల న ల ml PK లంట ఆలా అ యొ టం అదర అరిటి మెటా అం వర సానా శవాల క 
wo ల Te ప Te ర ల Te he ఆఆ we ఆల ఆం yl అ పజ a ఊట మె అ we ఆలు ఇల్‌ సనోజనో 
అ 
జు ఆ శో ~~ ఖో జో చ ణ్‌ బొ ల్‌ బస ఆ ణా pr yh శా 
ఇ! ః అ) గా i ల్‌ ద్ర లా స అట. BE అ స్త్‌ స వె అద ఖ్‌ “yt వ అ యమా లి గ 
ము. కే ర er ఆ we ల ఆమెలా ల ల ఆల పల ఆ ల ల్ల త 
అవల న. అలో ఆలో న! అలో ఈల 
౯ పట్లు జో ఖా వ Fs. Ie శు. త స శ ధో నో 
Ans Wry) 42 Pre is, మ శే స స టే శో ఇ హం | ఓ 
న Cot thes చో ee Cor tt ee యల న కత క మీ ప మ స య శి వ! 
వ 
వ 
ae య ల 


ళు అవి కు 
ఎమంటున్నావు నాయనా? 
ఇక్కడ నాన్నగారి కత్తులూ, తుపాకులూ అవీ ఉండాలే వాటినేం చేశావు? 


కనబడకుండా దాచేశాను చిట్టిగాడి కళ్ళ పడకూడదని 
ఎంతపని చేశావు? అందులో ఒక పసందైన తుపాకీ ఉండాలి. 


నారాయణ (ఒక డ్రాయరు తెరిచి, తన పాత నోటుబుక్కులలో ఒకటి తీసి, పుటలు తిరగవేస్తూ) 


ముసిలాయన 


రామన్న 


ఈ కొత్త యంత్రపు ప్తాను పూర్తి చెయ్యడానికి నాకు వ్యవధి లేకపోయింది భేషైన 
యంత్రం. 

(నోటుబుక్కు పట్టుకొని కూర్చుంటాడు) 

(మ్యాపులో మైమరచిపోయి) ఇక్కడ నిజంగా నాలాంటివాడుండాలి కొండ కనుమలలో 
యుద్ధం చక్కగా నడిపించి ఉందును. 


. అమ్మా! చూడూ! ఆ తుపాకీ ఎక్కడ దాచావు? 


ఎంత గొడవ చేస్తున్నావు! (బీరువాతాళం తీస్తుంది తుపాకి పైకితీసి) ఇదుగో తీసుకో 
ఇదే! ఇదే! (అందుకొని పరిశీలిస్తాడు) కొంచెం తుడిచి బాగుచేస్తే దీనిలాంటి ఆయుధం 
లేదు 

(టేబులు మీద పెట్టి తుడుస్తూ ఉంటాడు. కొంచెంసేపు నిశ్శబ్దం) 

చూశావా అమ్మాయీ! ఇప్పుడు మన కుటుంబం అంతా ఒక్క చోటికొచ్చాం! 

అది వినబడుతోందా? 





ఢశ్రీ అమ్మా ఛా 777 


అమ్మ 
రేడియోలొ 
మగ 


గొంతుక 


ఆదిమూర్తి. 


ఈర 


౨ (ఒకళ్ళ నొకరు చూసుకుంటారు తర్వాత రేడియో సెట్టువైపు చూస్తారు) 


లొ టీ! 
మీ కందరికీ దానిమీదే దృష్ట! ఆది తప్ప మరేమీ వినదలచుకున్నట్టు లేడు యుద్దం 
గొడవతప్పు మరేమి అక్కరలేదు మీకు. సరే వినండి 

(కేడియో వేస్తుంది) 

యుడ్డం ఒకటి జరుగుతున్నప్పుడు అది తప్ప ఇంకో ఆలోచన జం తొస్తుందమ్మా! 


అగ్రసైన్యాలు నద్‌తీరాన్ని సమీపిస్తున్నాయి మన సైనికులు వంతెనలన్నిటినీ పడగొట్టి 
ఇవతలి ఒడ్డున ప్రతిఘటనకు సిద్రంగా ఉన్నారు ఏమైనా సరే శత్రువును ఒక్కడుగు 

వీల్లేదు మన సైనికులు కొసదాకా పోరాడడానికి 
౦ తప్ప వెనుకంజవెయ్యడం ఉండదు- 


మొగవాళ్ళండరూ ఆయుధాలు ధరించండి - మొగవాళ్ళందరికీ ఇది పిలుపు - ఇది 
దేశంకోసం యుద్దం - మన తండ్రులు జీవించిన దేశంకోసం, మన పిల్లలు జీవించబోయే 
దేశంకోసం, యుద్దంలో చనిపోయిన మన పెద్దల పేరిట, పుట్టబోయే మన పిల్లల 
పేరిట, మన జాతి జాతంతా ఆయుధాలు ధరించవలసిన అవసరం వచ్చింది - 


: వీల్లేదు! చిట్టిగాడు వెళ్ళడానికి వీల్తేదు = నను వెళ్ళనివ్వను - 


ఉత్తర రంగంనుంచి మన సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు తెలుపుతున్న దాని ప్రకారం 
అధికసంఖ్యాకులగు శత్రువుల ఒత్తిడివల్ల మన సైన్యాలు తీవ్రంగా పోరాడుతూ, 
క్రమక్రమంగా స్థలం వొదులుతున్నట్టు తెలుస్తోంది - ప్రతి అంగుళం మేరకీ, ప్రతి 
పొలం, ప్రతి గుడిసె హోరాహోరి పోరినమీదటనే వదలిపెడుతున్నాము - గ్రామాలలో 
ప్రజలు తమ ఇళ్ళు కాళిచెయ్యడంమాని మన సేనలతో కలిసి శత్రువులను 
ఎదుర్కొంటున్నారు - శత్రువులు ప్రతి గ్రామాన్నీ నేలమట్టం చేస్తున్నారు - ఉభయపక్షాలకీ 
అపారమైన నష్టం సంభవిస్తోంది - 
పాపం! ఎంత జనాభా నాశనమవుతోంది? 


అమ్మ 
రామన్న ్ఞ 


రేడియోలో 
మగ 
గొంతుక . 
లక్ష్మన్న 
రేడియోలో 
ఆడ 
గొంతుక : 


అమ్మ 


న క దాల్‌ అత్తి జలా wf అరిం ఇ య Pr అరిం సై. వాం మె ఎం మనన 
SB? Ber ve ped I = కం ఆరు గ అదం వర క టయ చం ల బ్య అయ్యా న ర 
కో మ 
షొ wh a WW 
మ ద్ర ఇకో ww నా 


దేశప్రజలను ఆఖరి కోరికగా ఎమని 
పాడాలని. ఆడుగుతున్నారు! నా నాయనోయ్‌. నా కొడుకోయ్‌ 
ఎమిటి! చెప్పేవుకావు? నీకూ ఒక కొడుకున్నాడూ? నువ్వూ బిడ్డల తల్లివే 


ఆడుగుతున్నారంటే ఆలురిసారి .వండేమాతరం 


అనమాట! 


. యుద్ద నౌకనుండి సందేశం మీరు విన్నారు. మన యుద్దనౌక వినడంకోసం! వినండి! 


నావికులారా! హలో హలో! వినగలుగుతున్నారా? నావికులారా! మీ దేశం తరపున 
మీకిదే తుది వీడ్కోలు! వినండి! నావికులారా! 

(రేడియోలో వందేమాతరం గీతం వినబడుతుంది - మృతవ్యక్తులందరూ చప్పుడు 
చెయ్యకుండా లేచి ఎటెన్షన్‌ పాజిషన్‌లో నిలబడతారు-) 


: నాలుగువందలమంది కుర్రాళ్ళే! ఎలా వొప్పుకుంటున్నారు ఇంత దారుణానికి? 


అమ్మా! కొంచెంసేపు మాట్లాడకుండా ఊరుకుందూ! 
(అందరూ నిశ్చలంగా నిలుచుకుంటారు. వందేమాతరం పాట పూర్తి అవుతుంది) 


యుద్ధనౌకనుండి మరేమీ కబురులేదు - 


- నావికులకు వీడ్కోలు - (తుపాకి గోడకు తగిలిస్తాడు) 


మొగవాళ్ళందరికీ పిలుపు! జాతి అంతటికీ సమరాహ్వానం! దేశమాత తన పిల్లల్ని 
పిలుస్తోంది - అందరూ ఆయుధాలు ధరించండి. అందరూ ఆయుధాలు ధరించండి- 


. ఏమిటీ? ఇంకా అరుస్తున్నావూ? ఇంకా నీకు తృప్తి కాలేదూ? మళ్ళీ తల్లినంటావూ? 


ఇంకా ఎందర్ని పంపించాలని ఉంది నీకు? 


శీ 
క 


శశ అమ్మా 113 


ల్లీ వ 
న గ్గ 
స్‌ 3 
fA PE 
గో 
Ya న్‌ 
3 ధా 
స్ట్‌ సే 
స త 
ళం ం 
a1 . 
స్‌ ప 3 
3 ప్రి 
్ట ne 
ఘీ ౧౮ wa 
a ఛే ఆమి స 
| #3 9 
$ 
ఓ; షే 3 
అ xy) ల 2 
స కి త ణ్‌ 3 
. 3 ట్ల 
స్‌ WW pc 63 
ళు fh | న స 42 
wy yee wh వ్యా fy స్‌ స్స్‌ | 
స్త x గ 3 ఇ “ fo గ) 
భె న తా ఫస 0 
న్‌. స a 33 చ్చి ॥ [| fh 
p 3 yg fz 3 1 3 క్‌ ౮ 
"3 7% 2 9 ly 
సరసకు Bam goaye స్లు 
Sir వి నా. bh tr 3 
స్టే 3 ఓ 1D * ఠి ర్‌ 
సో నల గ్ర au ed yp Ww rm 
tA FP 3 స 3 gp” [1 9 a o 
mm nd = yl se 9 Ww wh ag 
yD త్‌ అ 
hh 13 rs f3 x3 rn hh a) 
"7 3 స్నో ౧0 రె ట్ర 0 జ్య 
“3 Ey we le 9 Ha 9 


ళు 


పూర్తిగా ధ్వంసమయిపోయింది 


వా 


- వీరిలో చాలామంది ప్రిలూ, 


శిశువులూ! ఇప్పటికీ ఇళ్ళింకా తగలబడుతూనే ఉన్నాయి 


. వింటున్నావా? అమ్మా! 


ఇవాళ తెలవారుజామున ఇంకో 
రెళ్ళ రాకపోకలు ఆగిపోయాయి! 


వ్‌. 


వార్త 


చెశాయి. పటణం౦ం 


చ్చ 


ఢా (్రీగ్రీ 


అ 


* 


+! ఇక 


ఓ 


పడి అరవై మంది చనిపోయారు 


114 


చు 


మరెవరూకాదు రేడియో! 


(రేడియో వేసుంది) 


(మ్యాపులను చూపించి) ఇవన్నీ ఎందుకు తీశావమ్మా! 


- ఎనిమిది వేలమందికి పెగా జనం చనిపోయారు 


ప్రధాన సైన్యాధిపతి కార్యాలయంనుంచి 
రేవుపట్టణం మీద శత్రు విమానాలు దాడి 


ఎవరితోనూ లేదు నాయనా! 
ఎవరో మాటాడినటయింది? 


పడివుంటాయి) అమూ 
గొంతుక * ఆసుపత్రిమీద బాంబు 


అమ్మ 
సింహం 
అమ్మ 
సింహం 
రేడియోలో 
మగ 
గొంతుక 
సింహం 
రేడియోలా 
మగ 


ల క wr whi జీ స టక ఇలా తూ 
ఖ్‌ x 
నో ళ్‌ ఇ శో _ తో న్‌ జ్‌ ళ్‌ ఇ al > prey 
ery ఖా పం Sas క్‌. జనో ఇ చే ' జ 4 “ mo @ 
a _ జ కాల “ ప Pn గు జ్‌ 
a టంలో La ore ఆల ఆతం ఏ మలం ఆంటి Dre ఆ న. Wy a న ww మె మమా wu వా వో స ఆక్యిు 
pn ఖ్‌ టం య. న షో Mint 
ఫి ల వ్‌ కా జ న్‌ అన బాలో teem రా ణ్‌ 
ష్‌ బ్‌ న న. =» ఇనా ఇవ =. జ 
కాజ న. re లోల ఉన్‌ అ [కరం అవనీ జోల న వా కూ. టీ లల అన. లు టు టా తగ ఇ అ. oe 


లానే 

తలో షి జో ఇ స్మైల్‌ a 
pre wes ఆ ల్‌ మూక ఇ జో సా పు యె. వాల ఆగ హా 
సన క న క ర Coe జూ సాద గ్‌ వ్‌ జ అఆ” వా హల ఆఆ ల్‌ లో ఉల ఆజ అనా ల స కట్‌ వ న“ Ere a టల 

(yu అ 
య య య CW ES న. Ww నాసా ఖై ల వల్లు ఆ క. జ” oan wr pel 
ee Hanh wim? తల ht he ee eR సల పీ మ టీ hh mean నా! ఆటు ప ఉను వనన ఈ అల 12 అటు అ సల పటు ue టలు 
యా ha po జూ mong 

నౌ జో అనాను టీ బు =. > తో 
WwW ఇ సు జా కు స ఆ శాభానిల్సా ళు - “ఎనీ. 
ఆం వు అం యకం 41 రామో రుతాచం 

ఖ్‌ జ్‌ 

లా భా మ. లో * ఇవె తో 
న. Sy] (| ~~ కనే ఇ ఇ జాతా ల ల జల కు భోధనా క 
Wee wae జ, చ cre) క్‌ూడా Naas to ఆఆ అంట్ల Tne ఏ ఫొ » 
Wo భా ee క 

ల్‌ లో నీ శ్‌ అర్లీ జ ళో జీ ల్‌ ళీ లో ళీ ళా హ్‌ ళీ 
a న ర wp క గాలా జ జ నష లాల అ ఇ సా = గలి ఖ్‌ జ శె CRI. _ a 2 ఇ 
(మూ అర్హ ప స్‌ అలుసు న the ద అల డె వ. ఆం సీ మే we జ చు 

గ అట hee మెం ట్‌ 

ప చయ ca జన్‌ య్‌ టి! జో అల్‌ జ్‌ ళా జా జ గొ ay rm ra 
ఇ తొ య ను. జ నా ఇ ఇలా ఖై 

(౧5 అలుల MOTI అదం పనునారు! నాఎలఆఅలా భో రిల జుం ఆమోద 

ren ప a కాల ఆల 


Karel Capek (1890-1938) చెకొస్టవేకియగ్‌ రచయిత. అంతర్జాతీయ ప్రఖ్యాతి 
సంపాదించుకొన్న చెక్‌ రచయితలలో ఒకరు 1918 నుండి 1938 వరకు చెక్‌ దేశపు 
మేధోజీవిత ధోరణులకు ప్రాతినిధ్యం వహించినవాడు ప్రాగ్‌, బెర్లిన్‌, పారిస్‌ నగరాలలో 
విద్యాభ్యాసం చేసి, ప్రధమ ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో జర్నలిజానికి దిగాడు. తన అన్న 

నోసెఫ్‌ చాపెక్‌తో కలిసి కొంతకాలం, స్వతంత్రంగా తదనంతరకాలంలో సాహిత్య 
వ్యాసంగం సాగించాడు 1920కీ 1938 కీ మధ్య చెక్‌ నాటక కర్తలలో అగ్రగణ్యుడయాడు. 
నవలలు కూడా రాశాడు 

ప్రారంభంలో జీవిత మర్మాలను గురించి కధలు, తర్వాత యంత్రయుగానికి 
చెందిన సమస్యలను గురించి కల్పనాత్మక రచనలు, ఇంకా తర్వాత మానవ వ్యక్తిత్వాన్ని 
తరచి చూచి సూక్ష్మంగా వివేచించే నవలలు రాశాడు ఈ చివరి వాటిలో ముఖ్యమైనది 
Hordubal (1933),The Meteor (1934), An Ordinary ౬6 (1934) అనే పెర్లతోటి 
మూడు భాగాలు గల రచన. 

RU.R (1920) , The Insect Play (తన సోదరునితో కలిసి రాసింది 1920), 
వంటి నాటకాలతో (ప్రారంభించి, 1937లో The white sickness, 1938లో The Mother 
నాటకాలు రాశాడు తన మాతృదేశానికి హిట్టరైట్‌ జర్మనీ నుంచి దూకిపడిన పరిస్థితిలో, 





ఢథి అమ్మా ఛా 775 





Dm Gemma, 


Us Mite i hae 


గరల్‌. $f me ak 
గ hum wr a hut 
fy A Hits nl ew A iw nD 
Nin మనల Iw LX fr 
dora మ pen 
Ley. 

తట గ సారా త్ర! 2 క 
Drom FOC HE 
అల్లే ్రారహైం, 


by మ 
దండు of Khana 


IH Plog 


న 
న ail 


Dear Comrades, 

A new word has formed 
its place in the dictionary 
నక్సలైట్‌. YUuMay killa dozen 
or a hundred or a thousand 
or a 1,00,000 Naxa lites but 
your cannot destroy this 
word 

తెలుగు సాహిత్యంలో నిజంగా 
ఇవాళ ఎర్ర అక్షరాల రోజు. 


By Sri Sri 
Written at Khammam 
on 9-10-1970 


మ్ల లారా కాలా కా 


XN 


[తగ 





wma, 


ara ws 








ఇల్యా ఎ హన్‌బర్డ్‌ 


విశ్వనాథ నశ్యనారాయణతో శ్రీ శ్రీ 


తో 


(షా 


త్ల 


4 x శ + శయ 1౧1 xt ౫౧ ౫ 


శ శ శ శ + xt ౫ 


గ ory rs A వావీ pr 
6 దేధ షర రత దెస్‌ిఇరది 


అరు ౫రాలa త ఆగి _ 


1+ 1= 1 (రేడియో నాటికలు) 
చరమరాత్రి 

మన గురజాడ 
జాబులు 

రెక్కవిప్పిన రివల్యూషన్‌ 
చైనా యానం 

సిప్రాలి 

మరో ప్రస్థానం 

వ్యూలు, రివ్యూలు 
వ్యాసాలు 
ఊపన్యాసాలు 

(పజ 


అనంతం 


ఇవి ఇప్పటికే వెలువడ్డాయి. 
తరువాతి ప్రచురణలు 
శీ శీ అనువాద నవలలు 


(శీ శ్రీ సాహిత్య సర్వస్వం - 





జాబులు దరు. 
శీ శీ సాహితా నశ 11 





న రపట్టణం 
చు 


ఎజపి 
హే సమా 


మహాకవి శ్రీ శ్రీ సంపూర్ణ రచనలని 20 
సంపుటాలుగా విప్లవ రచయితల సంఘం 
ప్రచురిస్తోంది దీనిలో భాగంగా యిప్పటి 
వరకూ వడద్డెనివిది నంవుటాలను 
చురించాం ఎంతోమంది తమ షరతుల్లేని 
హకారాన్ని అందివ్వటంవల్దే విరసం యీ 
పని నిర్వహించగలిగింది. ఇంకా రెండు 
సంపుటాలు రావల్సిన పని మిగిలుంది. ఈ 


A గర 


గ 


సంవత్సరం ఆఖరికల్లా మిగతా రెండు 
సంపుటాలు తేవాలని ప్రయత్నిస్తున్నాం 
ఇప్పటివరకూ ప్రచురించిన సంపుటాలపై 
వచ్చిన డబ్బు, పెట్టిన ఖర్చులు చూస్తే కొన్ని 
లక్షల రూపాయల అప్పు పేరుకుపోయింది 
ఈ అప్పు తీర్చడం ఒక పని కాగా, మిగతా 
నంపుటాల (ప్రచురణకు చేయాల్సిన 
అప్పుకోసం ప్రయత్నించాల్సి వుంది ఈ 
సందర్భంగా అభిమానులకు ఒక విజ్ఞప్తి 
చేస్తున్నాం. 

విరసం ప్రచురించిన, ప్రచురిస్తొన్న శ్రీ శ్రీ 
రచనలు కొని చదవండి ఈ పుస్తకాలు 
మీకు తెలిసిన నలుగురితో కొనిపించండి. 
ఇదే మీరిచ్చే కొండంత అండ శ్రీ శ్రీ రచనలు 
కూడా వెయ్యి ప్రతులు వేసి అమ్ముకోలేక 
పోవడం మన దురదృష్టం. 

ఈ పరిస్థితిని మనందరం కలిసి మారుద్దాం 
ఇందుకు మీ ప్రయత్న పూర్వక సహకారాన్ని 
స్పేహ హస్తాన్ని ఆశిస్తున్నాం. 


చలసానిప్రసాద్‌ 


4000